Bilişim Hukuku

Yapay Zekâ ile İçerik Üretiminde Güncel Hukuki Sorunlar

Yazar 4 Kasım 2026No Comments13 dakikalık okuma
yapay zeka ile içerik üretimi hukuki sorunlar - yapay zeka hukuku

Yapay zekâ ile içerik üretimi, yalnız çıktının kime ait olduğu sorusunu doğurmaz. Prompta yazılan bilgiler, sisteme yüklenen dosyalar, üçüncü kişilere benzeyen metin ve görseller, yurt dışına veri aktarımı, ticari sırlar, reklam iddiaları ve yayın sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir. Hukuki risk, çoğu zaman aracın kendisinden değil kullanım biçiminden doğar.

İçerik Akışındaki Asıl Hukuki Kırılma Nerede Yaşanır?

Bir pazarlama ekibinin ürün görseli hazırlaması ile insan kaynaklarının çalışan kayıtlarından eğitim metni üretmesi aynı hukuki tabloyu yaratmaz. İlk örnekte üçüncü kişiye ait eser, marka, tasarım, kişilik hakkı ve reklamın doğruluğu öne çıkabilir. İkinci örnekte çalışan verileri, veri işleme amacı, yurt dışına aktarım, gizlilik ve erişim yetkisi belirleyicidir. Ses klonlama, sentetik sunucu, kod üretimi veya müşteri yazışmalarının özetlenmesi de kendi risk katmanlarını taşır.

Hukuki incelemenin yalnız son görsele ya da metne yönelmesi bu yüzden eksik kalır. Süreç bazen daha prompt yazılırken, bazen dosya yabancı sunucuya gönderildiğinde, bazen de masum görünen taslak reklam iddiasına dönüştüğünde kırılır. Girdinin kaynağı, sağlayıcının saklama ve eğitim koşulları, insan müdahalesi, yayın yeri ve hedef kitle farklı hukuk kurallarını devreye sokar.

Yapay zekâ sistemi hukuken bağımsız bir sorumluluk öznesi değildir. Aracı seçen şirketin, gizli belgeyi yükleyen çalışanın, kampanyayı kuran ajansın, çıktıyı onaylayan yöneticinin ve içeriği yayımlayan mecranın fiilleri aynı olmayabilir. “İçeriği yapay zekâ üretti” cümlesi bu rolleri görünmez kılamaz.

Türkiye’de Yapay Zekâ İçeriğine Özel Bir Kanun Var Mı?

Türkiye’de üretken yapay zekâ ile hazırlanan bütün içerikleri tek başına düzenleyen genel bir yapay zekâ kanunu henüz yürürlükte değildir. TBMM’ye 24 Haziran 2024’te sunulan 2/2234 esas numaralı Yapay Zeka Kanun Teklifi, 16 Ekim 2026 itibarıyla komisyondadır. Teklifin bulunması, hükümlerinin yürürlükte olduğu anlamına gelmez.

Hukuki boşluk bulunduğu sonucu da çıkarılamaz. İçeriğin niteliğine ve kullanım amacına göre Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Türk Medenî Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 5651 sayılı Kanun uygulanabilir. Sektörel düzenlemeler, meslek kuralları ve platform sözleşmeleri de sağlık, finans, hukuk hizmeti veya çocuklara yönelik içerik gibi alanlarda ek sınırlar getirebilir.

Kişisel Verileri Koruma Kurumunun Kasım 2025 tarihli Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, üretken yapay zekâ yaşam döngüsünü Kanun’daki ilkeler, aktör rolleri, aktarım ve güvenlik bakımından somutlaştırır. Rehber kanunun yerine geçmez; mevcut yükümlülüklerin bu teknolojiye nasıl uygulanabileceğini gösterir.

AB Yapay Zekâ Tüzüğü ise ayrı bir düzenleme alanıdır. Bir şirketin Türkiye’de kurulmuş olması, AB pazarında kullanılan bir sistem veya çıktı bakımından Tüzük kapsamını peşinen ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte Tüzük de Türkiye’de üretilen her metin, görsel veya videoya otomatik olarak uygulanmaz. Sistemin AB ile bağlantısı, sağlayıcı veya kullanan aktörün rolü, çıktının kullanım yeri ve ilgili hükmün kapsamı ayrıca incelenir.

Yapay Zekâ Çıktısı Eser Sayılır Mı ve Eser Sahibi Kimdir?

Yapay zekâ içeriğinde telif hakkı tartışmasının başlangıç noktası, çıktının güzel veya yeni görünmesi değil, FSEK anlamında eser niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Koruma için ürünün sahibinin hususiyetini taşıması ve Kanunda sayılan eser türlerinden birine girmesi gerekir. FSEK ayrıca eser sahibini eseri meydana getiren kişi olarak tanımlar:

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 1/B-a ve m. 8/1: “Eser: Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini […] Bir eserin sahibi, onu meydana getirendir.”

