İçindekiler
Günümüzde internetin yaygınlaşması birçok sorunumuzu da kolayca çözmemize yardımcı olmaktadır. Birçok işimizi evden dahi çıkmadan akıllı cihazlar vasıtasıyla halletme fırsatımız oluşmaktadır. İnternet, diğer taraftan kötü amaçlar için de uygun bir platformdur. Bu kolaylıkları kullanan kişiler, internet üzerinden de suç işleme imkanına sahip olmaktadır. Bu suçlardan birisi de internet dolandırıcılığı suçudur.
İnternet dolandırıcılığı suçunu, aslında kısaca failin dolandırıcılık suçunu internet üzerinden işlemesi olarak tanımlamak da mümkündür. Bunun için bu suçu tanımlamadan önce dolandırıcılık suçunu tanımlamakta fayda vardır. Zira internet dolandırıcılığı suçu, dolandırıcılık suçunun nitelikli halidir. Türk Ceza Kanunu’nda da dolandırıcılık suçundan ayrı bir maddede kendine yer bulmuştur. Dolayısıyla öncelikle dolandırıcılık suçunu inceleyip sonra nitelikli hali olan internet dolandırıcılığı suçunu inceleyeceğiz.
Dolandırıcılık Suçu
TCK 157 maddesinde yer alan dolandırıcılık suçu bir kişinin bir başkasını hileli davranışlarla aldatıp kendisi veya başkası lehine yarar sağlamasıdır. Burada önemli olan, failin birtakım hileli davranışlarda bulunmasıdır. Bu hileli davranışlar, mağdurun ya da bir başkasının zararına neden olmalıdır. Böylece fail, kendisi ya da başkası lehine menfaat elde etmelidir. Kısaca özetlemek gerekirse, dolandırıcılık suçu için şu üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- Failin hileli davranışlarla mağduru aldatması,
- Hileli davranışlar sonucu mağdurun ya da bir başkasının zarar görmesi,
- Failin ya da bir başkasının buradan bir yarar sağlaması.
Dolandırıcılık suçunun cezası 1 ilâ 5 yıl arası hapis cezası ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Nitelikli olmayan dolandırıcılık suçu şikayete bağlıdır. Suç ağır ceza mahkemesinin görev alanında olmadığı için görevli mahkeme asliye ceza mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise genel yetki kurallarına göre belirlenir. Buna göre yetkili mahkemeler şunlardır;
- Suçun işlendiği yer biliniyorsa, işlendiği yer mahkemesi,
- Bilinmiyorsa, şüphelinin/sanığın yakalandığı yer mahkemesi,
- Türkiye’de yerleşim yeri olmayan şüpheli/sanık için, Türkiye’de en son bulunduğu yer mahkemesi,
- Bunların hiçbiri bilinmiyorsa, ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi.
Bu konuda detaylı bilgiyi şu yazımızda bulabilirsiniz.
İnternet dolandırıcılığı suçu ise bu suçun daha ağır ceza gerektiren nitelikli halidir. Yetkili mahkeme için yukarıda anlattığımız hususlar aynen geçerlidir. Görevli mahkeme ise dolandırıcılık suçundan farklı olarak ağır ceza mahkemeleridir.
İnternet Dolandırıcılığı Suçu
TCK’nin 158 maddesinde yer alan internet dolandırıcılığı suçu dolandırıcılık suçunun nitelikli halini oluşturur. Bu maddede, dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri bentler halinde yer almaktadır. Bu bentlerden birisi internet dolandırıcılığı suçuna aittir.
Kanun’un 158/1-f maddesinde yer alan bu durum bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması hakkındadır. Gerçekten de yukarıda açıkladığımız gibi, günümüzde internet ve bilişim sistemleri oldukça yaygınlaşmıştır. Artık neredeyse her evde çeşitli akıllı cihazlar ve internet yer almaktadır. Böylece bilişim sistemlerine erişmek de oldukça kolay hale gelmiştir. İnternet üzerindeki her platform iyi niyetli olmamaktadır. Zaman zaman bazı platformlar kötü niyetli kişilerin amacına hizmet etmektedir. Kanun, kötü niyetli kişilerin bu amaçlarını engellemek amacıyla bu suça daha ağır bir ceza öngörmüştür.
