İçindekiler
Günümüzde internet kullanımının yaygınlaşması internet ortamında hukuka aykırılıkların gerçekleşmesini ve bu hukuka aykırılıklar nedeniyle internet suçlarının artması sorununu da beraberinde getirmiştir. Kanun koyucu internet ortamında gerçekleşen hukuka aykırılıkların ve internet suçlarının önlenmesi amacıyla 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun çıkarmıştır. Kanunda erişim sağlayıcı, yer sağlayıcı, içerik sağlayıcı gibi kavramların tanımı yapılmıştır. Bunun yanında kanun kapsamındaki sağlayıcılara birtakım sorumluluklar ve yükümlülükler yüklenmiştir. Yazımızda bahsedeceğimiz erişim sağlayıcı da kanun kapsamında kendisine sorumluluk ve yükümlülükler getirilen sağlayıcılardan biridir.
Erişim Sağlayıcı Nedir?
İnternet Kanunu olarak adlandırdığımız ve son olarak 7253 sayılı kanun ile değişiklikler getirilen 5651 sayılı kanun internet ortamına erişmek isteyen kullanıcıların internet ortamına erişimine imkân sağlayan her türlü gerçek veya tüzel kişileri erişim sağlayıcı olarak tanımlamıştır. Kullanıcılarına internetteki içeriklere ulaşabilme, e-posta yoluyla mesajlaşabilme, yazılım araçlarına erişebilme gibi olanaklar erişim sağlayıcı aracılığı ile gerçekleşmektedir.
Erişim sağlayıcıyı somutlaştıracak olursak örneğin belirli bir ücret karşılığında, anlaşılan süre ve hızda internet hizmeti alınmasına aracılık eden TTnet, Turkcell, TurkTelekom, Vodafone gibi firmalar erişim sağlayıcı sıfatını taşımaktadır. Örnek verilen firmalar kullanıcılarının isteklerine uygun olarak internete erişimlerini sağlama konusunda hizmet vermektedirler. Bu şekilde internete erişimde bir nevi köprü görevi görmektedirler.
Erişim Sağlayıcının Sorumluluğu
İnternet ortamında kullanıcılara sunulan birbirinden farklı pek çok içerik bulunmaktadır. Bu içeriklerin hepsinin hukuka uygun olduğu söylenemez. Kullanıcılarının internete erişimini sağlayan erişim sağlayıcıları hukuka aykırı içeriklere de erişimi sağlamaları nedeniyle kullanıcılarının bazı eylemlerinden dolayı sorumluluk altına girmektedirler. Ancak sağlayıcıların kullanıcıların eriştiği her hukuka aykırı içerikten sorumlu tutulması da hakkaniyete aykırı olacağından geniş yorumlanmamalıdır. Erişim sağlayıcı kullanıcılarının yalnızca internet ortamında yayınlanan hukuka aykırı içeriklere erişmesi halinde erişim sağlayıcının sorumluluğu gündeme gelmez. Hukuka aykırı içeriklere erişimden dolayı sorumluluğun gündeme gelebilmesi için hukuka aykırı içeriklere erişmenin yanında ayrıca yayınlanma veya paylaşılma koşulunun varlığı aranmaktadır. Bir diğer deyişle erişim sağlayıcının sorumluluğu hukuka aykırı içeriklerin erişim sağlayıcı kullanıcısı tarafından yayınlanması veya paylaşılması durumunda doğmaktadır. Sorumluluğun doğduğu hallerde sağlayıcı kanunda ve yönetmelikte belirtilen yükümlülükler kapsamında erişim engeli koyma gibi gerekli önlemleri almalıdır. Aksi halde yükümlülüklerini yerine getirmeyen sağlayıcı kanunda öngörülen idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya gelecektir.
Erişim Sağlayıcı Faaliyet Belgesi
Telekomünikasyon Kurumu tarafından Erişim Sağlayıcılara ve Yer Sağlayıcılara Faaliyet Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4.maddesi faaliyet belgesini düzenlemiştir. Erişim sağlayıcı faaliyet belgesi, erişim sağlayıcı olmak isteyen sermaye şirketlerinin erişim hizmeti vermeden önce Telekomünikasyon Kurumu’ndan alması gereken belgedir. Belgenin yönetmelikteki usul ve esaslara uygun şekilde Telekomünikasyon Kurumu’ndan alınması erişim hizmetinde bulunabilmenin ön koşulu sayılmıştır. Yani erişim hizmetinde bulunmak için erişim sağlayıcı faaliyet belgesi almak zorunlu tutulmuştur. Ancak 15 Ağustos 2016 tarihinde Telekomünikasyon Kurumu’nun kapatılması ve yetkilerinin/görevlerinin BTK’ ye geçmesiyle birlikte bu tarihten itibaren erişim sağlayıcı faaliyet belgesi alma uygulaması geçerliliğini yitirmiştir. Kısaca faaliyet belgesi 15.08.2016’dan önce erişim hizmeti sağlamak isteyen erişim sağlayıcısının alması gereken belgeyi ifade etmektedir.
