
Haksız rekabet tazminat davası, bir rakibin dürüstlük kuralına aykırı davranışı yüzünden müşterisini, kredisini, mesleki itibarını veya ticari kazancını kaybeden kişinin uğradığı zararı istediği davadır. Dayanağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 56. maddesidir. Tazminat, karşı tarafın kazandığı paraya göre değil, sizin kazanamadığınız kâra göre hesaplanır. Ancak aynı madde kapsamında “Davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hâkim, haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.” denilmek suretiyle davacının elde etmesi görülen menfaatin karşılığının da tazminat olarak verilebilmesi hakimin takdirine bırakılmıştır. Özetle; zarar kanıtlanamamış olsa dahi hakim, işbu cümle kapsamında mümkün görülen menfaate göre tazminata hükmedebilmektedir.
İşbu haksız rekabet tazminat davası konulu yazımızda; tazminatın hangi kalemlerden oluştuğunu, neye dayanarak istenebileceğini, bilirkişinin hangi yöntemle çalıştığını, dava açma süresini, zamanaşımını ve 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren usul değişikliğinin açılacak davaları nasıl etkilediğini ve sair haksız rekabet uyuşmazlıklarını detaylı olarak ele aldık.
Haksız Rekabet Nedeniyle Hangi Tazminatları İsteyebilirsiniz?
Türk Ticaret Kanunu haksız rekabete uğrayan kişiye beş ayrı talep hakkı verir; bunlardan ikisi tazminat talebidir. TTK m.56/1’e göre haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kişi şunları isteyebilir:
| Talep | Ne sağlar? | Kusur aranır mı? | Arabuluculuk şartı |
|---|---|---|---|
| Tespit (m.56/1-a) | Fiilin haksız olduğunun mahkemece saptanması | Hayır | Hayır |
| Men (m.56/1-b) | Haksız rekabetin durdurulması | Hayır | Hayır |
| Ref (m.56/1-c) | Oluşan maddi durumun ortadan kaldırılması, yanıltıcı beyanların düzeltilmesi, gerekirse araç ve malların imhası | Hayır | Hayır |
| Maddi tazminat (m.56/1-d) | Uğranılan zararın parayla giderilmesi (TTK m.56/1’in son cümlesi kapsamında alternatif imkan vardır) | Evet | Evet |
| Manevi tazminat (m.56/1-e) | Ticari itibarın zedelenmesinin karşılığı | Evet | Evet |
Maddi ve manevi tazminat isteyebilmek için karşı tarafın kusurlu olması gerekir; tespit, men ve ref davalarında kusur aranmaz. Bu ayrım pratikte önemlidir: karşı taraf “bilmiyordum” savunması yapıyorsa tazminat talebiniz tartışmalı hâle gelebilir, ancak fiilin durdurulmasını yine de isteyebilirsiniz.
Ayrıca TTK m.56/1’in son cümlesi hâkime üçüncü bir imkân tanır: davacı lehine, (d) bendi hükmünce tazminat olarak, haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir. Bu, zararını ispat edemeyen davacı için emniyet işlevi görür. Keza ticari defterlerin doğru tutulamadığı veya zararın tam olarak hesaplanamadığı gibi senaryolarda işbu cümle uyarınca hakimin haksız rekabet yapmak suretiyle ihlal gerçekleştiren tarafın elde etmesi mümkün görülen menfaatini hesaplatarak maddi tazminata hükmedebilecektir. Yargıtay kararlarının çoğu bu kuralı “TTK 58/e” diye anmaktadır. Bu, 2012’de yürürlükten kalkan 6762 sayılı eski Ticaret Kanunu’nun madde numarasıdır; yürürlükteki karşılığı TTK m.56/1’in son cümlesidir. Bir karar metninde “58/e” görürseniz aynı kuraldan söz ediliyor demektir.
Hangi davranışların haksız rekabet sayıldığını (kötüleme, yanıltıcı reklam, karıştırma, sözleşmeyi ihlale yöneltme, iş sırlarını ifşa vb.) haksız rekabet sayılan davranışlar konusunu da ele aldığımız haksız rekabet davaları yazımızda bulabilirsiniz. Talep türlerinin ayrı ayrı işleyişi için tespit davası, men davası ve ref davası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Haksız Rekabet Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Haksız rekabet tazminatı, haksız rekabet olmasaydı elde edeceğiniz kâr üzerinden hesaplanır. Karşı tarafın ne kazandığı değil, sizin ne kazanamadığınız esastır, ancak yazıda değindiğimiz hakimin takdirine bırakılan alternatif hesaplama yöntemleri de mevcuttur. Uygulamada üç hesap kalemi vardır:ri işlerde ise TTK hükümleri uygulanır.
