İçindekiler
Günlük hayatın bir parçası olan ticareti insanlar kendi aralarında yapmaktadır. Ancak herkes her zaman kendi adına ticaret yapmamaktadır. Bu işler için çoğunlukla şirketler kurulmaktadır. Yapısı, ortak sayısı, kuruluşu, sermayesi, tüzel kişiliği gibi kriterlere göre farklı türlerde şirketler mevcuttur. Bu şirket türlerinden biri de limited şirkettir. Limited şirket, belirli bir miktarda sermayeye sahip olan şirketlerdir. Bu şirketleri bir kişi kurabilmektedir. Bir limited şirket kurmak isteyenlerin yerine getirmesi gereken bazı işlemler vardır. Bu işlemlerden biri de limited şirket sözleşmesi düzenlemektir.
Limited şirket sözleşmesi uygulamada esas sözleşme adıyla da yer almaktadır. Bu sözleşme, limited şirketin temelini oluşturur. Kurucuların şirket kurma iradesini barındıran, imzalarının noterlikçe onaylandığı bir belgedir. Bu sözleşme; kanuna uygun olarak hazırlandığı, kurucuların sermayenin tamamını ödemeyi üstlendiği bir belgedir. Diğer belgeler ile birlikte limited şirket kuruluşu için gereklidir.
Bu yazımızda limited şirket sözleşmesinin unsurlarına, şartlarına ve konuyla ilgili diğer hususlara yer vereceğiz. Ayrıca limited şirketler hakkında daha fazla bilgi için şu yazımıza bakmanızı öneririz.
Şirket sözleşmesi yazılı olmalıdır. Ortaklar, paylarının tamamını peşin olarak ödemek zorundadır. Sözleşmenin altına ortakların atacağı imzaları noter onaylar. Anonim şirketten farklı olarak, noterin sermayenin tamamının taahhüt edildiğini ayrıca şerh etmesine gerek yoktur.
Limited Şirket Sözleşmesinin Zorunlu Unsurları
Limited şirket sözleşmesi, kural olarak yazılı olmalı ve Türk Ticaret Kanunu‘nda yer alan zorunlu unsurları içermelidir. Bu unsurlar dışındaki diğer hususların da sözleşmeye ve kanuni hükümlere aykırı olmadığı sürece sözleşmede yer almasında sakınca yoktur. Kanun’un 576. maddesinde yer alan bu zorunlu unsurlar özet olarak aşağıdadır:
- Ticaret unvanı ve merkezinin bulunacağı yer
- İşletme konusu
- Sermayenin itibari tutarı, sermaye paylarının sayısı, itibari değerleri, varsa imtiyazlar ve gruplar
- Müdürlerin adları, soyadları, unvanları, vatandaşlıkları
- Şirket tarafından yapılacak ilanların şekli
Bunlar zorunlu unsurlar olmakla birlikte, sözleşmede bundan farklı başka unsurlar da yer alabilir. Kanun’un emredici hükümlerine aykırı olmamak şartıyla başka unsurlar da sözleşmede yer alabilir.
Şimdi bu zorunlu unsurları detaylı olarak inceleyelim.
Ticaret Unvanı ve Merkezinin Bulunacağı Yer
Limited şirketlerin tüzel kişiliği vardır ve bu itibarla tacir niteliğine sahiptir. Türk Ticaret Kanunu’na göre her tacir bir ticaret unvanı seçmek ve kullanmak zorundadır (m. 16). Bu itibarla limited şirket sözleşmesinde de bu hususa yer vermek zorunludur.
Şirketin merkezi tabiri ise şirketin bulunduğu ili ve ilçeyi ifade eder. Sözleşmede şirketin merkezinin belirtilmesi gerekmektedir. Örneğin İstanbul’da Kadıköy ilçesinde yer alan bir şirketin, sözleşmesinde bu kaydın yer alması zorunludur.
Limited şirketin unvanında işletme konusu ve “limited şirket” ibarelerinin yer alması gerekir. İşletme konusunu bir alt başlıkta açıklayacağız.
İşletme Konusu
Limited şirketler, kanunen yasak olmayan her türlü konuda faaliyet gösterebilirler (m. 576/1-b). Buradaki “konu” tabiri, şirketin iş yaptığı alanı ifade etmektedir. Örneğin kara yoluyla şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan bir şirketin, müşterilerine bilet satması ve şehirlerarası seferler düzenlemesi buna örnektir.
Sermaye
Özel kanunlarında aksine hüküm olmadığı sürece, limited şirketlerin ana sermayesinin en az 10.000 TL olması gerekir. Bu sermayenin belirli olması gerekmektedir. Her bir payın asgari değeri 25 TL’dir.
Sermayenin yalnızca nakit para olması zorunluluk değildir. Bu sermayenin para dışında başka bir ayın (mal) veya hak olması da mümkündür. Bu halde o malın veya hakka karşılık gelen payın miktarının sözleşmede yer alması gerekir. Bazen şirket sonradan bir işletme veya ayın devralır. Bu durumda da bunların bedelinin, şirketin vermesi gereken ücretin, tahsisat veya mükafat tutarının sözleşmede yer alması zorunludur. Para dışındaki sermaye uygulamada aynî sermaye adıyla yer alır.
