İçindekiler
Ticaret Bakanlığı, influencerlar (toplumsal medya etkileyicileri) tarafınca meydana getirilen ticari reklam ve ticari uygulamalar hakkındaki reklam veren, reklam ajansları, mecra kuruluşları ve reklamcılıkla alakalı bütün kişi, kurum ve kuruluşlara doğru gidişatı işaret etmek amacıyla yeni bir düzenlemeyi hayata geçirmiştir. “Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz”da yer edinen maddelerle reklam veren, reklam ajansı ve mecra kuruluşu olarak toplumsal medya etkileyicilerinin her birinin uyması ihtiyaç duyulan kurallar belirlenmiş bulunmaktadır.
Ticaret Bakanlığı’nın Yeni “Influencer” Düzenlemesi
Bakanlık tarafınca gösterilen kılavuzda sosyal medya etkileyicisi tanımı, “toplumsal medya hesabı üstünden kendisine ya da reklam verenin istediği bir mal yada hizmetin satışını yahut kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek yada ikna etmek amacıyla marketing iletişiminde bulunan kişi” olarak yapılmıştır. Yeni düzenlemeyle beraber toplumsal medya etkileyicisi vesilesiyle meydana getirilen reklamların aleni ve anlaşılır bir biçimde anlatılabilmesi ve ayırt edilebilir olması gerekliliği şart koşulmuştur. Her türlü kontakt aracında olduğu gibi benzer biçimde toplumsal medyada da sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılmasının yasak olacağının vurgulandığı kılavuzda, sosyal medya etkileyicileri tarafından kullanılan etiket ve açıklamalardan birbirine uyumlu olması gerekenler şu şekilde sıralanıyor:
- Paylaşımlarda kullanılan renkler arka fondan ayırt edilebilir özellikte ve rahatça okunabilir olmalıdır.
- Reklamın ticari nitelikte bir reklam olduğunun anlaşılması için bu durum tüketicilerin rahatlıkla anlayacağı şekilde belirtilmelidir.
- Paylaşımda başka etiket yada açıklamalara yer verilmesi durumunda, bu etiket yada açıklamalar içinde görünebilir halde belirtilmelidir.
- Paylaşımın yer almış olduğu mecranın arayüz ve teknik özellikleri de dikkate alınarak, tüketiciler tarafınca ilk bakışta ayrım edilebilecek şekilde sunulmalıdır.
Influencer – Sosyal Medya Etkileyicisinin Yükümlülükleri
Kılavuzda bahsedildiği şekliyle; bir sosyal medya etkileyicisi neredeyse hiç deneyiminin bulunmadığı bir mal veya hizmetle ilgili olarak, tüketiciler nezdinde o mal yada hizmeti onaylayacak veya deneyimlediği algısı yaratacak halde ticari reklam amacıyla paylaşım yapamayacak, alakalı mevzuata aykırı halde bir mal veya hizmete ilişik esenlik beyanında bulunamayacaktır. Aynı zamanda influencerların bir mal veya hizmete dair nesnel, ölçülebilir, sayısal verilere dayanmayan ve ispatı olası olmayan ilmi inceleme ve kontrol neticeleri hakkındaki iddialarda bulunmasının da önüne geçiliyor. Kısacası yeni düzenleme ile, eskiden olduğu gibi ücreti karşılığında hiç denenmemiş ürünlerin halka yalan yanlış bilgilerle reklamının yapılması ve kaliteli olduğu yönünde bir algı yaratılmasının önüne geçilmek istenmiştir.
Influencer Yasakları Nelerdir
Kılavuzun “video paylaşım mecralarında meydana getirilen reklamlar” kısmına göre YouTube ve Instagram gibi benzer biçimde video paylaşım mecralarında meydana getirilen reklamlar ile canlı gösterim durumunda olan paylaşımlarda, video arasında devamlı olarak ya da videonun başlığında veya izahat kısmında ya da alakalı reklamın geçeceği bölümün başlangıcında tüketicileri “daha çok oku” gibi bir alanı tıklamak zorunda bırakmadan yazılı ve sözlü olarak “Bu video/içerik/tanıtım ürünü vs. [reklam verenin adı] ücretli işbirliği içerir.” gibi bir açıklamayı içermek zorundadır.
Kılavuzun “Sosyal medya etkileyicisi yükümlülüğü” bölümünde yer edinen hükümlerine göre sosyal medya etkileyicisi olanların uymak zorunda olduğu kurallar şu şekildeki olacak:
– Henüz deneyiminin bulunmadığı bir mal ya da hizmete ilişik, tüketiciler nezdinde o mal yada hizmeti onaylayacak veya deneyimlediği algısı yaratacak biçimde ticari reklam amacıyla paylaşımda bulunamaz.
– İlgili mevzuata aykırı olacak biçimde bir mal ya da hizmete ilişik sıhhat beyanında bulunamaz.
– Bir mal ya da hizmete ilişik nesnel, ölçülebilir, sayısal verilere dayanmayan ve ispatı olası olmayan ilmi inceleme ve kontrol neticeleri ile alakalı iddialarda bulunamaz.