| Kalem | Neyi kapsar? | Nasıl belirlenir? |
|---|---|---|
| Fiili zarar | Malvarlığınızda gerçekleşen azalma: elde kalan stok, boşa giden yatırım, fiyat kırmak zorunda kalmanın maliyeti | Fatura, sözleşme, ticari defter |
| Yoksun kalınan kâr | Haksız rekabet olmasaydı elde edeceğiniz kâr; gelir değil, gelirden maliyet düşüldükten sonra kalan tutar | İki tarafın ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi |
| Davalının elde etmesi mümkün menfaat | Zararınızı ispat edemediğinizde hâkimin hükmedebileceği karşılık (TTK m.56/1 son cümle) | Davalının defterleri, hâkimin takdiri |
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, davacının tamamladığı inşaat projelerini kendi sitesinde yayımlayan davalıya karşı açılan davada ilkeyi şöyle koymuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/2010, K. 2025/6891, T. 20.11.2025: “Haksız rekabette davacının maddi tazminat istemine konu ettiği zararı, davalının elde ettiği kâr miktarı olmayıp, davalının haksız rekabeti nedeniyle davacının elde etmekten mahrum kaldığı kâr miktarıdır. Bu zarar, kural olarak tarafların ticari defterleri ve diğer kanıtlarıyla beraber bilirkişi incelemesiyle tespit edilir. Bu şekilde bir tespit yapılamaz veya davacının kazanç kaybına uğramadığı anlaşılsa bile haksız rekabetin varlığında hakim, 6762 sayılı TTK’nın 58-e (yeni TTK uyarınca m.56/1 son cümle) hükmüne göre tazminatı belirler, yine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 51. maddesi gereğince de, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.”
Maddi tazminat davasının şartlarını ayrıca ele aldığımız haksız rekabet maddi tazminat davasının ayrıntıları yazımıza da bakabilirsiniz.
Gelirinizi Mi, Kârınızı Mı İsteyebilirsiniz?
Kârınızı. Teknik bir ayrım gibi görünse de davanın sonucunu doğrudan etkilemektedir.
Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından verilen bir kararda; bir diyaliz merkezinin sorumlu hekiminin ve ardından sekiz personelinin rakip hastaneye geçmesini takip eden üç ay içinde kırk iki hasta da onları izlemiştir. İlk derece mahkemesi haksız rekabeti tespit ederek tazminatı hastalardan elde edilen “gelir” üzerinden hesaplamıştır, hastaların gitmemesi halinde davacının üç ayda 171.007,50 TL daha gelir edeceğine hükmetmiştir. Ancak söz konusu karar “kâr” yerine “gelirin” hesaba katılması sebebiyle Yargıtay tarafından bozulmuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/8130, K. 2022/4956, T. 16.06.2022: “Mahkemece, davalının haksız rekabet eylemi neticesinde yaşanan hasta kaybı sebebiyle davacının zararının, elde etmekten mahrum kaldığı “kâr” miktarı olduğu gözetilerek bir hesaplama yapılması gerekirken, davacının elde etmekten mahrum kaldığı “gelir” miktarının esas alınması doğru olmamıştır. Zira gelir kaleminin içinde davacının işletmesel maliyetleri de yer almakta olup, kar ise elde edilen gelirden maliyet kalemlerinin düşülmesi sonucu elde edilen sonuçtur. Yine davacının elde etmekten mahrum kaldığı kar miktarı ile ilgisi olmayan ‘’fon kaybına bağlı zarar’’ın da davalıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmamış, hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.”
Yani kaybettiğiniz cironun tamamı talep edilemez; o cirodan maliyetleriniz düşüldükten sonra kalan yoksun kalınan kâr istenebilir. Kararın son cümlesi ayrıca ikinci bir kalemi de dışarıda bırakmıştır. İlk derece mahkemesi, hasta kaybı nedeniyle işletmenin toparlanamamasını “fon kaybına bağlı zarar” adıyla ayrı bir tazminat kalemi olarak kabul etmiş; Daire bu kalemin mahrum kalınan kârla ilgisi bulunmadığını belirtmiştir. Dolaylı ve zincirleme etkiler tazminat hesabına dâhil edilmemektedir.
Hangi Giderler Düşülür, Hangileri Düşülmez?
Yalnızca o kazancı elde etmek için katlanmak zorunda olduğunuz işletme giderleri düşülür. Vergi düşülmez.
Bayisi olmadığı hâlde davacının markalı tüplerini piyasaya süren davalıya karşı açılan davada bilirkişi, tazminattan kurumlar vergisi oranında indirim yapmıştır. Yargıtay, söz konusu indirimin zararı eksik hesaplamaya yol açtığı gerekçesiyle kararı bozmuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2008/10455, K. 2010/2840, T. 15.03.2010: “Oysa, davacının somut olayda uğradığı zarar, davalının haksız rekabet oluşturan eylemi nedeniyle davacının elde etmekten mahrum kaldığı kazançtır. Bunun belirlenmesinde elde edilen kazançtan sadece davacıların bu kazancı elde etmek için yapmak zorunda oldukları işletme giderlerinin indirilmesi gerekirken, vergi dairesine ödeyecekleri vergi tutarının da indirilmesi suretiyle davacının maddi zararının eksik hesaplanması doğru görülmemiş[tir]”
Bunun uygulamadaki karşılığı şudur: bilirkişi hesaptan vergi düşerse tazminatınız gerçek zararın altında kalır. Düşülebilecek tek kalem, o kazancı elde etmek için katlanılması zorunlu olan giderlerdir.