Salt kısa bir talimat verilerek sistemin öngörülemeyen biçimde ürettiği çıktı ile insanın yüzlerce yönlendirme, seçim, yeniden üretim ve düzenleme adımıyla belirli bir anlatım kurduğu çalışma aynı değildir. İnsan katkısının niteliği; yaratıcı seçimlerin çıktıya ne ölçüde yansıdığı, alternatifler arasındaki seçimin sıradan bir beğeniyi aşıp aşmadığı ve nihai biçimin kim tarafından kurulduğu üzerinden incelenir. Her uzun prompt yaratıcı katkıyı, her düzenleme de eser sahipliğini kendiliğinden kanıtlamaz.

Ücretli abonelik veya sağlayıcının çıktıya ilişkin geniş haklar tanıması FSEK’teki eser niteliği incelemesini değiştirmez. Platform şartı, sağlayıcı ile kullanıcı arasındaki sözleşmesel ilişkiyi düzenleyebilir; üçüncü kişilerin haklarını bertaraf edemez ve hukuk düzeninin tanımadığı eser sahipliğini sözleşme yoluyla yaratamaz. Çalışan, ajans, müşteri ve sağlayıcı arasındaki hak dağılımı ayrıca kurulmalıdır.

Eser sahipliğinin ayrıntıları yapay zekâ ve telif hakkı kapsamında incelenebilir. Kurumsal kullanımda daha erken cevaplanması gereken soru çoğu kez şudur: Bu çıktı yayımlanırken üçüncü kişinin hakkı ihlal ediliyor mu ve yayımlayan hangi denetimi gerçekten yaptı?

Prompt, Yüklenen Belge ve Çıktı Telif İhlali Doğurabilir Mi?

Bir eserin internette erişilebilir olması, yapay zekâ aracına serbestçe yüklenebileceği veya üretilen çıktının ticari amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez. Tam bir raporun özetlenmek üzere sisteme aktarılması, bir fotoğrafın yeni kampanyaya uyarlanması, bir şarkının benzerini üretme talebi veya rakip kataloğunun görsel dilini yeniden kuran bir çıktı; işleme ve çoğaltma hakları bakımından ayrı ayrı incelenebilir.

FSEK m. 21 işleme hakkını, m. 22 ise eserin tamamının veya bir kısmının doğrudan ya da dolaylı, geçici ya da sürekli çoğaltılmasını eser sahibine ait mali haklar arasında düzenler. Alıntı serbestisi de sınırsız değildir. Eserin ve eser sahibinin belirtilmesi, kullanımın amacın haklı göstereceği ölçüde kalması ve alıntının kanundaki eser türü ile açıklama amacına uygun olması gerekir. Kaynak yazmak, bütünüyle ikame eden ya da yeni ticari içeriğin temel malzemesine dönüşen her kullanımı hukuka uygun hâle getirmez.

Bu yazı için tam metinden doğrulanan karar havuzunda üretken yapay zekâya özgü bir yüksek mahkeme kararı bulunmadığından, mevcut kararlar yeni teknolojiye doğrudan sonuç yüklemek için değil; eser, iş ürünü, kişilik hakkı ve sorumluluk ölçütlerini anlamak için kullanılabilir. Hukuk Genel Kurulu, tarihî olguların veya soyut fikirlerin tekelleştirilemeyeceğini; korunan anlatımın ve iktibas koşullarının araştırılması gerektiğini şu ifadeyle ortaya koymuştur:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/219, K. 2023/631, T. 14.06.2023: “İntihalden bahsedebilmek için her şeyden önce kıyaslamaya konu fikri ürünlerin 5846 sayılı Kanun anlamında eser olması gerekmektedir.”

Buradaki ayrım, aynı konuda yazmak ile korunan anlatımı almak arasındadır. Bir çıktı için yalnız “benziyor” denilmesi ihlali göstermez. Önceki esere erişim, benzerliğin hususiyet taşıyan bölüme yönelip yönelmediği ve bunun sıradan ya da zorunlu öğelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıklığa kavuşturulur.

Kurumsal süreçte yalnız nihai çıktı saklanırsa bu değerlendirme güçleşir. Kullanılan kaynakların lisansları, sisteme yüklenen materyalin sürümü, prompt ve düzenleme geçmişi, seçilmeyen alternatifler ile insanın yaptığı değişiklikler uyuşmazlıkta farklı işlevler görebilir. Kayıt, ihlali önleyen bir kalkan değildir; insan katkısını, izin zincirini ve benzerliğin kaynağını açıklamaya yarar.