Bilişim sistemlerini, verileri toplayıp işledikten sonra bunları otomatik işlemlere tabi tutma olanağı veren manyetik sistemler olarak tanımlamak mümkündür. Buradaki veriler, internete girerken kullandığımız cihazın kimliği, internet bağlantısına ait IP numarası, MAC adresi gibi verilerdir. Bununla birlikte internet sitelerine girerken kullandığımız kullanıcı adı, şifre ve o sitede bize ait olan diğer bilgiler de veri kapsamına girmektedir. Örnek vermek gerekirse, Instagram uygulamasına giriş için kullandığımız kullanıcı adı ve şifre de bir veridir. Dolayısıyla Instagram da bir bilişim sistemidir. Bu nedenle Instagram üzerinden bir kişinin bir başkasını aldatarak bundan menfaat elde etmesi internet dolandırıcılığı kapsamına girer. Bu yüzden bu suçtan ceza alması gerekir.
İnternet dolandırıcılığı suçunda çeşitli yöntemler mevcuttur. Bu yöntemleri şu şekilde sıralamak mümkündür:
- Sosyal mühendislik,
- Phishing (oltalama saldırıları),
- Satılan ürünü göndermemek,
- Sahte hesaplarla (Instagram, Facebook, Twitter vb.) dolandırıcılık,
- Kumar ve sanal bahis dolandırıcılığı,
- Sanal arkadaşlık siteleri üzerinden dolandırıcılık,
- Hesabı ele geçirerek dolandırıcılık,
- Birinci taraf bölge kullanımı,
- Kart testi dolandırıcılığı,
- Üçüncü taraf dolandırıcılığı.
İnternet Dolandırıcılığı Suçunun Cezası
TCK hükmüne göre internet dolandırıcılığı suçunun cezası 3 ilâ 10 arası hapis cezası ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Bu ceza, suçun tüm nitelikli halleri için geçerlidir. Bununla birlikte, internet dolandırıcılığı ve diğer bazı bentler hakkında özel bir hüküm vardır. Buna göre, bu hallerde cezanın alt sınırının 4 yıl olması gerekir. Adli para cezasının ise en az failin suçtan elde ettiği menfaatin iki katı tutarında olması gerekir. Örneğin Instagram üzerinden A’yı 20.000 TL tutarında dolandıran B’nin cezası en az 4 yıl hapis cezası ve 40.000 TL adli para cezası olmalıdır.
Suçu üç kişi ve daha fazla kişi birlikte işlerse cezanın yarı oranında artırılması gerekir. Bu suç için bir örgüt oluşturulup bu şekilde suç işlenirse ceza bu sefer bir kat oranında artırılacaktır. Ancak bunun tersine, fail bu suçu hukuken geçerli bir alacağını tahsil amacıyla işlerse daha az ceza alır. Bu durumda, soruşturma için şikayetin varlığı gerekir. Bu halde suçun cezası ise altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
İnternet Dolandırıcılığı Suçunda Şikayet ve Zamanaşımı
TCK takibi şikayete bağlı suçları açıkça belirtmektedir. Bu nedenle bu yönde bir hüküm yer almayan suçların takibi şikayete bağlı değildir. Yetkili adli makamın suçu re’sen (kendiliğinden) soruşturması/kovuşturması gerekir. İnternet dolandırıcılığı suçunda bu yönde bir hüküm yoktur. Bu nedenle suçun takibi şikayete bağlı değildir. Şikayete bağlı olmadığı için uzlaşma hükümlerine de tâbi değildir.
İnternet dolandırıcılığı suçunda zamanaşımı da yine genel hükümlere tabidir. Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren hükmün açıklanması gereken tarihe kadar geçen süreyi ifade eder. Yani suç işlendikten sonra dava zamanaşımı süresinin sonuna kadar hüküm verilmesi gerekir. Aksi takdirde kamu davası düşer. TCK m. 66’da dava zamanaşımı süresi ilgili suçun azami ceza süresine göre belirlenmiştir. İnternet dolandırıcılığı suçunun azami cezası suçu oluşturan harekete göre değişmektedir. Ancak TCK hükmüne göre bütün hallerde beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az olduğu için aynı hükme tabidir. Buna göre dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.
Ceza zamanaşımı ise cezanın infaz süresini ifade eder. Ceza kesinleştikten sonra bu süre içerisinde infaz edilmelidir. Aksi takdirde infaz mümkün değildir. TCK m. 68’de ceza zamanaşımı süresi ilgili suçun azami ceza süresine göre belirlenmiştir. İnternet dolandırıcılığı suçunun azami cezası suçu oluşturan harekete göre değişmektedir. Ancak TCK hükmüne göre bütün hallerde beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az olduğu için aynı hükme tabidir. Buna göre ceza zamanaşımı süresi 20 yıldır.
İnternet dolandırıcılığı ile ilgili bu yazımız bilgilendirme amaçlı olup hukuki görüş ve tavsiye içermemektedir. Herhangi bir hukuki sorununuz var ise uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.
