Unutulma Hakkı

Unutulma hakkı, arama motorları kapsamında değerlendirilince kişilerin kişisel bilgilerinin ve web siteleri ile paylaştığı bilgilerin engellenmesine imkân tanıyan bir haktır. Belirli web sitelerinde kişilere ait birtakım verilerin, içeriklerin paylaşılması mümkündür. Bu doğrultuda unutulma hakkını içeriklerin arama motorlarında görüntülenmesinin engellenmesini talep etme hakkı olarak da tanımlayabiliriz.

Kişilerin bu talepte bulunurken ilgili bilgilerin artık kamu yararı vasfı taşımadığını ileri sürmeleri gerekir. Çünkü kamu yararı hukuk düzeninde üstün tutulan bir kavramdır. Arama motorlarında unutulma hakkının kullanılmasında kamu yararının bir ölçüt olarak kullanılmasına Yargıtay da atıfta bulunmuştur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 17.06.2015 tarihli 2015/1679 K. Sayılı kararında unutulma hakkını tanımlamıştır. Buna göre unutulma hakkı, üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlemesini isteme hakkıdır. Toplumun çıkarı kişinin çıkarından üstünse bu durumda hukuk düzeni toplumun çıkarına öncelik verir. Bir diğer deyişle toplum lehine karar verir. 

Konuyla bağlantılarsak ilgili bilgilerin arama motorlarında erişiminde bir kamu yararı bulunursa hâkim burada erişim engeli kararı vermeyecektir. Bu sebepledir ki arama motorlarında unutulma hakkı talep ederken mutlaka kamu yararı bulunmadığına değinilmesi ve gerekirse ispatlanması gerekir.  Ancak bu hakkın kullanılması ile bilgiler internet veri ortamından silinmez, yalnızca arama motorlarında listelenmesi engellenir.

Kişilere ait bilgilerin sosyal medya ve diğer internet veri tabanlarından tutulması ve paylaşılması bazen şahsi menfaatlere zarar verebilir. Bu noktada konu Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir. Unutulma hakkı ile koruma altına alınan kavram aslında kişilik haklarıdır. Kişilik hakları hukuk düzenimiz içerisinde Anayasa düzeyinde de koruma altına alınan önemli haklardandır.

Unutulma Hakkı Nedir?

Unutulma hakkı, internet ortamında bilgileri paylaşılan kişinin kişilik hakkı ihlaline uğraması sebebiyle artık bu bilgilerin arama motorlarında listelenmesini engellenmesini talep etme hakkıdır. 

Birkaç sene evvel hakkınızda bir haber yayınlandığını varsayalım. Üzerinden zaman geçmiş olsa bile Google gibi arama motorlarına adınızı soyadınızı yazınca haber siteleri arama motorlarına düşüyorsa siz unutulma hakkınızı kullanarak bunun önüne geçebilir, haberin arama motorunda çıkmasını engelleyebilirsiniz. Bu sayede artık size ve kamuya hiçbir yararı olmayan bilgileri, haberleri ve görüntülerin yayınlanmasına engel olabilirsiniz. Bu bilgiler ve haberler size bir yarar sağlamadığı gibi zarar veriyor da olabilir. Kişilik haklarınızı ihlal edecek nitelikte yahut sosyal ve toplumsal statünüze zarar verecek nitelikte olabilir. 

Unutulma hakkının kullanılması özellikle bazı meslek gruplarınca oldukça önemlidir. Bu meslek gruplarına örnek olarak siyasetçileri, oyuncuları vermek mümkündür. Daha çok sürekli göz önünde olan meslekler için önemlidir. Çünkü toplum nazarında göz önünde bulunan kişilerin şeref ve onurlarını zedelemek isteyen kötü niyetli kişiler olacaktır. Bu kişiler aleyhinde gerçek dışı haberlerin yapılıp basına sızdırılması söz konusu olabilir. Yahut siyasi olaylar sebebiyle toplum tarafından kin ve nefret oluşması mümkündür. Bu gibi durumların önüne geçebilmek amacıyla belli kimseler için unutulma hakkına başvurulması gerekebilir.