Koruma Eser Niteliğiyle Bitmez

Bir metin, görsel, ses veya video FSEK anlamında eser sayılmadığında bütünüyle korumasız kalmış olmayabilir. FSEK m. 84; eser niteliğine bakılmaksızın bir işareti, resmi veya sesi tespit eden ya da ticari amaçla haklı olarak çoğaltan veya yayan kişinin, aynı içeriğin üçüncü kişi tarafından aynı vasıtadan yararlanılarak çoğaltılmasına veya yayımlanmasına karşı haksız rekabet hükümlerine başvurabilmesini düzenler.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, içerikleri bir uzman tarafından hazırlanan ve bir şirketçe kaydedilen 53 videonun ilim-edebiyat veya sinema eseri niteliğinde olmadığı uyuşmazlıkta, şirketin FSEK m. 84 kapsamında hak sahibi olabileceği yönündeki değerlendirmeyi onamıştır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/1943, K. 2026/2388, T. 28.04.2026: “Dava konusu videolardaki içeriğin sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat eseri niteliğinde bulunmadığı, videoların sinema eseri olmadığı […] davacının videolar üzerinde […] 84. maddesi kapsamında hak sahibi olduğu […]”

Eser bulunmadığı için içeriğin serbestçe alınabileceği sonucuna varılmamıştır. İlk tespiti yapanın yatırımı, piyasadaki emeğin aynen alınması, kaynağın gizlenmesi, karıştırılma ve başkasının iş ürününden yetkisiz yararlanma TTK m. 54 ve 55 bakımından önem kazanabilir. Yapay zekâ çıktısının ilk üreticisi de koruma iddiasını yalnız “bunu önce ben ürettim” cümlesine değil, bu olgulara dayandırmak zorundadır.

Sıradan, herkesçe üretilebilecek bir cümle ile uzun süren seçim ve düzenleme sonucu oluşan kampanya videosu aynı ağırlıkta değildir. Üstelik bir çıktının korunabilir olması, onun üretiminde üçüncü kişi haklarının ihlal edilmediğini göstermez. Hak kazanımı ile ihlal savunması farklı sorulara cevap verir.

Prompt ve Dosya Yükleme Ne Zaman Kişisel Veri İşlemesidir?

Yapay zekâ ve kişisel veri ilişkisi, modelin eğitim veri setinden önce günlük ofis işinde görünür hâle gelir. Müşteri e-postasını özetleten çalışan, hastaya ait rapordan açıklama hazırlayan sağlık kuruluşu veya özgeçmişleri sıralatan işveren yalnız bir metin komutu vermiş olmaz. Kimliği belirli ya da belirlenebilir kişiye ilişkin bilgi araçta işlenir. Girdide ad bulunmadığı hâlde çıktı belirli bir kişiyi ortaya çıkarıyorsa veri koruma sorusu bu kez sonuç aşamasında doğar.

KVKK m. 4 bu kullanım için somut bir ölçü getirir: Amaç belirli ve meşru olmalı, veri o amaçla bağlantılı ve ölçülü kalmalıdır. “Aracı geliştirmek” ya da “daha iyi sonuç almak” şeklindeki geniş anlatım, neden bu kişinin hangi verisine ihtiyaç duyulduğunu açıklamaz. Kanun’un 5. maddesindeki işleme şartı ve özel nitelikli verilerde m. 6, aracın sunduğu teknik imkândan bağımsız olarak uygulanır.

Anayasa Mahkemesi, kişisel veri kavramının resim, görüntü ve ses kayıtlarını da kapsadığını belirtmiştir. Karar doğrudan yapay zekâ kullanımına ilişkin değildir; ancak üretken sistemlere yüklenen medya dosyalarının neden yalnız “içerik” sayılmayacağını açıklar:

Anayasa Mahkemesi, Aylin Nazlıaka (2), B. No: 2018/24439, T. 15.06.2021: “Kişisel veri -belirli veya kimliği belirlenebilir olmak şartıyla- bir kişiye ilişkin bütün bilgileri ifade etmekte olup […] resim, görüntü ve ses kayıtları […] kişisel veri kapsamındadır.”

Sözleşmede sağlayıcıya “veri işleyen” denilmesi rolü kesinleştirmez. Şirket hangi verinin, hangi çalışanlarca ve hangi amaçla kullanılacağına karar veriyorsa bu faaliyet bakımından veri sorumlusu olabilir. Sağlayıcı girdileri kendi modelini geliştirmek üzere değerlendiriyorsa onun fiilî kontrolü de artar. Fotoğrafın portre üretmek için işlenmesi, sonucun saklanması ve aynı fotoğrafla modelin geliştirilmesi birbirinden farklı amaçlardır; bir aşamadaki açık rıza ötekine taşınamaz.

