İçindekiler
7253 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un kabul edilmesiyle birlikte 5651 sayılı İnternet Kanunu’na birçok değişiklik getirilmiştir. Kamuoyu tarafından “Sosyal Medya Yasası” olarak bilinen bu kanunla gelen değişikliklerin birçoğu sosyal ağ sağlayıcıya ilişkindir. Sosyal ağ sağlayıcının tanımı, sorumluluk ve yükümlülükleri yapılan yeni değişikliklerle birlikte kanunda yer almıştır.
Sosyal Ağ Sağlayıcı Nedir?
5651 sayılı kanunda yapılan değişikliklerden biri içerik sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve yer sağlayıcı gibi kavramların yanına sosyal ağ sağlayıcı kavramının da eklenmesidir. Kanundaki tanıma göre sosyal ağ sağlayıcı sosyal etkileşim maksadıyla kullanıcıların internette metin, ses, görüntü ve konum gibi içerikler oluşturmalarına, görüntülemelerine veya bu içerikleri paylaşmalarına olanak tanıyan gerçek veya tüzel kişilerdir. Gündelik hayatta sıklıkla kullandığımız ve milyonlarca erişimi olan Twitter, Instagram, Facebook gibi dijital platformlar bir tür sosyal ağ sağlayıcıdır. Bu uygulamaların yanı sıra kanunda yapılan geniş tanım gereği sosyal etkileşim amacı güden konum içeriğine sahip harita uygulamalarını veya metin içeriğine sahip forumları, blog sitelerini de sosyal ağ sağlayıcı kapsamında saymak gerekir.
Sosyal Ağ Sağlayıcı Sorumluluğu
5651 sayılı kanuna sosyal ağ sağlayıcının eklenmesinin yanında bu sağlayıcılara birtakım sorumluluk ve yükümlülükler de getirilmiştir. Örneğin sosyal ağ sağlayıcının dijital platformunda hukuka aykırı bir içerik tespit edilmiş ve bu durum sağlayıcıya bildirilmişse sağlayıcı tarafından bildirilen içeriğin kapatılması veya erişiminin engellenmesi gerekmektedir. Aksi halde ortaya çıkacak zararlardan sosyal ağ sağlayıcının sorumlu tutulması söz konusu olacaktır. Bu düzenlemenin getirilmesinin amacı kamu düzenin korunmasını sağlamak ve sosyal ağlarda kişisel hakları ihlal eden suçlar işlendiğinde yetkili bir muhatap bulmaktır. Ancak bazı hukukçular, içeriğin kapatılması veya erişiminin engellenmesini ifade özgürlüğünü kısıtlayan bir tür sansür olarak görmektedir ve bu nedenle eleştirmektedir. Bu görüşe göre sosyal ağ sağlayıcılarının içeriklerinin kapatılması veya erişimlerinin engellenmesi hem ifade özgürlüğüne müdahale teşkil etmekte hem de sosyal ağ sağlayıcılarının Türkiye’de sosyal ağ sağlama faaliyetinden çekilmelerine sebep olmaktadır.
Sosyal Ağ Sağlayıcı Faaliyet Belgesi
Telekomünikasyon Kurumu Tarafından Erişim Sağlayıcılara Ve Yer Sağlayıcılara Faaliyet Belgesi Verilmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik erişim sağlayıcıları ve yer sağlayıcılarının hizmetlerini gerçekleştirebilmesi için faaliyet belgesi alması gerekliliğini düzenlemiştir. 5651 sayılı kanuna yapılan değişikliklerle birlikte sosyal ağ sağlayıcı eklenmişse de sosyal ağ sağlayıcının faaliyet belgesi alma gerekliliğine dair mevzuata herhangi bir hüküm konulmamıştır. Kaldı ki Telekomünikasyon Kurumu’nun kapatılmasıyla birlikte erişim sağlayıcıları ve yer sağlayıcıları bakımından öngörülen faaliyet belgesi alma uygulaması da son bulmuştur. Telekomünikasyon Kurumu’nun yetki ve görevleri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na geçmiş ve artık erişim ve yer sağlayıcılarına faaliyet belgesi alma yerine bildirimde bulunma şartı getirilmiştir. Sosyal ağ sağlayıcının yer sağlayıcı sıfatını da taşıdığı durumlar olabilmektedir. Böyle bir durumda sosyal ağ sağlayıcı faaliyet belgesi yerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) yer sağlayıcılığı faaliyetinden dolayı bildirimde bulunması gerektiğini söyleyebiliriz.
Sosyal Ağ Sağlayıcı Yükümlülükleri
Sosyal ağ sağlayıcının kanuna eklenmesiyle birlikte sosyal ağlarda düzenin sağlanabilmesi için sorumluluk ve yükümlülükleri de kanunda yer almıştır. 5651 sayılı kanuna getirilen ek madde 4’te sosyal ağ sağlayıcının yükümlülükleri şu şekilde belirtilmiştir:
- Türkiye’de günlük 1 milyondan fazla erişime sahip olan yurtdışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıları Türkiye’de yetkili olacak en az bir temsilci atamalı ve atadığı temsilciyi BTK’ye bildirmelidir.