İçeriğin Kaldırılmasını Talep Etmeden Farkı 

Unutulma hakkı ve içeriğin kaldırılması birbiri ile farklı durumlardır. Unutulma hakkı kullanıldığında yalnızca bilgiler arama motorlarında listelenmez. Kişilere ilişkin bilgi, belge, fotoğraf, video, haber gibi veriler arama motorlarında yer almaz. Ancak yine de web sitesinde kayıtlı durur. Web sitesi içerisinde ilgili içerikler halen mevcuttur. Unutulma hakkı ile bilgilerin yalnızca arama motorlarında listelenmemesi sağlanmış olur. İçeriğin silinmesi, kaldırılması veya değiştirilmesi için izlenecek hukuki yol ise farklıdır.

İçeriğin kaldırılması yolunda ise ilgili içeriğin internet ortamından kaldırılması söz konusudur. Bu yönüyle iki hakkın kullanılması aynı şeyler değildir. 

Türkiye’de Unutulma Hakkı

Unutulma hakkı Türk ve dünya hukuk düzeninde çok eski olmayan, görece yeni bir haktır. Bu hak ilk olarak Avrupa’da gündeme gelmiştir. Avrupa Birliğine üye ülkeler tarafından unutulma hakkı uygulama alanı bulmaktadır. İnternet ortamının dünya genelinde yaşamın merkezi olması sebebiyle pek çok yenilik hayatımıza girmiştir. Bu yeni düzene entegre olmaya çalışırken ise eskiden olmayan yeni hak ihlalleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Unutulma hakkı tam da bu kapsamda kişilerin çıkarlarını korumak için ortaya çıkan bir haktır. 

Unutulma hakkı ilk olarak Avrupa Birliği’ne bağlı Adalet Divanı’nda gündeme gelen ve resmileşen bir haktır. Divan bu konuyu Avrupa Veri Koruma Yasası uyarınca ele alarak değerlendirdi ve bir karara bağladı. Divan, özellikle Google gibi arama motorlarında kişilerin unutulma hakkını kabul etti. Kişilerin ad-soyad bilgileri ile arama motorunda arama yapılamaması ve bazı sonuçların liste dışı bırakılması mümkün hale geldi. 

Türkiye’de ise içerisinde unutulma hakkının da bulunduğu 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun 1 Ekim 2020 tarihinde yürürlüğe girdi. Yürürlük tarihinden itibaren artık unutulma hakkı Türk vatandaşlarının da başvurabileceği bir hukuki koruma mekanizması oldu. Türkiye’de bu hakkın kullanılabilmesi için yetkili hukuki merci Sulh Ceza Hakimlikleridir. Bu hakkın kullanılması için kişiler Sulh Ceza Hakimliklerine başvurabilecekler.

Unutulma Hakkı Başvurusu

Google’a Unutulma Hakkı Başvurusu

Google arama motorlarında çıkan kendinizle ilgili bilgileri kaldırmak isterseniz Google’ın sunduğu formu doldurmanız gerekmektedir. Yapılan değerlendirme sonucu içeriğin arama motorunda kaldırılıp kaldırılmadığını kontrol edebilirsiniz. 

Google bu formu doldururken size birtakım sorular yöneltmektedir. Bu soruları doğru biçimde ve samimi olarak cevaplamanız olumlu dönüş almanıza yardımcı olacaktır. Google başvurunuz doğrultusuna unutulma hakkını kullanmanızı kabul etmemişse bu durumda direkt olarak sulh ceza hakimliklerine başvuru yapabilirsiniz.

Sulh Ceza Hakimliğine Başvuru

Unutulma hakkının kullanılması ve arama motorlarında listelenmemesi için öncelikle içerik sunucusuna başvuru yapılması gerekir. Ancak diğer bir seçenek olarak doğrudan Sulh Ceza Hakimliğine başvuru yapılması da mümkündür. Hâkim burada belli kriterleri nazara alarak bir değerlendirme yapar. Hâkim vereceği kararda ya içeriğin kaldırılmasına karar verir yahut içeriğe erişimin engellenmesine karar verir. Sulh ceza hâkimi unutulma hakkı ile ilgili yapılan başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde karara bağlar. Hakim kararı dosya üzerinden verir. Karara karşı itiraz yolu açıktır. Sulh Ceza Hakimliğinin verdiği kararlara karşı kanun yoluna başvuru süresi 7 gündür.

İnternet ortamında herhangi bir hak kaybına uğrayan kişiler konuyla ilgili uzman desteği alabilirler. Gerekirse dava ve başvuru süreci için hukuki hizmet alabilirler. İşbu yazımız konuya ilişkin bilgilendirme amaçlı olup herhangi bir tavsiye içermemektedir. En iyi sonucu almak için bu alanda uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.