Alıntılanan iki Yargıtay kararı birlikte hesabın formülünü vermektedir: mahrum kalınan gelir – zorunlu işletme giderleri (vergiler hariç).
Zararın Tamamı Mı, Haksız Rekabetten Doğan Kısmı Mı?
Yalnızca haksız rekabetten doğan kısmı. Aynı dönemde işletmenizin uğradığı her kayıp bu davanın konusu değildir.
Hazır beton pazarına giren bir şirket, “denenmiş denenmez” ve “zamanı fırsat gören tekelciye fırsat verme” gibi ilanlarla ilçedeki tek üreticiyi hedef almıştır. Haksız rekabetin varlığı kabul edilmiş; ancak Yargıtay, tazminatın kapsamını sınırlayarak kararı bozmuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/13259, K. 2016/5149, T. 05.05.2016: “Tazmin edilmesi gereken zarar haksız rekabet nedeniyle uğranılan zarar ile sınırlı olup, işletmenin ticari faaliyeti sonucu ortaya çıkan tüm zararın bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir. Buna göre somut davada da hüküm altına alınması gereken maddi tazminat davalının haksız rekabet yaratan ilanları nedeniyle meydana gelen zarardır.”
Yani “cirom düştü, aradaki farkı isterim” demek yeterli değildir. Daire aynı kararda, davalının ilanlarının davacının zararında hangi oranda etkili olduğunun ayrıca değerlendirilmesini ve bilirkişi kuruluna sektörden bir temsilcinin katılmasını istemiştir. Piyasa daralması, işletmenin kendi yönetim kararları veya diğer rakiplerin etkisi hesaptan ayıklanmaktadır.
Zararınızı İspat Edemezseniz Ne Olur?
Dava bu sebeple reddedilmez. Kanun koyucu, haksız rekabette zararın miktarını ispat etmenin güçlüğünü gözeterek iki ayrı imkân tanımıştır.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesinin ikinci fıkrasıdır: uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.
- TTK m.56/1’in son cümlesidir: davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığı. Hâkim ayrıca TBK m.51 uyarınca tazminatın kapsamını, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını gözeterek belirler.
Bu iki yolun ne zaman devreye gireceği tam yeknesak değildir. Yukarıda andığımız 2025 tarihli kararda karşı oy yazan üyeler, davacının zararın yalnızca varlığını değil miktarını da ispat etmesi gerektiğini savunmuştur. Yerleşik eğilim, önce zararın hesaplanmasına çalışılması, bu mümkün olmazsa menfaat karşılığına hükmedilmesi yönündedir.
Tazminat Hangi Dönemi Kapsar?
Mahkeme yalnızca davayı açtığınız güne kadar oluşan zararı hesaplar. Haksız rekabet dava sürerken devam ediyorsa, sonraki dönemin zararı bu davada hükme bağlanamaz.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/566, K. 2022/2878, T. 06.04.2022: “Haksız fiil niteliğinde olan haksız rekabet davalarında tazminatın dava tarihi itibariyle belirlenip hüküm altına alınması gerekirken, haksız rekabetin davadan sonra da devam ettiği gerekçesi ile ayrı bir davanın konusu olan dava tarihinden sonraki zararın da belirlenip hüküm altına alınması doğru olmamış[tır]”
Bu husus istikrarı bir şekilde kararlarda vurgulanmıştır. Başka bir dosyada davacı, “zararın birliği ilkesi” gereğince gelecekteki zararın da aynı davada hükme bağlanmasını talep etmiş ve karar düzeltme yoluna başvurmuş; istem reddedilmiştir (Yargıtay 11. HD, E. 2023/2917, K. 2023/5013, T. 18.09.2023).
Bunun uygulamadaki karşılığı esasında şudur: haksız rekabet devam ediyorsa tazminat talebiyle yetinilmemeli, aynı davada men davası da açılmalıdır. Fiil durdurulmadığı takdirde her dönem için ayrı dava açılması gerekir.
Haksız Rekabet Tazminatı Ne Kadar Olur?