Kurumsal KVKK uyum sürecinde yalnız satın alınmış ana uygulamaya bakmak eksik kalır. Tarayıcı eklentisi, otomatik toplantı özeti ve çalışanın kişisel hesabı da veri akışının parçası olabilir. Envanter ile günlük kullanım örtüşmüyorsa “kişisel veri girmeyin” uyarısı dosyanın hangi kanaldan çıktığını açıklayamaz.

Yurt Dışındaki Yapay Zekâ Hizmetine Veri Aktarımı Nasıl Değerlendirilir?

Türkçe arayüz, Türk lirasıyla ödeme ve yerel fatura veri akışının Türkiye’de kaldığını kanıtlamaz. Kişisel veri yabancı sunucuya gidiyor veya yurt dışındaki destek ekibi tarafından erişilebiliyorsa kişisel verilerin yurt dışına aktarılması söz konusudur. İlk inceleme fatura adresine değil, kullanılan ürün sürümünün teknik akışına yönelir.

KVKK m. 9 iki ayrı zemini beraber arar. Verinin işlenmesi m. 5 veya m. 6’daki bir şarta dayanmalı; aktarım da yeterlilik kararı, uygun güvence ya da yalnız arızi hâllere özgü istisnalardan biriyle karşılanmalıdır. Yabancı sağlayıcıya her gün müşteri belgesi gönderen şirketin faaliyeti, ara sıra gerçekleşen aktarıma ilişkin istisna değildir.

10 Temmuz 2024 tarihli Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik aktarım usulünü ayrıntılandırır. Standart sözleşme seçilmişse, imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirim gerekir. Sağlayıcının çevrim içi kullanım şartı bu standart sözleşmenin yerini tutmaz.

Girdi ve çıktı bölgesi, hata kayıtları, alt işleyenler, destek erişimi, silme süresi ve eğitimde yeniden kullanım aynı veri haritasında gösterilmelidir. “Verileriniz model eğitiminde kullanılmaz” açıklaması yalnız ikincil amacı sınırlar; aktarımın yerini söylemez. Ücretsiz hesap, kurumsal kapalı ortam ve şirketin kendi altyapısındaki model bu nedenle aynı ürün adı altında toplanamaz.

Görüntü, Ses ve Dijital Kişilik Kullanımı Ne Zaman Hukuka Aykırıdır?

Bir markanın tanınmış bir kişinin sesine benzeyen anlatımı reklamda kullanması, ortada gerçek bir ses kaydı bulunmasa da o kişiyi kampanyayla ilişkilendirebilir. Buradaki sorun yalnız telif değildir: yüzün, sesin, adın veya ayırt edici tavrın taklidi kişilik hakkını ve kişisel verileri etkileyebilir. Türk Medenî Kanunu m. 24, saldırıyı rıza, üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki bulunmadıkça hukuka aykırı sayar. Türk Borçlar Kanunu m. 58 de kişilik hakkının zedelenmesinden doğan manevi zarar için tazminat talebine imkân tanır.

Rıza, kullanılacak mecra ve amaçla birlikte değerlendirilir. Bir yöneticinin kurumsal portre çekimine izin vermesi, sesinin satış aramalarında klonlanmasını veya görüntüsünün politik mesaj taşıyan sentetik videoda kullanılmasını kapsamaz. Stok fotoğraf lisansı da model, oyuncu veya ses sanatçısının kişilik haklarına ilişkin bütün izinlerin alındığını her durumda garanti etmez.

Yargıtay, bir kişinin fotoğrafının izinsiz olarak ilgisiz bir suç haberiyle birlikte kullanılmasını kişilik hakkına saldırı saymıştır:

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2011/944, K. 2012/3030, T. 28.02.2012: “Kural olarak bir kimsenin fotoğrafının izinsiz yayınlanması da hukuka aykırı olup kişilik haklarına saldırı oluşturur.”

Gerçek fotoğraf yerine kişiyi belirgin biçimde andıran sentetik görüntü kullanıldığında da bağlam, tanınabilirlik, rıza, kamusal yarar ve yaratılan izlenim önemini korur. Kişi söylemediği bir sözü söylemiş, kullanmadığı ürünü desteklemiş veya işlemediği fiille ilişkilendirilmiş gibi gösteriliyorsa itibar ve ekonomik kişilik boyutu ağırlaşır.

Deepfake, yalnız teknik etiket meselesi değildir. Dolandırıcılık, tehdit, şantaj, cinsel mahremiyet, seçim iletişimi veya tüketiciyi yanıltma gibi somut kullanım amaçları başka hukuk ve ceza normlarını gündeme getirebilir. Sentetik yüz ve ses kullanımının daha dar sonuçları deepfake içeriklerin hukuki değerlendirmesi kapsamında ayrıca ele alınmaktadır.