Aynî sermayenin üzerinde başka bir sınırlı aynî hak, haciz veya tedbir olmaması gerekir. Bu sermaye değeri nakden belirlenebilir ve devredilebilir nitelikte olmalıdır.
Müdürlerin Adları, Soyadları, Unvanları, Vatandaşlıkları
Limited şirket müdürlerinin ad-soyadları, unvanları ve vatandaşlıklarının da sözleşmede yer alması gerekir.
Ortaklığa Ait İlanların Yapılma Usulü
Limited şirketlere ait ilanların Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yapılması zorunluluktur. Bununla birlikte, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki bir yerel gazetede ilan yapılabilir. Bu ilan zorunlu olmayıp tercihe bağlıdır.
Diğer Hususlar
Yukarıdaki unsurlar esas sözleşmede yer alması zorunlu unsurlardır. Bunlar dışında başka hususların da sözleşmede yer alması mümkündür. Kanun’da sayılan bazı hususlara sözleşmede yer verilmesi halinde bu şartlar da bağlayıcı olur. Bu şartlar Kanun’un 577. maddesinde yer almaktadır.
Limited Şirket Sözleşmesinde Değişiklik
Şirketin işleyişinde, ticarette meydana gelen değişikliklerin limited şirketin gidişatını etkilemesi mümkündür. Bu durumda limited şirket sözleşmesinde değişiklik ihtiyacı husule gelebilir. Bu durumda değişikliğin kanuni düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Bu aşamalar şöyledir:
Değişikliklerin Hazırlanması
Limited şirket sözleşmesinde değişiklik teklifini başkan olan müdür ya da tek müdür varsa bu müdür hazırlar. Birden fazla müdür var ise metni müdürler kurulu hazırlar.
Müdürlerin Beyanı
Limited şirketler sözleşme ile kurulduğundan tıpkı kuruluşta olduğu gibi sermaye artırımında da müdürlerin beyanı gerekmektedir.
Genel Kurulun Değişiklik Teklifini Karara Bağlaması
Müdürlerin hazırladığı değişiklik teklifinin bundan sonraki durağı genel kuruldur. Genel kurul, önüne gelen teklifi inceler ve karara bağlar. Normal şartlarda değişiklik için karar yeter sayısı, esas sermayenin üçte ikisidir.
Ticaret Siciline Tescil ve İlan
Yukarıdaki aşamalardan sonra değişiklik ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Tescil kurucu etkiye sahiptir, değiştirme kararı üçüncü kişilere karşı tescilden önce hüküm ifade etmez. İlan ise açıklayıcı niteliktedir.
Özel Sözleşme Değişikliği Durumları
Limited şirket sözleşmelerindeki değişiklikler kural olarak yukarıdaki şekilde olmalıdır. Bununla birlikte, iki ayrı durumda özel şartlar geçerli olmaktadır. Bu haller sermayenin artırılması ve azaltılması halleridir.
Sermaye Artırımı
Sermaye artırımı halinde öncelikle yukarıdaki gibi bir değişiklik teklifi ve müdür(ler) beyanı gerekir. Akabinde işlem denetçisi raporu gerekecektir. Ancak bu rapor, ilgili Bakanlıkça talep edilmesi halinde söz konusu olur. Sonrasında teklif genel kurul gündemine gelir. Karar, genel kurulda temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı olan sermayenin salt çoğunluğuyla alınır. Bu çifte çoğunluk şartı oyda imtiyaz varsa söz konusudur. İmtiyazlı oy olmaması halinde sermayenin tamamının salt çoğunluğuyla karar alınabilir.
Aksine hüküm olmadığı sürece her ortak sermayesi oranında sermaye artırımına katılma hakkına sahiptir. Ancak bazı paydaşların rüçhan hakkı var ise bu haklar korunur. Artırılan sermaye miktarı ödendikten sonra ise değişiklikler ticaret sicilinde tescil ve ilan edilir.
Sermaye Azaltımı
Sermaye azaltımında sermaye artırımında uygulanan hükümler kıyasen uygulama alanı bulur. Yalnızca farklı olarak müdürlerin bu kararı ticaret sicilinde şirketin alacaklıları için ayrıca üç kere ilan etmesi gerekir. Bu ilanlarda, üçüncü ilandan iki ay sonra alacaklarını bildirmelerini ve ödeme veya güvence istemelerini bildirir. Şirket, bildiği alacaklılarına ayrıca çağrı mektupları da gönderir.
Limited şirket sözleşmesine ilişkin bu yazımız bilgi amaçlı olup hukuki tavsiye içermemektedir. Hukuki bir sorununuz olduğunda uzman bir avukattan profesyonel destek almanızı tavsiye ederiz.