Sabit bir tutar yoktur; rakamlar dosyanın büyüklüğüne göre birkaç yüz liradan yüz binlerce liraya kadar değişir. İncelediğimiz kararlarda hükmedilen tutarlar şöyle:
| Uyuşmazlık | Maddi tazminat | Manevi tazminat | Karar |
|---|---|---|---|
| Sekiz personel ve 42 hastanın rakip merkeze geçmesi | 432.380,18 TL | 10.000 TL | 11. HD 2020/8130 E. |
| Müşteri portföyünün %71’inin rakip şirkete kayması | 101.545,92 TL | 25.000 TL | 11. HD 2025/608 E. |
| Aynı logo ve adresle şirket kurup müşteri çekme | 90.379,08 TL | (red kararı bozulmuştur) | 11. HD 2023/2917 E. |
| Fiyat listesi ve teknik bilgilerin rakibe götürülmesi | 103.796 TL | (red kararı bozulmuştur) | 11. HD 2017/1940 E. |
| Rakibi hedef alan gazete ilanları | 18.108,91 TL | 30.000 TL (bozulmuştur) | 11. HD 2015/13259 E. |
| Markalı tüplerin izinsiz piyasaya sürülmesi | 129 TL + 1.784 TL | 400 TL + 2.500 TL | 11. HD 2008/10455 E. |
Bu rakamları emsal olarak görmemek gerekir. Keza söz konusu kararların içeriği, farklı yıllara ait nominal tutarlardır.
Yalnızca örneklendirme amacıyla kararlarla birlikte yazımızda yer vermekteyiz.
Tazminat miktarları, tamamen somut olaya ve yaşadığınız uyuşmazlığa bağlı olarak şekillenir.
Manevi Tazminat: Şirketler de İsteyebilir Mi?
Evet, şirketler de manevi tazminat isteyebilir. TTK m.56/1-e, Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesindeki şartların varlığı hâlinde manevi tazminata hükmedilebileceğini düzenlemektedir. TBK m.58 ise kişilik hakkı zedelenen kişinin manevi tazminat isteyebileceğini hükme bağlamıştır.
Burada akla şu soru gelmektedir: bir şirket elem duyamayacağına göre kişilik hakkından söz edilebilir mi? Yargıtay bu soruyu uzun süredir olumlu yönde cevaplamaktadır. Şirketin ekonomik faaliyetini yürütürken kazandığı saygınlık, onun kişisel değerleri arasında yer alır; ticari itibar, şirketin şeref ve haysiyetinin bir görünümüdür.
Eski çalışanı fiyat listelerini ve teknik bilgileri rakip şirkete aktaran davacının açtığı davada, ilk derece mahkemesi manevi tazminat talebini “ispatlanamadığı” gerekçesiyle reddetmiş; Daire bu kabulü isabetsiz bularak kararı bozmuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2017/1940, K. 2019/960, T. 07.02.2019: “Tüzel kişilerin ticari sırlarının elde edilerek kullanılmasıyla ve ticari itibarının sarsılmasıyla manevi zarara uğramaları halinde manevi tazminata hükmedilebilecektir. Yani manevi zararın bulunması yeterli olup, bu zararın somut olarak ispatlanması söz konusu olamaz.”
Şirketiniz adına manevi tazminat talep ederken “ne kadar üzüldüğünüzü” ispatlamanız gerekmez; ticari itibarınızın zedelendiğini ortaya koymanız yeterlidir. Bu gibi teknik detaylar, haksız rekabet davaları açarken haksız rekabet avukatı desteği almanız gerektiğini göstermektedir.
Şirket adına manevi tazminat istenebilir ve manevi zararın ayrıca ispatı gerekmez. Ancak davayı şirket açmalıdır. Aynı kararda ikinci bir uyarı daha yer almaktadır. Zarar gören şirket olduğuna göre, şirket yetkilisinin kendi adına açtığı dava aktif husumet yokluğundan reddedilmektedir. Dava dilekçesinde davacı sıfatı doğru belirlenmediği takdirde, esasen haklı olan bir dava usulden kaybedilebilir. Ayrıntı için manevi tazminat davası yazımıza bakabilirsiniz.
Manevi tazminat hesaplanmaz, hâkim tarafından takdir edilir. Maddi tazminattan ayrıldığı nokta budur, ortada bilirkişinin ölçebileceği bir rakam bulunmamaktadır. Bu nedenle haksız rekabetten kaynaklı manevi tazminat davası açarken belirlenen rakamın elde edilmesi beklenen son rakam olması gerekmektedir.
Hâkimin gözettiği başlıca ölçütler şunlardır:
- Haksız rekabet fiilinin boyutu ve yayılma alanı
- Zarar görenin piyasadaki konumu
- Tarafların ekonomik durumu
- Kusurun ağırlığı
- Zarar görenin kendi kusurunun bulunup bulunmadığı
Para, tek giderim yolu değildir. TBK m.58 hâkime, tazminat yerine veya buna ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verme ve bu kararın yayımlanmasına hükmetme yetkisi tanımakta; TTK m.59 da kararın ilanına imkân vermektedir.
İtibarın hedef alındığı dosyalarda ilan, para tazminatından daha etkili sonuç doğurabilir. Nitekim bir dosyada mahkeme, haksız rekabetin tespitine ilişkin kararın ilanını davacının ticari itibarının onarılması bakımından yeterli görmüş ve ayrıca manevi tazminata hükmetmemiştir.
Haksız Rekabet Tazminat Davası Nasıl Açılır? 2026 Düzenlemeleriyle Belirsiz Alacak Davası Kalkmıştır.