Ticari Sırlar İçin Ücretsiz Hesap Riski

Yapay zekâ aracına şirket sırrı yüklemek, yalnız bilgi güvenliği politikası ihlali değildir. Müşteri fiyat listesi, yayımlanmamış ürün planı, kaynak kod, teklif stratejisi, araştırma sonucu, dava dosyası veya birleşme görüşmesi gibi bilgiler; niteliğine göre ticari sır, kişisel veri, sözleşmesel gizli bilgi ya da fikrî hak konusu olabilir. Araca yükleme, bilgiyi şirketin kontrol alanı dışındaki bir sağlayıcıya açıklama sonucunu doğurabilir.

TTK m. 55; üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı biçimde ifşa etmeyi veya değerlendirmeyi, başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmayı ve çalışanları sözleşmeye aykırı davranmaya yöneltmeyi haksız rekabet örnekleri arasında sayar. Buna rağmen her kurum içi bilgi “ticari sır” değildir. Bilginin piyasada bilinmemesi, ekonomik değer taşıması, sır sahibinin gizli tutma iradesi ve koruma tedbirleri somutlaştırılmalıdır.

Eski bir çalışanın sosyal medya paylaşımlarına ilişkin uyuşmazlıkta ticari sır nitelemesi soyut bırakılmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bilginin toplumun ve ilgili alandaki rakiplerin bilgisi dışında kalmasına dikkat çekmiş; paylaşımlarda sır bulunduğu kanıtlanamayınca yalnız eleştirel içerikten hareketle ihlal kabul etmemiştir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6856, K. 2025/4420, T. 23.06.2025: “Ticari sır kavramının en önemli unsurunun toplumun bilgisi dahilinde olmama veya ilgili alanda rakip firmalarca bilinmeme şartı […]”

Gizlilik etiketi taşımayan belge serbestçe yüklenebilir değildir; “gizli” yazan her dosya da ticari sır olmaz. Belgenin içeriği ve ekonomik değeri kadar sağlayıcının erişimi, saklama koşulları, çalışanın yetkisi ve şirketin gerçekten aldığı koruma tedbirleri de tablonun parçasıdır.

Kurumsal politika, hangi veri sınıfının hangi araçta kullanılabileceğini somutlaştırmalıdır. Herkese açık ürün açıklamasının dilini sadeleştirmek ile henüz açıklanmamış fiyat teklifini ücretsiz hesaba yüklemek aynı yetki düzeyine bağlanmaz. Teknik engeller, kurumsal hesap zorunluluğu, erişim kontrolü ve eğitim, yalnız çalışan iradesine dayanan soyut yasaktan daha işlevsel bir koruma sağlar.

Reklam Zincirinde Sorumluluk

İndirim kampanyası için hazırlanan görsel, ürünün gerçekte bulunmayan bir özelliğini gösteriyorsa hatanın modelden kaynaklanması reklam verenin doğruluk ve ispat yükünü ortadan kaldırmaz. Yapay zekâ ile reklam hazırlama da TKHK m. 61’in dışında değildir: ticari reklam kanuna, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına uygun; doğru ve dürüst olmalıdır. Reklam veren, ajans ve mecra kuruluşu bu zincirdeki kendi rolünden sorumludur.

Ürün görselindeki paket boyutunun gerçekte satılandan farklı olması, desteklenmeyen sağlık beyanı, rakip ürüne ait özelliklerin kendi ürünü gibi sunulması, yapay müşteri yorumu veya gerçekte bulunmayan sertifika reklamı yanıltıcı hâle getirebilir. “Temsilî görseldir” açıklaması, tüketicinin satın alma kararını etkileyen esaslı farklılığı her durumda gidermeye yetmez. İddianın hedef kitlede yarattığı genel izlenim ve doğrulanabilir dayanağı önem taşır.

İçeriği ajansın üretmesi veya farklı bir şirketin internet sitesinde yayımlaması, illiyet bağı bulunan diğer aktörleri otomatik olarak sorumluluk dışında bırakmaz. Hukuk Genel Kurulu, bir televizyon dizisinden alınan görüntünün ürün reklamında kullanıldığı uyuşmazlıkta, ihlale katılan kişinin uygun illiyet bağı bulunması hâlinde sorumlu olabileceğini belirtmiştir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/556, K. 2021/1506, T. 25.11.2021: “Sorumlu tutulacak kişi sadece hakkı bizzat ihlal eden değildir; illiyet bağı kurulabilmesi şartıyla, fiile her şekilde katılan da sorumludur.”

