Melek yatırımcı sözleşmesi ve melek yatırımcı kavramları ayrı ayrı merak edilen ve hukukumuza yeni giren kavramlardır. Melek yatırımcı hemen hemen yolun başlangıcında olan (Startup) bir iş fırsatına yatırım icra eden, işletmelerin büyümeleri ya da gelişimleri için kapital elde eden kişidir. Diğer bir tanımda ise; yüksek risk ve yüksek gelişme potansiyeli içeren firmalara, müesseselerinin oldukça erken bir döneminde yatırım icra eden hususi bir yatırımcı tipi olarak tanımlanmaktadırlar.
Bazı uzmanlar ise Melek Yatırımcı kavramını, “girişimcinin melekleri” gibi bir anlatımla ifade etmektedir. Melek Yatırımcı’nın hedefi; yeni oluşan ve potansiyel vaat eden projelere maddi yardım sağlayarak, bu projeleri geliştirmektir. Yüksek getiri olasılıklı bir iş fikrinin faaliyete dökülmesi gerektiğinde, melek yatırımcı devreye girmektedir.. Melek Yatırımcı’daki melek kavramı, girişimcileri kurtaran ve bir adım ileri gitmelerini elde eden kişiyi temsil etmektedir. Başka bir görüşe göre de Melek Yatırımcı, müessese aşamasındaki ya da zor durumdaki firmalara finansman sağlamak suretiyle hayat veren şahıs ya da kuruluşlar olarak tanışlanmıştır. Melek Yatırımcı öteki geleneksel yatırım enstrümanlarına nazaran yüzde 25 ve daha fazlası olacak şekilde yüksek getiri sağlayacak yatırımlara finans sağlamaktadır. Melek Yatırımcı’lar başarıya ulaşmış ve farklı projelerde kendilerini kanıtlamış girişimcilerdir. Bu sebeple finansman sağladıkları firmalara da gerektiğinde danışmanlık verir ve değerlerinin artmasını sağlarlar. Bu şekilde kendilerine değer katılan firma sahipleri ile mentorlar arasında melek yatırımcı sözleşmesi imza edilmektedir. Ayrıca melek yatırımcı sözleşmesi akla yalnızca bu sözleşmeler değil, gizlilik sözleşmeleri, şirket esas sözleşmeleri, hissedarlar sözleşmeleri ya da franchising sözleşmeleri de gelmelidir.
Dışarıdan sağlanacak finansal kaynakların değerlendirilmesinde, kullanılacak fonların vadeleri, maliyeti ve idare üstündeki test tesiri olmak üzere, 3 temel faktörün dikkate katılımı gerekmektedir. Ancak bunlar yapılırken melek yatırımcı sözleşmesi arasından kendi hukuki statülerini koruyacak türden sözleşmeler yapmak kendilerinin ve yatırım yaptıkları sermayenin sağlamlaşması için gereklidir.
Melek Yatırımcı’nın Özellikleri Nelerdir?
Melek Yatırımcı’lar bağımsız hareket edebilme imkanına sahip, ancak birleşerek öbek olarak da hareket edebilmekte olan ve böylece daha büyük finansal ihtiyaçlara da yanıt verebilen kişilerdir. Melek Yatırımcı’lar başarılmış ve başarılması mümkün olan her türlü yatırımın takipçisi olarak bu konularda gerekli gördükleri yatırımları yapmaktadır. Sermaye sahiplikleri yanı sıra çoğu zaman giriştikleri bu alanla alakalı şahsi deneyime de sahiptirler.
Melek Yatırımcı olmayı seçenlerin beklentileri yalnızca yatırdıkları paranın geri dönüşünü sağlamak, katma kıymet yaratmak ve teşebbüs sürecinde rol almak değildir; bunların yanı sıra manevi anlamda da doygunluk beklentisi arasında bulunan Melek Yatırımcı’lara da rastlanmaktadır. Melek Yatırımcı’lar finansman sağladıkları şirketlerin yönetiminde etken rol almayı istemektedirler. Melek Yatırımcı’ların büyük çoğunluğu 35–65 yaş arası firma sahibi iş insanlarından oluşmaktadır. Melek Yatırımcı’lar çoğu zaman, proje başına Avrupa Birliği’nde 25 – 250.000 euro ABD’de 10–500.000 dolar aralığında yatırımlara yardımcı vermektedir. Melek yatırımcılar en fazla ilgilendikleri alanlar ise sağlık, medikal hizmetler, yazılım ve biyoteknoloji sektörleridir. Melek yatırımcı sözleşmesi her alanda yapılabilen ve bu bakımdan herhangi bir kısıtlamaya tabi tutulmamış bir sözleşme türüdür.
Başlangıç aşamasında olup, gelişme potansiyeli olan işletme ya da iş fikri sahibi girişimciler büyümek ve gelişmek için gereksinim duydukları finansmanı, risk potansiyeli taşımaları ve sermayeleri olmaması nedeniyle geleneksel yollarla (banka, kredi kuruluşları… vb.) sağlamakta zorluk çekmektedir. Girişimciliği arttırmak ve ekonomiye katkı sağlamak amaçları ile girişimcilerin önündeki kapital engellerini aşacak yeni finansman şekilleri kullanılmaya başlanmıştır. Melek Yatırımcı’ların başlangıçlarındaki desteğiyle dünya genelinde gelişen ve marka olan büyük firmalar içinde Facebook, Twitter, Yahoo gibi dev firmalar dikkat çekmektedir.