31 Temmuz 2026’dan itibaren açılan davalarda belirsiz alacak davası açmak mümkün değildir. 16 Temmuz 2026 kabul, 31 Temmuz 2026 Resmî Gazete tarihli 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu değişiklik haksız rekabet tazminatı bakımından doğrudan sonuç doğurmaktadır. Zararın miktarı dava açılırken çoğu kez bilinmemekte; gerçek rakam bilirkişi raporu düzenlenmeden ortaya çıkmamaktadır. Uygulamada bu güçlük belirsiz alacak davasıyla aşılıyordu. Ancak artık açılacak dava türü, kanun koyucu tarafından yeknesaklaştırılmış ve “kısmi dava” olarak belirlenmiştir.
| 31.07.2026 öncesi açılan davalar | 31.07.2026 ve sonrası açılan davalar | |
|---|---|---|
| Belirsiz alacak davası | Açılabilir; mülga HMK m.107 uygulanmaya devam eder | Açılamaz |
| Kullanılacak yol | Belirsiz alacak veya kısmi dava | Kısmi dava |
| Talebi artırma | Islah, ya da belirsiz alacakta talep artırımı | HMK m.109/4: bir defaya mahsus, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan, tahkikatın sonuna kadar |
| Artırılan kısımda zamanaşımı | Nitelendirmeye göre değişirdi | Dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır |
Aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m.109’a dördüncü fıkra eklenmiştir. Buna göre alacağın sadece bir kısmı dava edilmişse talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir.
Zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Yapılan düzenlemedeki en önemli husus bu noktadadır. Keza haksız rekabet davalarında zamanaşımı, diğer davalara nazaran daha kısa olup düzenleme öncesi açılan kısmi davalarda, süre sebebiyle zamanaşımına uğrama riskiyle karşılaşılabilmekteydi.
Ayrıca yürürlüğe giren bu son cümle, eski sistemin en çok hak kaybına yol açan yönünü ortadan kaldırmaktadır. Önceden, davanın belirsiz alacak mı yoksa kısmi dava mı olduğu, sonradan artırılan tazminatın zamanaşımına uğrayıp uğramayacağını belirlemekteydi; söz konusu nitelendirme kimi zaman dilekçedeki tek bir madde atfına bakılarak yapılıyordu:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/608, K. 2025/5578, T. 22.09.2025: “[…] mahkemece dava HMK’nın 109. maddesi uyarınca kısmi dava olarak nitelendirilmişse de, dava dilekçesinde sonuç ve istem kısmında açıkça, HMK’nın 107. maddesine atıf yapıldığı, davacı vekilince sunulan 13.04.2022 tarihli dilekçeye ıslah dilekçesi denilmiş ise de, HMK’nın 33. maddesi uyarınca, dava değerinin artırılmasına ilişkin ilk kez verilen işbu dilekçenin mahkemece ıslah değil talep artırım dilekçesi olarak kabul edilmesi gerektiği”
Artık kısmi dava açıp, bilirkişi raporundan sonra talebinizi bir kez artırabilirsiniz; artırdığınız kısım için de zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır.
Haksız Rekabet Davalarında Arabuluculuk Zorunlu Mu?
Yalnızca tazminat talepleri için zorunludur. TTK m.5/A, bu Kanun’un 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı sayar.
| Talebiniz | Arabuluculuk şartı |
|---|---|
| Haksız rekabetin tespiti | Yok |
| Haksız rekabetin men’i | Yok |
| Maddi durumun ortadan kaldırılması (ref) | Yok |
| Maddi tazminat | Var |
| Manevi tazminat | Var |
Uygulamada talepler çoğu kez birlikte ileri sürülmektedir. Bu durumda arabuluculuk şartı yalnızca tazminat kalemleri bakımından aranır; tespit ve men taleplerinin görülmesine engel teşkil etmez. Arabulucuya başvurulmadan açılan tazminat davası usulden reddedilir ve bu durum hem zaman hem harç kaybına yol açar.
Haksız Rekabet Tazminat Davasında Zamanaşımı Ne Kadar?
Kural bir yıldır; ancak çoğu dosyada süre bundan uzun olmaktadır. TTK m.60’a göre 56. maddede yazılı davalar, davaya hakkı olan tarafın bu hakların doğumunu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde bunların doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
| Durum | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Genel kural | 1 yıl | Hakkın doğumunun öğrenildiği gün | TTK m.60 |
| Genel kural (üst sınır) | 3 yıl | Hakkın doğduğu gün | TTK m.60 |
| Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa | TCK’daki süre (çoğu hâlde 8 yıl) | Fiil tarihi | TTK m.60 son cümle + TTK m.62 + TCK m.66/1-e |
| Genel haksız fiil hükümleri | 2 yıl / 10 yıl | Zararın ve failin öğrenilmesi / fiil tarihi | TBK m.72 |
Bir yıllık sürenin başlangıcı sanıldığı kadar erken değildir. Süre, fiilin gerçekleştiği anda değil, zararın varlığını, niteliğini ve temel unsurlarını dava açacak ölçüde hak sahibinin öğrendiği anda işlemeye başlar. Şirketler bakımından öğrenme, dava açmaya yetkili organın öğrenmesidir; bir çalışanın durumu bilmesi süreyi başlatmaz.