Uyuşmazlıktaki üretici, pazarlayan ve internet üzerinden satış yapan aktörlerin katkısı birbirinden ayrılmıştır. Aynı yöntem, genel amaçlı aracı sunan sağlayıcı ile belirli promptu kuran ajansın, çıktıyı onaylayan marka yöneticisinin ve kampanyadan yararlanan satıcının rollerini karşılaştırmaya imkân verir. Sözleşmedeki unvandan önce katkı, kontrol, bilgi ve nedensellik bağına bakılır.

5651 sayılı Kanun m. 4, içerik sağlayıcının internette kullanıma sunduğu içerikten sorumlu olduğunu düzenler. Hüküm bütün sorumluluk sorunlarını çözmese de yapay zekâ aracından alınan metni aynen yayımlayan kişinin otomatik üretim savunmasıyla kendi yayın fiilinden kopamayacağını gösterir.

AI Act İçerik Şeffaflığı Türkiye’deki Şirketleri Ne Zaman Etkiler?

Bir görselin dosyasına görünmez işaret ekleyen model sağlayıcısıyla o görseli reklamda kullanan şirket aynı yükümlülüğü taşımaz. AB Yapay Zekâ Tüzüğü m. 50, sağlayıcı ile sistemi kullanan yerleştiriciyi bu nedenle ayırır. Türkiye’deki şirket açısından kapsam; çıktının AB’de kullanımı, şirketin rolü ve içeriğin niteliği üzerinden kurulur.

Şeffaflık hükümleri 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanmaktadır. Avrupa Komisyonunun güncel açıklamasına göre sentetik ses, görüntü, video veya metin üreten sistemlerin sağlayıcıları çıktıyı makinece okunabilir biçimde işaretlenebilir ve yapay üretim ya da değişiklik tespit edilebilir hâle getirmelidir. Yerleştiriciler ise deepfake ve belirli kamu yararı metinlerinde insanın algılayabileceği bilgilendirmeden sorumludur.

Yazım denetimi ile metnin anlamını sentetik olarak kuran üretim eş tutulmaz. Kamu yararına ilişkin bilgilendirme amacıyla yayımlanan metin gerçek bir insan incelemesi ve editoryal kontrolden geçmişse m. 50/4’teki istisna gündeme gelebilir; yüzeysel dil düzeltmesi bunun için yeterli değildir. Deepfake açıklamasının ise görünür ve anlaşılır olması gerekir. Dosyadaki makine işareti, yayımlayanın hedef kitleye açıklama yapma yükümlülüğünü karşılamaz.

Sanatsal, yaratıcı, hiciv veya kurgu eserlerinde açıklamanın biçimi içeriğin gösterimini bozmayacak ölçüde uyarlanabilir. Bu esneklik yükümlülüğün yok olduğu anlamına gelmez. AI Act uygulanmasa bile Türkiye hukukundaki reklam, kişilik hakkı ve tüketiciyi yanıltmama kuralları aynen devam eder.

Yapay Zekâ İçerik Üretim Sözleşmesinde Hangi Hükümler Bulunmalıdır?

Bir ajansın müşteriye “tüm haklar size ait” demesi kulağa güvenli gelir; oysa çıktı eser değilse devredilecek mali hak bulunmayabilir, lisanssız kaynak kullanılmışsa geniş devir ifadesi üçüncü kişiyi bağlamaz. Yapay zekâ içerik üretim sözleşmesi bu nedenle yalnız hak devri maddesi değildir. Aracın seçildiği andan yayına kadar kimin neyi kontrol edeceğini belirlemelidir.

Veri bakımından ilk soru, ekibin hangi aracı hangi hesapla kullanabileceğidir. Müşteri materyalini model eğitimine kapatmak yeterli olmayabilir; alt sağlayıcının erişimi ile saklama ve silme süresi de sonucu değiştirir. Bu ayrıntılar yazılmadan “gizlilik korunur” cümlesi ölçü vermez. Kişisel veri işlendiğinde sözleşme, tarafların fiilî rolünü ve talimat sınırını güvenlik, ihlal bildirimi ve yurt dışı aktarım düzeniyle buluşturmalıdır.

Fikrî hak hükmü insan katkısının sahibini, taslakla nihai çıktı arasındaki farkı ve üçüncü kişi materyalinin lisansını göstermelidir. Stok içerik, açık kaynak veya veri tabanı unsuru kullanılmışsa bunların koşulları teslim kaydına eklenebilir. Eser sayılmayan çıktı içinse gizlilik, haksız rekabet ve kullanım yetkisi farklı bir koruma kurar. Tedarikçinin “ihlalsiz sonuç” garantisi, kullandığı aracın şartlarıyla bağdaşmıyorsa kâğıt üzerindeki taahhüt uygulamada karşılıksız kalır.