– Doktor, diş hekimi, veteriner ve eczacılar ile sıhhat kuruluşları tarafınca sunulan mal yada hizmetlere yönlendirmede bulunamaz, bu mal yada hizmetlerin tanıtımını yapamaz.
– Bir mal ya da hizmetin ticari reklamına ilişik herhangi bir reklam verenden maddi hasılat ve/ya da parasız veya indirimli mal yada hizmet şeklinde faydalar sağlamış olduğu vakit süresince kendisinin ancak bir tüketici olduğu izlenimi oluşturamaz.
– Kendisine reklam veren tarafınca armağan edilmiş bir mal ya da hizmeti kendisinin satın almış olduğu izlenimi oluşturamaz.
– Sosyal medya vesilesiyle bir mal ve/ya da hizmet ile alakalı yazışma oluşturmak için dizgesel olarak fake yada var olmayan kimlikleri toplu olarak oluşturamaz ve/ya da kullanamaz.
– Herhangi bir malın ticari reklamında, efekt yada filtreleme uygulamalarını kullanımı niteliğinde görüntünün filtrelendiğini açıkça belirtir.
Influencer Marketing Nedir?
Sosyal medya etkileyicisi muayyen bir takipçi kitlesine haiz olan, hitap etmiş olduğu takipçi kitlesinin gündelik alışkanlıklarını ve alışveriş alışkanlıklarını etkileyen, toplumsal paylaşım kanallarında muayyen bir güce ve popülerliğe haiz olan bilirkişidir. Markalar, sosyal medya etkileyicisi ile ortaklaşa iş ile marka bilincini artırabilir, potansiyel müşterilerinizle yakınlık kurarak bir kitle oluşturabilir ve satışları artırabilir. Ancak influencerların toplumsal medya kanallarında yaptıkları paylaşımların reklam olup olmadığının anlaşılması her zaman kolay olmaz. Influencerlar anlaşmalı markanın ürününü tanıtırken açıkça reklam yapmanın yanı sıra, reklam olduğu rahat ayırt edilemeyen ve standart bir reklam şeklinde görünmeyen viral reklam, ürün yerleştirme şeklinde birçok reklam yöntemine de başvurabilirler. Ürün yerleştirme, aleni reklam değildir ve reklamı meydana getirilen markaya karşı müspet duygular yaratmak amacıyla markanın ürününe ya da hizmetine naturel yollarla içeriklerinde yer vermesidir. Bu yöntem, influencerın naturel bir kullanım sağlamış olduğu izlenimini verir ve marka ile daha kuvvetli bir bağ kurulmasını sağlar. Bu noktada “Viral reklam nedir?” sorusunu da derhal cevaplayalım. Sosyal medya paylaşım sitelerinde kullananların ağızdan ağıza yöntemi ile yaydıkları içeriklere viral reklam denir. Takipçilerin, sosyal medya etkileyicisi kişinin yapmış olduğu tanıtımların bu şekilde bir reklam türü ya da direkt reklam bulunduğunu anlamakta zorluk çekmesi sebebiyle Ticaret Bakanlığı 5 Mayıs 2021 tarihinde bu mevzuda bir rehber yayınlayarak ticari reklam uygulamalarının düzenlenmesini sağlamıştır.
T.C Ticaret Bakanlığı’nın yayınladığı “Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz”un da influencerlar benzer biçimde reklam veren markalar ve ajansları ilgilendiren yeni düzenlemeler getirildi. Influencerların toplumsal medya üstünden paylaştıkları reklamlar ile alakalı düzenlemelerin getirilmesi birtakım toplumsal medya kullanıcıları tarafınca müspet olarak değerlendirilse de bir kısım kullanıcı tarafınca lüzumsuz bulundu. Ticaret Bakanlığı’nın yayınladığı tertip ile getirilen sosyal medya etkileyicisi yasakları; Influencerların düzmece takipçi programlarıyla takipçi sayılarının artırılmasının önüne geçildi. Fotoğraf, video benzer biçimde paylaşım sitelerinde paylaşılan fotoğrafın ve/ya da mesajın arasında veya altında ya da açıklamalarında reklam verene ait ad, marka, tecim unvanı benzer biçimde tanıtıcı bilgilerden herhangi biriyle birlikte, belirlenen etiket veya açıklamalardan minimum birine yer verilmesi gerekiyor.
Sosyal medya platformlarındaki paylaşımlarda kullanılan bu etiketlerin arka plan renginden değişik olarak ayırt edilebilecek düzeyde yerleştirilmesi gerekmektedir. Eğer değişik etiketler kullanılmış ise belirtilen etiketlerin öteki etiketlerden ayırt edilebilir ve basit okunabilir biçimde olması gerekmektedir. Ticaret Bakanlığı’nın yayınladığı sosyal medya etkileyicisi kılavuzu ile ajanslar ve reklam veren markalarda görevli tutulmuştur. Reklam verenler ve ajanslar, Influencerların yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin test edilmesi ve ihlallere karşı tedbir almakla görevli tutuluyor.