Erişim Sağlayıcı Yükümlülükleri
Kullanıcıların internete erişimi kanun ve yönetmelikte düzenlenen birtakım yükümlülükler çerçevesinde yerine getirmelidir. İnternet Kanunu’nun erişim sağlayıcının yükümlülükleri başlıklı 6. maddesinde erişim sağlayıcının erişim hizmetini sunarken yerine getirmesi gereken yükümlülükler düzenlenmiştir. İlgili yönetmelikte de kanunda düzenlenen yükümlülüklere yer verilmiştir. Erişim sağlayıcı yükümlülükleri şu şekildedir:
Erişim sağlayıcı;
- Herhangi bir kullanıcısı internette hukuka aykırı bir içerik yayınlarsa ve erişim sağlayıcı İnternet Kanunu’na uygun olarak haberdar edilirse kullanıcının erişimini engellemelidir.
(İntihara yönlendirme, çocuk istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkan sağlanması, Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’da yer alan suçlar, Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yer alan suçlar işlenmiş ve kullanıcının erişimi engellenmişse erişim engeli kararının yerine getirilmesi Bilgisayar Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından gerçekleştirilir. Bunlar dışında verilen hukuka aykırı içeriğe erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmesi ise Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından gerçekleştirilir.)
- Sağladığı hizmetlere dair yönetmelikte belirtilen trafik bilgi kayıtlarını altı aydan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenmiş süre kadar saklamalı ve bu kayıtların doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamalıdır.
- Eğer erişim sağlama faaliyetine son verecekse faaliyetini sonlandıracağı tarihten en az üç ay önce bu durumu Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na, içerik sağlayıcılarına ve müşterilerine bildirmeli, trafik bilgilerine ilişkin kayıtlarını yönetmelikteki usul ve esaslara göre Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na teslim etmelidir.
- Erişimi engeline hükmedilen yayınlara alternatif olabilecek erişim yollarını engelleyici tedbirler almalıdır.
- Tanıtıcı bilgilerini kendi internet ortamlarında yönetmeliğe uygun, kullanıcılar tarafından ulaşılabilecek ve güncel şekilde bulundurmalıdır. (Kullanıcıları bilgilendirme yükümlülüğü)
Yukarıda sayılan yükümlülükler haricinde, erişim sağlayıcı aracı olduğu erişim faaliyetiyle erişilen içeriklerin hukuka aykırı olup olmadığı ve sorumluluğu gerektirip gerektirmediğinin kontrolünü yapmakla yükümlü değildir. Erişim sağlanan içeriklerin hukuka uygunluk denetiminin erişim sağlayıcı yükümlülükleri arasında olmadığı kanunda açıkça belirtilmiştir.
İlgili kanun ve yönetmeliklerde sayılan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi internet ortamında gerçekleşen suçların çoğalmasına neden olacaktır. Bu yüzden yükümlülüklerini yerine getirmeyen erişim sağlayıcılarının on bin Türk lirasından elli bin Türk lirasına kadar idari para cezasına çarptırılması öngörülmüştür.
Erişim sağlayıcıların Erişim Sağlayıcıları Birliği‘ne üye olmaları zorunludur.
Erişim Sağlayıcı Bildirimi
Sermaye şirketlerinin Telekomünikasyon Kurumu tarafından düzenlenen erişim sağlayıcı faaliyet belgesi alma zorunluluğu kurumun OHAL kapsamında yayımlanan KHK ile kapatılması ile birlikte geçersiz hale gelmiştir. Telekomünikasyon Kurumu’nun kapatılması neticesinde kurumun yetki ve görevleri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na aktarılmıştır. Böylelikle faaliyet belgesi alma gerekliliği de son bulmuştur. Artık sağlayıcının erişim hizmeti gerçekleştirebilmesi için faaliyet belgesi almasına gerek yoktur. Bunun yerine elektronik haberleşme hizmeti sunmak veya şebekesi, alt yapısı kurup işletmek isteyen şirketlerin BTK’ ye erişim sağlayıcı bildirimi yaparak yetkilendirilmeleri gerekmektedir. Erişim sağlama hizmetinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan bildirim ise www.btk.gov.tr sitesinde bulunan bildirim formunun elektronik ortamda doldurulmasıyla gerçekleşmektedir. Bildirim yapıldıktan sonra bildirimi yapan şirket erişim hizmeti konusunda yetkilendirilirse faaliyetlerine başlayabilecektir.
Özetle, erişim sağlayıcı olarak faaliyet gösterebilmek belirli şartlara bağlanmıştır. Bu şartlar sağladığında erişim sağlayıcı yükümlülükleri ve sorumlulukları da gündeme gelmektedir. Erişim hizmetinin sağlıklı şekilde yürümesi bakımından sağlayıcıya getirilen sorumluluk ve yükümlülüklerin eksiksiz şekilde yerine getirilmesi önem taşımaktadır. Erişim sağlayıcı nedir, sorumlulukları ve yükümlülükleri nelerdir gibi soruları genel hatlarıyla anlatmış olsak da oldukça kapsamlı bir konuyu oluşturmaktadır. Bu nedenle erişim sağlayıcılarının ve kullanıcılarının internete erişimlerinden kaynaklı çıkacak bir uyuşmazlıkta hak kaybına uğramamaları için değindiğimiz konularda detaylı bilgiye sahip olmaları gereklidir.
Erişim sağlayıcı yükümlülükleri ve sorumlulukları konusunda daha detaylı hukuki bilgi ve danışmanlık almak için hukuk büromuz ve en iyi bilişim avukatları ile iletişime geçebilirsiniz.