Teslimin beğenilip beğenilmediği de tek kabul ölçütü olamaz. Marka rehberine uygunluk, gerçeklik kontrolü, kişilik ve veri taraması, yasaklı iddialar, benzerlik incelemesi, gerekli teknik işaret ve insan onayı teslim şartına dönüşebilir. Sonradan başka ülkeye veya mecraya uyarlanan içerik için eski onaya dayanmak her zaman yeterli olmaz.

Ajans, müşterinin verdiği lisanssız fotoğrafı; müşteri de ajansın açıklamadığı üçüncü kişi kaynağını aynı ölçüde denetleyemez. Tazminat düzeni bu kontrol farkını izlemeli, bilgi ve belge sunma ile ihlali azaltma borçlarını taraflara paylaştırmalıdır. Kasıt, ağır kusur, kişisel veri ve fikrî hak ihlallerinin genel sorumluluk sınırına girip girmediği belirsiz bırakılmamalıdır.

Yayın Öncesi Kontrol İçeriğin Riskine Uymalıdır

Şirket içi fikir taslağı ile tanınmış kişinin sesini kullanan reklamın aynı onay kuyruğuna girmesi ya gereksiz bürokrasi ya da yetersiz denetim üretir. İçerik türü, verinin hassasiyeti, hedef kitle, mecra, coğrafya ve iddianın etkisi önce risk seviyesini belirler. Kontrolün derinliği bundan sonra seçilir.

Bir kampanya onaya geldiğinde ilk inceleme kaynağa döner. Kurumun kendi materyali ile internetten alınmış bir görsel aynı başlangıç noktasına sahip değildir; müşteri belgesindeki kişisel veya gizli bilgi de işleme ve aktarım zeminini değiştirir. Çıktıya geçildiğinde ise gerçeklik kontrolü ile benzerlik incelemesi öne çıkar. Marka ve tasarım işaretleri, görüntü ya da ses rızası ve sektörel reklam sınırı ancak içeriğin niteliği gerektiriyorsa bu incelemeye eklenir.

İnsan denetimi bu noktada yazım düzeltmesinden ayrılır. İnceleyen kişi kaynağı, teknik iddiayı, görseldeki ürün özelliğini ve kişiye atfedilen sözü gerçekten sorgulamalıdır. Risk yükseldikçe ikinci göz, hukuk birimi veya konu uzmanı devreye girer. Otomatik benzerlik ve güvenlik araçları ancak bu incelemeyi destekler.

Sonradan yalnız yayımlanmış dosyanın bulunması çoğu kez yetmez. Araç ve sürüm, hesap türü, kaynak lisansı, temel prompt, seçilen çıktı, insan düzenlemeleri, doğrulama notu ve onaylayan kişi yaşam döngüsünü anlatır. Ne var ki her denemeyi süresiz tutmak da veri minimizasyonuyla çelişebilir. Saklanacak kayıt ile süre, ispat ihtiyacına göre sınırlandırılır.

Bir ihlal iddiası geldiğinde kayıtlar kaynağı, kontrolü ve zaman çizelgesini gösterir. Şikâyetten sonra içeriğin yayında tutulmasıyla hızlıca durdurulması aynı sonuca yol açmayabilir. Kaldırma, düzeltme, lisans görüşmesi, cevap, tazminat veya veri koruma başvurusu arasındaki tercih, ihlalin türüne ve eldeki delile göre yapılır.

Politikanın son sayfasına araç isimleri yazmak yeterli olmaz. Roller, yasaklı veri sınıfları, istisna onayı, eğitim, ihlal bildirimi ve sağlayıcı değerlendirmesi günlük işle buluşmalıdır. Teknik ayarlar sözleşmeye, sözleşme de çalışanların fiilî kullanımına uymuyorsa politika kâğıt üzerinde kalır. Yapay zekâ kullanımının gerçek iş akışındaki yeri, bilişim hukuku ve veri koruma boyutlarıyla beraber ele alınmalıdır.

Yapay Zekâ ile Yazılan Metnin Telif Hakkı Var Mıdır?

Her yapay zekâ metni için tek cevap yoktur. Metnin FSEK’teki eser koşullarını taşıyıp taşımadığına ve insanın hususiyetini yansıtan katkısına bakılır. Prompt, seçim ve düzenleme süreci bu incelemede önemlidir; sağlayıcının kullanım şartları kanundaki ölçütlerin yerini tutmaz.

ChatGPT veya Benzeri Bir Araçla Üretilen İçerik Ticari Olarak Kullanılabilir Mi?

Olabilir; fakat aracın buna izin vermesi tek başına yeterli değildir. Çıktının başka bir eser, marka, tasarım veya kişilik hakkıyla çatışıp çatışmadığı ve reklamda kullanılacaksa iddiaların doğruluğu ayrıca incelenir. Kişisel veri ve sektörel kurallar da kullanım alanına göre sonuca katılır.