- Türkiye’de yetkilendirilecek gerçek kişi temsilci Türk vatandaşları arasından seçilmelidir.
- BTK ve diğer ilgili kişiler tarafından temsilcilerin doğru şekilde tespit edilebilmesi için temsilciye dair bilgiler internet sitesinde yayınlanmalıdır.
- Hukuka aykırı olduğu bildirilen içeriğin kaldırılmasına veya erişimin engellenmesine yönelik başvurulara en geç 48 saat içerisinde cevap verilmelidir. (Başvuru reddedilmişse red gerekçesi belirtilmelidir.)
- Sosyal ağ sağlayıcı içeriğin kaldırılması veya erişim engeli talep edilen kararlarının icrasına ve 5651 sayılı Kanunun 9 ve 9/A maddeleri kapsamındaki başvurulara ilişkin olarak istatiksel ve kategorik bilgileri içeren Türkçe rapor hazırlamalı, raporu 6 aylık dönemlerle BTK’ye bildirmelidir.
- Sosyal ağ sağlayıcının Türkiye’deki kullanıcılarının verileri sosyal ağ sağlayıcı tarafından Türkiye’de barındırmalı, verilerin korunması konusunda gereken tedbirleri alınmalıdır.
Mevzuatta belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla yükümlülüklerini yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcılarına karşı caydırıcı yaptırımlar öngörülmüştür. Bu yaptırımlardan kısaca bahsedecek olursak:
- Türkiye’de yetkili temsilci belirlenmez ve BTK’ye bildirilmezse:
- BTK’nin yazılı bildirimine ve verilen 30 günlük süreye rağmen Türkiye’de yetkilendirmek üzere temsilci belirlenmezse sağlayıcıya 10 milyon TL idari para cezası verilir.
- İdari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde hâlâ temsilci belirlenmemişse sağlayıcıya 30 milyon TL idari para cezası verilir.
- İkinci idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde yine temsilci belirlenmemiş ve bildirilmemişse reklam yasağı uygulanır.
- Reklam yasağından itibaren 3 ay içerisinde temsilci belirleme yükümlülüğü yerine getirilmemişse sulh ceza hakimliğince internet trafiği bant genişliğinin %50 oranında daraltılmasına karar verilir.
- Hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içerisinde yine temsilci belirlenmemiş ve bildirilmemişse sulh ceza hakimliğince internet trafiği bant genişliğinin %90 oranına kadar daraltılmasına kara verilir.
- İçerik kaldırma ve erişim engelleme taleplerine cevap verilmezse:
- Hukuka aykırı ve kişilik haklarını ihlal eden içeriklerin kaldırması veya erişiminin engellemesine yönelik taleplere cevap verilmesi gereklidir. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması halinde 5 milyon TL idari para cezasına hükmedilir.
- Raporlama yükümlülüğü yerine getirilmezse:
- Yukarıda içeriği belirtilen ve 6 aylık dönemlerde BTK’ye sunulması gereken raporların sunulmaması halinde 10 milyon TL idari para cezasına hükmedilir.
BTK tarafından verilen idari para cezalarına karşı dava konusu idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki mahkemelerde yani Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açabilme imkânı tanınmıştır. İdare mahkemesine dava açma süresi İYUK madde 7 gereği idari para cezasının tebliğinden itibaren 60 gündür. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen sağlayıcı dilerse idari para cezası kesildiğine dair tebliğin yapılmasından itibaren 60 günlük süre içerisinde dava açabilir.
Sosyal Ağ Sağlayıcı Bildirimi
Sosyal ağ sağlayıcının faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için BTK’ye bildirimde bulunma gerekliliği olup olmadığına dair yeni düzenlemede açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak sosyal ağ sağlayıcının yükümlülükleri, içerik veya yer sağlayıcısı olmasından doğan sorumluluk ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı kanuna getirilen düzenlemelerde belirtilmiştir. Bu nedenle aynı zamanda bir yer sağlayıcı olan sosyal ağ sağlayıcıları doğrudan sosyal ağ sağlayıcı bildiriminde bulunmasa da yer sağlayıcılığı bildirim arayüzü aracılığıyla BTK’ye bildirimde bulunmalıdır. Bunun dışında sosyal ağ sağlayıcının yurtdışı kaynaklı olması durumunda Türkiye’de yetkili olacak en az bir kişiyi temsilci olarak belirleme ve belirlediği temsilciyi de BTK’ye bildirmekle yükümlüdür.
Yakın tarihte kanuna girmiş bir düzenleme olan sosyal ağ sağlayıcı konusu çok fazla tartışmaların ve eleştirilerin odağında olan derin bir konudur. Yukarıda kısaca özetlediğimiz sosyal ağ sağlayıcı konusuna ilişkin daha fazla hukuki bilgi ve danışmanlık almak için hukuk büromuzla ve en iyi bilişim avukatları/sosyal medya avukatları ile iletişime geçebilirsiniz.