Asıl fark, fiilin suç niteliği taşımasından doğar. TTK m.62, 55. maddede yazılı haksız rekabet fiillerinden birini kasten işleyenleri, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırır.
Bu hâlde hukuk davası bakımından da Türk Ceza Kanunu’ndaki daha uzun süre geçerli olur.
Tekstil ürünlerinin taklit edildiği bir dosyada ilk derece mahkemesi, arama tarihinden dava tarihine kadar bir yıllık sürenin dolduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; karar, fiilin suç teşkil edip etmediği değerlendirilmediği için bozulmuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/6439, K. 2016/688, T. 25.01.2016: “Zira bu eylemin suç olarak kabul edilmesi halinde zamanaşımı süresi 5237 sayılı TCK’nın 66/1-e maddesi uyarınca sekiz yıl olacağından dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolduğundan bahsedilemeyecektir. Bu açıklamalar uyarınca mahkemece davalının eyleminin aynı zamanda suç teşkil edip etmediği somut olay bakımından ceza zamanaşımı sürelerinin uygulanmasını gerektirir bir durumun var olup olmadığına dair bir değerlendirme yapılmaksızın yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.”
Fiil kanunda suç sayılan haksız rekabet hâllerinden biriyse dava açma süresi bir yıl değil sekiz yıl olabilir. Mahkeme, bu değerlendirmeyi resen yapmakla yükümlüdür.
Uzamış sürenin uygulanması için karşı taraf hakkında suç duyurusunda bulunulmuş olması gerekmez. Buna karşılık davranış, TTK m.55’te sayılan somut fiillere uymuyor ve yalnızca m.54/2’deki genel hüküm kapsamında değerlendiriliyorsa suç oluşmaz; bu hâlde bir yıllık süre geçerlidir. Dolayısıyla hangi maddeye dayanıldığı, ne kadar süreye sahip olduğunuzu doğrudan belirler.
Cezai boyut için haksız rekabet suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Dava Kimlere Karşı, Kimler Tarafından Açılır?
Dava, ekonomik menfaati zarar gören ya da zarar tehlikesiyle karşılaşan herkes tarafından açılabilir. Rakip olmak şart değildir.
| Davacı | Hangi talepleri ileri sürebilir? |
|---|---|
| Ekonomik menfaati zarar gören veya tehlikeye giren kişi | Beşinin tamamı |
| Ekonomik çıkarları zarar gören müşteriler | Beşi de; ancak araçların ve malların imhasını isteyemezler |
| Ticaret ve sanayi odaları, esnaf odaları, borsalar, mesleki ve ekonomik birlikler, tüketici STK’ları, kamusal nitelikteki kurumlar | Yalnızca tespit, men ve ref; tazminat isteyemezler |
Tablonun son satırında belirttiğimiz nokta, uygulamada sıkça gözden kaçmaktadır. Meslek kuruluşları haksız rekabetin durdurulmasını isteyebilir, ancak para talep edemez.
Davalı tarafında ise kapsam genişlemektedir. TTK m.56/4’e göre men ve ref bentleri gereğince verilmiş hüküm, haksız rekabete konu malları doğrudan veya dolaylı şekilde ondan ticari amaçla elde etmiş kişiler hakkında da icra olunur. Dolayısıyla karar yalnızca dava edilen kişiyi değil, o malı ticari amaçla edinen kişileri de bağlar.
Hangi Mahkemede Dava Açılır?
Görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. TTK m.5/1, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinin tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olduğunu belirtir. Her somut olayda haksız rekabetin şartlarına ilişkin hukuki değerlendirme yapılması, uyuşmazlığın aynı zamanda bir fikri ve sınai hak ihlali teşkil edip etmediğinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Öyle ki bu gibi değerlendirmeler, davada görevli mahkemeyi dahi değiştirmektedir.
Marka veya Tasarım İhlaliyle Birlikte Açılan Davalarda Hangi Mahkeme Görevlidir?
Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi görevlidir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 156. maddesi, bu Kanun’da öngörülen davalarda görevli mahkemenin fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi olduğunu düzenlemektedir.
Uyuşmazlık yalnızca haksız rekabete ilişkin olmadığında dosyanın tamamı ihtisas mahkemesinde görülür.
Tescilli markayı taşıyan tüplerin bayilik sözleşmesi bulunmaksızın satılması nedeniyle hem markaya tecavüzün men’i hem haksız rekabetin önlenmesi istenen bir dosyada, asliye ticaret mahkemesi ile fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ayrı ayrı görevsizlik kararı vermiş; yargı yeri şu gerekçeyle belirlenmiştir:
(Kapatılan) Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2007/5881, K. 2007/7294, T. 04.06.2007: “Dosya kapsamından, markaya tecavüzün tespiti de istendiğine göre bu konunun da değerlendirilmesinin ihtisas mahkemesince yapılması gerektiği saptanmakla, yalnızca haksız rekabete ilişkin olmayan uyuşmazlığın ihtisas mahkemesi görevi kapsamında olduğu ve ihtisas mahkemesince T.T.Yasası hükümlerinin de uygulanabileceği belirlenmekle, davaya bakmakla görevli mahkeme, … 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.” (karar metni)
Yani ihtisas mahkemesi, önüne gelen dosyada Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümlerini de uygulayabilmektedir; talepleri bölüp ayrı mahkemelere dağıtmak gerekmez.