Yapay Zekâ Görselinde Gerçek Bir Kişiye Benzeyen Yüz Kullanılabilir Mi?

Gerçek fotoğrafın kullanılmaması tek başına hukuka uygunluk sağlamaz. Belirlenebilir bir kişi ürün tavsiye etmiş, söz söylemiş veya olaya katılmış gibi gösteriliyorsa kişilik hakkı ve kişisel veri kuralları gündeme gelir. Rızanın kapsamı, mecra, kamusal yarar ve içeriğin yarattığı izlenim birlikte değerlendirilir.

Prompta Müşteri Adı veya Belgesi Yazmak KVKK’ya Aykırı Mıdır?

Her yazım ihlal sayılmaz; sonuç aktarılan bilginin kişisel veri olup olmadığına ve işlemenin dayanağına bağlıdır. Amaç, hukuki sebep, gereklilik, güvenlik ve sağlayıcının rolü belirlenmeden müşteri belgesinin tamamını yüklemek risklidir. Sunucular yurt dışındaysa aktarım mekanizması da önceden kurulmalıdır.

Yapay Zekâ ile Üretilen Her İçerik Etiketlenmeli Midir?

Türkiye’de bütün yapay zekâ içeriklerini kapsayan genel bir etiket zorunluluğu bulunmamaktadır. AB Yapay Zekâ Tüzüğü m. 50 ise belirli sağlayıcı ve yerleştiriciler için makinece okunabilir işaretleme ile deepfake ve bazı kamu yararı metinlerinde görünür bilgilendirme yükümlülükleri getirir. Kapsam ve istisnalar içerik ve kullanım yerine göre incelenir.

Yapay Zekâ Yanlış veya İhlalli İçerik Üretirse Kim Sorumlu Olur?

Sorumluluk, ihlalin türüne ve her aktörün somut katkısına göre dağılır. Örneğin sağlayıcının genel amaçlı aracı sunmasıyla ajansın belirli girdiyi vermesi ve markanın çıktıyı onaylaması aynı fiil değildir. Kontrol imkânı, bilgi ve nedensellik bağı incelenir. Sözleşmedeki görev dağılımı önemli olsa da üçüncü kişilere karşı kanundan doğan sorumluluğu her durumda kaldırmaz.

Çalışanlar Ücretsiz Yapay Zekâ Araçlarına Şirket Belgesi Yükleyebilir Mi?

Genel ve koşulsuz bir izin verilemez. Müşteri sırrı, kişisel veri veya sözleşmesel gizlilik taşıyan dosya; ücretsiz hesabın saklama ve eğitim koşulları nedeniyle şirketin kontrol alanından çıkabilir. Kullanılabilecek veri sınıfları ile hesap türleri kurum politikasında açıkça eşleştirilmelidir.

Yapay Zekâ İçeriği İçin Hukuki İnceleme Ne Zaman Gerekir?

Kişisel veya özel nitelikli veri, gizli belge, gerçek kişiye benzeyen görüntü ya da ses, üçüncü kişi eserine yakın çıktı, sağlık-finans gibi düzenlenmiş alan iddiası, kamu yararı konusunda bilgilendirme, geniş reklam kampanyası veya çok ülkeli kullanım varsa inceleme ihtiyacı artar. Uygun kapsam, talep, süre, delil ve hukuki yol somut olayın özelliklerine göre değiştiğinden profesyonel hukuki değerlendirme önem taşır; kurumsal inceleme için iletişim kurulabilir.

Av. Erkam Yılmaz

Avukat Abdullah Erkam Yılmaz, 10 yılı aşkın süredir iş hayatının içinde yer almakta, çeşitli girişimlere öncülük etmekte ve müvekkillerine iş dünyasının içinden gelen bir avukat olarak hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sağlamaktadır. İstanbul 1 No'lu Barosu'na (Sicil No: 77061) bağlı olarak avukatlık faaliyetlerini yürütmekte olan Yılmaz, başta KVKK, Bilişim Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Ticaret Hukuku, Marka Hukuku, Patent Hukuku, Telif Hukuku, Alan Adları Hukuku, Yabancılar Hukuku, Ceza Hukuku, İdare Hukuku, Sözleşmeler Hukuku olmak üzere hukukun tüm alanlarında etkin uyuşmazlık çözümü gerçekleştirmekte, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini etkin bir şekilde korumak adına önleyici hukuki danışmanlık yapmakta, dava takibi ve uyum yönetimi işlemlerini gerçekleştirmektedir. İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, öneri veya teklif yerine geçmez. LinkedIn YouTube WhatsApp E-posta

Scan the code