Toplu Kullanım Sağlayıcı Nedir? Sorumlulukları ve Yükümlülükleri Nelerdir?

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun yer sağlayıcı, içerik sağlayıcı, erişim sağlayıcı, sosyal ağ sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcı kavramlarına ilişkin düzenlemeler içermektedir. Bu yazının konusunu 5651 sayılı Kanun’da düzenlenen toplu kullanım sağlayıcı oluşturmaktadır.

Toplu Kullanım Sağlayıcı Nedir?

5651 sayılı Kanun ve İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik toplu kullanım sağlayıcının tanımını yapmıştır. Buna göre kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet kullanımı sağlayan gerçek veya tüzel kişiler toplu kullanım sağlayıcıdır. Örnek vermek gerekirse şirketler, kamu kuruluşları ve oteller birden çok kişiye aynı ortamda ve belirli süre için internet kullanım imkânı sağladığından toplu kullanım sağlayıcı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Toplu kullanım sağlayıcı internet salonu gibi halka açık yerlerde belirli ücret karşılığında toplu internet kullanımı sağlama hizmetinde bulunuyor veya bilgisayarda bilgi ve beceri arttıran, zekâ geliştiren oyunların oynatılmasını sağlıyor ise buna da ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcı (internet kafe) denmektedir. Adından da anlaşılacağı üzere burada önemli olan nokta toplu internet kullanımı hizmetinin ticari amaçla gerçekleşmesidir. Ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcı toplu kullanım sağlayıcının bir görünümünü oluşturmaktadır.

Toplu Kullanım Sağlayıcı Sorumlulukları ve Yetkileri

Toplu kullanım sağlayıcı 5651 sayılı kanunla belli yer ve zamanda o ortamda bulunan kişilere toplu olarak internet kullanımı sağlamak konusunda yetkilendirilmiştir.  Aynı zamanda internet kafe şeklindeki ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcı bilgi ve beceri geliştiren çeşitli oyunların oynatılması konusunda da yetkili kılınmıştır. Bu yetkilerin yanı sıra kanun ve yönetmelikte toplu kullanım sağlayıcıya birtakım sorumluluk ve yükümlülükler de getirilmiştir. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen toplu kullanım sağlayıcı yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde öngörülen yaptırımlardan sorumlu olacaktır. Bu konu toplu kullanım sağlayıcı yükümlülükleri başlığı altında daha detaylı açıklanacaktır.

Toplu Kullanım Sağlayıcı Faaliyet Belgesi

Toplu kullanım sağlayıcıya internet kullanım faaliyetini yerine getirebilmesi için faaliyet belgesi alması zorunluluğu getirilmemiştir. Yalnızca ilgili kanun ve yönetmelikte kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getirmekle mükelleftir.

Ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcının ise internet kullanım hizmetinde bulunabilmesi diğer bir deyişle internet kafe olarak hizmet verebilmesi için izin belgesi alması zorunlu tutulmuştur. Bunun için en başta faaliyette bulunmak isteyen sağlayıcı 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen usule uygun şekilde işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış olmalıdır. Ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcı, ruhsatı aldıktan sonra faaliyetine başlayabilmek için mülki idare amirliklerine dilekçeyle başvuruda bulunmalıdır.

Faaliyet izni alabilmek için mülki idare amirliğine sunulması gereken diğer belgeler:

1. Ruhsat fotokopisi
2. Sağlayıcı gerçek kişi ise kimlik fotokopisi
3. Sağlayıcı tüzel kişi ise sorumlu müdürün görevlendirme yazısı ile kimlik fotokopisi
4. Vergi Levhası
5. Sabit IP belgesi
6. TİB onaylı filtre programı faturası
7. Mesleki faaliyet belgesinin noter onaylı sureti

Mülki idare amirliklerine dilekçeyle ve yukarıda saydığımız belgelerle yapılan başvuruların olumlu sonuçlanması yani faaliyet izni alınması halinde ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcı faaliyetlerine başlayabilecektir.

Toplu Kullanım Sağlayıcı Yükümlülükleri

Belli yer ve zamanda ticari amaçla olsun ya da olmasın toplu internet kullanımı sağlayan sağlayıcılara kanunla birtakım ortak yükümlülükler yüklenmiştir. Toplu internet kullanımı sağlamanın ticari amaçlarla gerçekleşmesi durumunda ise bu ortak yükümlülüklere ek başka yükümlülükler de getirilmiştir.

5651 sayılı Kanun’da ve ilgili yönetmelikte toplu kullanım sağlayıcı ve ticari amaç internet toplu kullanım sağlayıcı bakımından getirilen ortak yükümlülükler şunlardır:

• Konusu suç teşkil eden içeriklere erişimin engellenmesi ve içerikleri kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması konusunda gerekli tedbirler alınmalıdır. Bu tedbirler şu şekildedir:
  1. Konusu suç oluşturan içeriklere erişimi önlemek amacıyla içerik filtreleme sistemini kullanmak
  2. Güvenli internet hizmeti almak (zorunlu tutulmamıştır)

• İçeriklere erişim kayıtlarını 2 yıl süre ile elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmek.
• Umumi yerlerde toplu internet kullanımı sağlanıyor ise SMS ve benzeri yöntemlerle kullanıcıların tanımlanmasını sağlayan sistemler kurmak.