Ayrım, dayanılan hakkın tescilli olup olmamasında düğümlenmektedir. Tescilsiz bir işaret veya tasarıma dayanılarak yalnızca haksız rekabet iddiasında bulunuluyorsa ihtisas mahkemesi görevli değildir:
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2016/10577, K. 2016/10530, T. 11.11.2016: “Davacı vekilinin duruşmalardaki beyanları ve dava dilekçesinden, davasını tescilsiz tasarımları bakımından oluşturulan haksız rekabetin önlenmesi ve oluşan zararın giderilmesi için açtığı anlaşılmakla, 6102 sayılı TTK’nın 54 vd. maddelerinde düzenlenen haksız rekabet hükümlerine ilişkin olan uyuşmazlığın genel hükümlere göre Ticaret Mahkemeleri tarafından görülerek sonuçlandırılması gerekmektedir.”
Haksız rekabetin yanı sıra ayrıca tescilli bir marka, tasarım veya patent ihlalinden kaynaklı bir dava da ikame edilecekse görevli mahkeme, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’dir. Ancak haksız rekabetin yanı sıra dayanılan talepler tescilsiz bir işaret, ambalaj veya çalışma ürününden kaynaklanıyorsa, bu durumda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.
Marka Tescilliyse Haksız Rekabet Talebi Ayrıca Kabul Edilir Mi?
Bu noktada Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin yakın tarihli içtihadına dikkat edilmesi gerekir. Daire, tescilli marka veya tasarıma dayanılan davalarda haksız rekabet hükümlerinin ayrıca ve eş zamanlı olarak uygulanmasını (kümülatif korumayı) kabul etmemektedir:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/382, K. 2024/8713, T. 05.12.2024: “[…] artık, 6102 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonraki olaylara dayalı açılan davalarda, tescilli sınai haklar ile tescilsiz tasarımlar bakımından sadece özel kanun olan 6769 sayılı Kanun hükümleri uygulanabilecek olup 6102 sayılı Kanun’un haksız rekabet hükümlerinin anılan özel hükümler yanında ve aynı anda uygulanması söz konusu olamayacaktır. Diğer bir ifade ile bu kapsamda kümülatif koruma uygulanmayacaktır. […] Haksız rekabet hukuku hükümlerinin uygulanması, ancak markanın kapsamı dışında kalan durumlarda ve markanın haksız rekabetle kesiştiği alan dışında kalan boşluk yönünden söz konusu olacaktır.” (karar metni)
Anılan dosyada ilk derece mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi hem marka hakkına tecavüzün hem haksız rekabetin tespitine karar vermiş; Daire, haksız rekabete ilişkin taleplerin reddi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur. Dairenin gerekçesi şudur: 6769 sayılı Kanun marka hakkının kazanılmasını, koruma süresini ve kapsamını özel olarak düzenlemiş ve haksız rekabet hükümlerinin koruduğu menfaatleri zaten karşılamıştır; kümülatif koruma ise ancak özel bir kanun hükmü bulunduğunda gündeme gelir. Aynı çizgi 2025 tarihli kararlarda da sürdürülmüştür.
Uygulamada görüş ayrılığı bulunmaktadır. Karar oy çokluğuyla verilmiş; karşı oy yazan üye, haksız rekabet korumasının yalnızca hak sahibini değil tüketicileri ve meslek örgütlerini de koruduğunu, bu nedenle fikri mülkiyet korumasının yanında bağımsız ve birinci dereceden uygulanması gerektiğini savunmuştur.
Her ne kadar işbu karar bağlayıcı bir içtihadı birleştirme kararı olmasa da söz konusu uyuşmazlıkları görmekle görevli Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından verilen bir karar olduğu için dikkate alınmalıdır. Marka ihlaliyle birlikte dava açarken haksız rekabet talebinin de eklenmesi, tescilli markanın koruma alanına giren kullanımlar bakımından talebin reddiyle sonuçlanabilir. Bu nedenle dilekçedeki kurgu hazırlanırken iyi bir strateji güdülmesi gerekmektedir. Ticaret avukatı ve haksız rekabet alanında çalışan avukatların önemi bu gibi hukuk tekniğini barındıran ayrımlarda öne çıkmaktadır.
Söz konusu içtihat göz önünde bulundurularak 6769 sayılı Kanun kapsamındaki taleplerle birlikte ileri sürülen haksız rekabet talebi, markanın koruma alanı dışında kalan davranışlar için (müşteri ayartma, iş sırlarının ifşası, kötüleme gibi) ayrıca ve gerekçelendirilerek ileri sürülmelidir.