Melek yatırımcılık da bu finansman şekillerinden biri olup, Melek Yatırımcı’lar, gelişme potansiyeli ve risk taşıyan başlangıç aşamasındaki iş fikirlerine, işletmelere yatırım ve malumat birikimi desteği elde eden kişilerdir. Genellikle servet sahibi ve başarı göstermiş iş deneyimi olan kişiler melek yatırımcı olarak karşımıza çıkar. Melek Yatırımcı’lar, girişimcilere sadece kapital desteği sağlamayıp hem de haiz oldukları malumat birikimi ve iş ilişkilerini, ağlarını girişimcilerle paylaşarak onlara mentorluk ve danışmanlık da yaparak süratli büyümelerini sağlayabilmektedirler. Melek yatırımcılar girişime verdikleri desteğin karşılığında, ya başlarda yahut sonradan girişime ortak olma olanağına haiz olmaktadır. Melek yatırımcı sözleşmesi de bu noktada devreye giren ve taraflar ile şirket sahiplerini garanti altına alma amacıyla yapılan bir kontrattır.
Melek Yatırımcı İle İlgili Düzenlemeler ve Hukuki Statüsü
Türkiye’de son zamanlarda giderek artan bir ilgiye sahip olan melek yatırımcılığın yasal zemini evvela 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda 2012 yılında yapılan ek ile düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca melek yatırımcılıkta kullanılan sermaye “bireysel katılım sermayesi” ile tanımlanmıştır. Bu bakımdan ilgili yönetmelikte melek yatırımcı artık bireysel katılım yatırımcısı olarak anılmaya başlanmıştır. Bu türden bir yatırımcılığın devlet destekli gerçekleşmesi ve teşvikinin sağlanması bakımında yönetmelikte birtakım şartlar öngörülmüş, bu şartlar yerine getirildiğinde ise bu yatırımcıya vergi desteği alabileceği hükme bağlanmıştır.
Yönetmelik uyarınca bireysel katılım yatırımcısı olabilmek için tüzel kişi dışında bir varlığınız olması yani bir diğer deyişle gerçek bir kişi olmanız gerekmektedir. Diğer şart ise bu yatırımcılığa ait bir lisansa sahip olmanız gerekmektedir. Bireysel katılım yatırımcısı lisansı Ticaret Bakanlığı Müsteşarlığınca belirlenen şartları taşıyan gerçek kişilere verilen resmi belgeyi ifade etmektedir. Melek yatırımcı sözleşmesi bu şartları taşıyarak bireysel katılım yatırımcısı olabilen kişilerin yaptığı sözleşme çeşitlerini kapsayan sözleşmeler bütünüdür.
Melek yatırımcı sözleşmesi yapabilmek, bir diğer deyişle melek yatırımcı olabilmek için yüksek gelir sahibi olup aynı zamanda tecrübeli bir yatırımcı olmanız gerekmektedir. tüm bunların yanı sıra melek yatırımcı olabilmek için adli sicil kaydının da temiz olması şartı mevcuttur. Yüksek gelir sahibi olma kriteri vergi beyannamelerinden teyit edilmekte olup bu tutarlar her yıl Bakanlıkça güncellenmektedir.
Türkiye’de Melek Yatırımcı
Tüm dünyada faal ve etken olarak kullanılan melek yatırımcılık sistemi, ülkemizde de 2013’te Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile yeni bir finansman aracı ve yatırım türü olarak hem yatırımcıların bununla birlikte ana paraya gereksinim duyan girişimcilerin dikkatini çekmiştir. Galata Business Angel’la başlamış olan melek yatırım ağları, rakamları giderek artarak girişimcilerle yatırımcıları bir araya getirmekte mühim rol oynamaktadır. Melek yatırımcı sözleşmesi sözleşmeler grubunda bu yatırımların hukuki olarak kapsamının belirlenmesi bakımından da yeterli ve gereklidir.
Yönetmelik, yatırımcıları teşvik eden ve kolaylıklar elde eden düzenlemeler içermektedir. Demografik olarak genç nüfusun yoğun olduğu Türkiye’de bu sistemin ülkeye katkı sağlaması için girişimcilik bilincinin geliştirilmesi ve bilgili girişimciler yetiştirilmeli ki melek yatırımcılara yatırım yapacağı iş fikirleri de artsın. Ülkede girişimci sayısının ve niteliğinin artması, kapital yetersizliği sebebiyle iş fikirlerini hayata geçiremeyen girişimcilere melek yatırımcılık ile finansman sağlanması ve bu yatırımların kütlesinin büyümesiyle, melek yatırımcılık ülke ekonomisinin gelişmesinde mühim rol oynayacaktır. Melek yatırımcı sözleşmesi yapmak ve bu konuda bilgilendirilmek istiyorsanız bizimle irtibata geçebilirsiniz.