Kanun ve yönetmelikte sayılan ortak yükümlülüklere ilaveten ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcılarına özgü yerine getirilmesi gereken yükümlülükler de düzenlenmiştir. Yerine getirilmesi gereken ilave yükümlülükler aşağıdaki gibidir:

       Ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcı,

• Mahalli mülki amirden izin belgesi almalıdır.
• Aileyi ve çocukları korumak, suçları önlemek ve suçları tespit etmek amacıyla içerik filtreleme sistemleri ve güvenli internet hizmetini kullanmalıdır.
• Filtreleme sistemini aktif, güncel bulundurmalı, herhangi bir müdahale dolayısıyla devre dışı kalmasını önlemelidir.
• Erişim sağlayıcılardan sabit IP edinmeli, sabit IP kullanmalı, sabit IP değişikliklerini 15 gün içerisinde mülki amire bildirmelidir.
• İçeriklere erişim kayıtlarını 2 yıl süre ile elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmelidir.
• Kaydedilen bilgilerin bütünlüğünü, doğruluğunu, gizliliğini teyit eden değeri sistemlerine günlük kaydetmeli ve 2 yıl süreyle bu verileri saklamalıdır.
• İşyerinin kapatılması veya devri durumunda bu durumu 15 gün içerisinde yetkili olan mülki idare amirliğine bildirmeli ve alınan faaliyet izin belgesini geri iade etmelidir.
• Yönetmeliğin 9. maddesinde belirtilen işyeri kurallarına uymalıdır.

Ortak yükümlülüklerin yanı sıra ticari amaçlı internet toplu kullanım sağlayıcılarına getirilen ilave yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde sağlayıcılar uyarma, idari para cezası ve faaliyetlerinin durdurulması gibi yaptırımlarla karşılaşmaktadır.

Toplu Kullanım Sağlayıcı Bildirimi

Toplu kullanım sağlayıcı olarak faaliyet gösterebilmek için özel bir bildirim usulü düzenlenmemiştir. Yalnızca ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı olarak faaliyet göstermek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte belirtilen usule uyarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldıktan sonra mülki idare amirliklerine bir dilekçe ile başvurup faaliyet izin belgesi almalıdır. Faaliyet izin belgesi almak ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı olarak hizmet verebilmenin ön koşuludur. Bu koşul gerçekleşmedikçe sağlayıcı faaliyetlerine başlamamaktadır.

Toplu Kullanım Sağlayıcının Diğer Sağlayıcılardan Farkları

Toplu kullanım sağlayıcılarının amacı internetin toplu şekilde belirli bir ortam ve süre zarfında kullanımını sağlamaktır. Ticari amaçlı toplu internet kullanım sağlayıcı faaliyetini izin belgesi alarak yükümlülükleri çerçevesinde, örneğin ailenin korunmasını sağlayacak tedbirler alarak, yerine getirmektedir. Her bir sağlayıcının kanun ve ilgili yönetmeliklerde düzenlenen kendine özgü sorumlulukları ve yükümlülükleri bulunmaktadır.

Farklı sorumluluk ve yükümlülüklerin yanı sıra faaliyetlerini gerçekleştirme şekilleri de farklılık göstermektedir. Örneğin erişim sağlayıcı kullanıcılarına internete erişim imkânı sağlarken toplu kullanım sağlayıcı erişim sağlayıcıdan farklı olarak internetin belli yer ve zamanda toplu kullanımını sağlamaktadır.

Yine özel bir bildirimin öngörülmemesi toplu kullanım sağlayıcının yer sağlayıcı bakımından öngörülen BTK’ye bildirim zorunluluğundan farklılık taşıyan bir yönüdür. Ancak toplu kullanım sağlayıcının bildirim yapmasına gerek olmasa da faaliyetine başlayabilmesi için mülki idare amirliğinden faaliyet izin belgesi alması gerekliliğini göz ardı etmemek gerekir.

Sağlayıcıların gerçekleştirdikleri faaliyetler de birbirinden farklılık göstermektedir. Örneğin içerik sağlayıcı internet ortamındaki içerikleri doğrudan üretme faaliyeti gösterirken toplu kullanım sağlayıcı toplu internet kullanımı sağlayarak bu içeriklere ulaşılmasına hizmet etmektedir.

Toplu kullanım sağlayıcı sosyal ağ sağlayıcının sahip olduğu doğrudan hukuka aykırı içeriklerin erişiminin engellenmesi veya içeriğin kaldırılması imkânınına sahip değildir. Toplu kullanım sağlayıcıları yalnızca konusu suç teşkil eden içeriklere erişimi önlemek maksadıyla filtreleme sistemi kullanmakla yükümlüdür. Sosyal ağ sağlayıcısında bulunan erişimin engellenmesi veya içeriğin kaldırılması yükümlülüğü toplu kullanım sağlayıcıda bulunmamaktadır.

Özetle her bir sağlayıcı bildirim usulleri, amaçları, yükümlülük ve sorumlulukları bakımından farklı düzenlemelere tabi tutulmuş olsa da faaliyetlerini birbirleriyle ilişki içerisinde yürütmektedirler.

Yazımızda bahsettiğimiz toplu kullanım sağlayıcı oldukça detaylı bir konudur. Bu konuda daha fazla hukuki bilgi ve danışmanlık almak için en iyi bilişim avukatlarıyla ve hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.