Dava Sürerken Haksız Rekabet Durdurulabilir Mi?
Evet, ihtiyati tedbir istenebilmektedir. TTK m.61, dava açma hakkına sahip kişinin talebi üzerine mahkemenin tedbir kararı verebileceğini düzenler. Tedbirin konusu mevcut durumun olduğu gibi korunması, oluşan maddi durumun ortadan kaldırılması, haksız rekabetin önlenmesi ve yanıltıcı beyanların düzeltilmesi olabilir.
İhtiyati tedbir, dava sonucunu beklemeden zararın büyümesini durdurmaya yarar. Tazminatın yalnızca dava tarihine kadar hesaplandığı dikkate alındığında tedbirin önemi daha net görülmektedir: fiil durdurulmadığı takdirde zarar birikmeye devam eder ve her dönem için yeniden dava açılması gerekir.
Uyuşmazlık sınır ötesi bir boyut taşıyorsa ikinci bir imkân daha bulunmaktadır. Cezayı gerektiren haksız rekabete konu mallara, ithalat veya ihracat sırasında hak sahibinin talebi üzerine gümrük idarelerince ihtiyati tedbir niteliğinde el konulabilir. Ancak burada kısa bir süre işlemektedir. El koyma kararının tebliğinden itibaren on gün içinde esas hakkında dava açılmaz veya mahkemeden tedbir kararı alınmazsa, idarenin el koyma kararı ortadan kalkar.
Zararımı İspat Edemezsem Dava Reddedilir Mi?
Zorunlu değil. TBK m.50/2, zararın miktarı tam ispat edilemediğinde hâkimin olayların olağan akışına göre hakkaniyete uygun bir tutar belirlemesine izin verir. TTK m.56/1’in son cümlesi de hâkimin, davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına hükmetmesine olanak tanır.
Kaybettiğim Cironun Tamamını İsteyebilir Miyim?
Hayır. Yargıtay, tazminatın mahrum kalınan gelir değil mahrum kalınan kâr üzerinden hesaplanacağını kabul eder. Kâr, gelirden işletme maliyetleri düşüldükten sonra kalan tutardır. Ayrıca zarar yalnızca haksız rekabetten doğan kısımla sınırlıdır; aynı dönemdeki her kayıp bu kapsamda değildir.
Haksız Rekabet Davası Açmak İçin Rakip Olmak Şart Mı?
Hayır. TTK m.56, “müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse” der. Ekonomik çıkarı zarar gören müşteriler de dava açabilir; ancak araçların ve malların imhasını isteyemezler.
Haksız Rekabet Davasında Arabuluculuk Zorunlu Mu?
Yalnızca para talepleri için. TTK m.5/A, konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında arabulucuya başvurmayı dava şartı sayar. Haksız rekabetin tespiti, men’i ve ref’i talepleri bu kapsamda değildir; bunlar için doğrudan dava açabilirsiniz.
Süresi Geçmiş Sandığım Davayı Açabilir Miyim?
Açılabilmektedir. TTK m.60’taki bir yıllık süre dolmuş olsa bile, fiil TTK m.62 kapsamında suç oluşturuyorsa Türk Ceza Kanunu’ndaki daha uzun süre uygulanır. Yargıtay, mahkemenin bu değerlendirmeyi yapmak zorunda olduğunu, ceza davası açılmış olmasının gerekmediğini kabul etmektedir. Ayrıca haksız rekabetin devam ettiği hallerde zamanaşımının uygulanmayacağı, her ihlalde zamanaşımının yenilendiğini konu eden Yargıtay içtihatları da bulunmaktadır.
Şirketim Adına Manevi Tazminat İsteyebilir Miyim?
Evet. Yargıtay, tüzel kişilerin ticari itibarının kişilik hakkı kapsamında korunduğunu ve ticari sırların ele geçirilmesi ya da itibarın sarsılması hâlinde manevi zararın ayrıca ispatlanmasının gerekmediğini kabul eder. Davayı şirket açar; şirket yetkilisinin kendi adına açtığı dava husumetten reddedilir.
Haksız Rekabet Devam Ediyorsa Tazminat da Devam Eder Mi?
Aynı davada devam etmez. Yargıtay, tazminatın dava tarihi itibarıyla belirlenmesi gerektiğini, dava tarihinden sonraki zararın ayrı bir davanın konusu olduğunu kabul eder. Bu nedenle haksız rekabet sürüyorsa tazminat talebiyle birlikte men davası da açılmalıdır.
Dava Sürerken Haksız Rekabet Durdurulabilir Mi?
Evet. TTK m.61, mevcut durumun korunmasına, haksız rekabetin önlenmesine ve yanıltıcı beyanların düzeltilmesine ihtiyati tedbir yoluyla karar verilebileceğini düzenler. Cezayı gerektiren haksız rekabete konu mallara ithalat veya ihracat sırasında gümrük idarelerince el konulması da mümkündür.



