Sözleşmeler Hukuku

İnternet Üzerinden Yapılan Sözleşmelerin Geçerliliği

Yazar 20 Ekim 2023Kasım 13th, 2026No Comments12 dakikalık okuma
İnternet Üzerinden Yapılan Sözleşmelerin Geçerliliği

İnternet üzerinden yapılan sözleşmelerin geçerliliği, tarafların sözleşmenin esaslı noktalarında anlaşmasına ve varsa işlem için gereken şekle uymasına bağlıdır. Özel şekil aranmayan bir sözleşme, ekrandaki açık bir onayla kurulabilir. Güvenli elektronik imza gereken yazılı şekli karşılayabilir. Uyuşmazlıkta ise onayın kime ait olduğu ve hangi metne verildiği ayrıca incelenir.

İnternet Üzerinden Yapılan Sözleşmelerin Geçerliliği Nasıl Belirlenir?

Bir elektronik sözleşme, tarafların karşılıklı ve uyumlu beyanlarıyla kurulabilir. Bir işletme çevrim içi panelinde belirli bir hizmeti, bedelini ve süresini gösterir. Müşteri bunları kabul ettiğini bildirirse, kanunun şekle bağlamadığı bir işlemde her iki tarafın da ayrıca belge imzalaması gerekmez. Müşterinin sadece fiyat teklifi istemesi veya tarafların bedeli görüşmeye devam etmesi hâlinde henüz aynı koşullarda anlaşma yoktur.

Şekil serbestisinin sınırını Türk Borçlar Kanunu belirler:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 12/1: "Sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe, hiçbir şekle bağlı değildir."

TBK m. 1, irade açıklamasının açık veya örtülü olabileceğini belirtir. Kabul düğmesine basılması, açık irade beyanına örnektir. Teklif edilen işe başlanması ise davranışın kabul anlamını taşıdığı koşullarda örtülü irade beyanı olabilir. Bir hesabın açılmış olması, kullanıcıya daha sonra sunulan ücretli hizmetlerin de kabul edildiğini göstermez. Ücretli işlemi hangi beyanın başlattığı ve o sırada kullanıcının hangi koşulları bildiği incelenir.

Kanunun öngördüğü şekil kural olarak geçerlilik şartıdır. Şekle uyulmadığında taraflar konu ve bedelde anlaşmış olsalar bile sözleşme kanunda öngörülen kural uyarınca hüküm doğurmaz. Üstelik kanunda şekil şartı bulunmasa dahi taraflar iradi şekil kararlaştırabilir. Örneğin taraflar bir hizmet anlaşmasının ancak iki yetkilinin imzasından sonra bağlayıcı olacağını açıkça belirtmişse, taslakta mutabık kalınması imza aşamasını tamamlamaz. TBK m. 17 uyarınca yöntemi ayrıca belirtilmeden yazılı şekil kararlaştırılmışsa, yasal yazılı şekle ilişkin hükümler uygulanır.

Bir dosyanın üstünde "taslak" yazması veya iletinin konu satırında "onay" bulunması, görüşmenin hangi aşamada olduğunu her zaman açıklamaz. Özellikle birden fazla sürüm dolaşmışsa kabul beyanının hangi teklife yöneldiğine bakılır. Mesajda belirli bir teklif numarasının bulunması, eklerdeki bedeller birbirinden farklı olduğunda tarafların ortak iradesini belirlemeyi kolaylaştırır.

Onay Kutusuyla Elektronik Sözleşme Kurulur Mu?

Bir onay kutusuyla sözleşme kurulabilir. Kullanıcıya koşullar sunulmuşsa, yaptığı işlemin kabul anlamını taşıdığı anlaşılıyorsa ve sözleşme özel bir şekle bağlı değilse tıklama bir irade açıklamasıdır. Onaylanan metinle kullanıcı eyleminin birbirine bağlanabilmesi, uyuşmazlık çıktığında bu açıklamanın kapsamını gösterir.

Örneğin bir yazılım hizmetinin hesap açma ekranında yalnız kullanıcı adı ve şifre seçilir. Ücretli pakete geçiş ise başka bir ekranda, ayrı bir bedel ve süre üzerinden yapılır. İlk ekrandaki üyelik kaydı, ikinci ekrana ilişkin onay yerine geçmez. İki adımın ne zaman ve hangi hesapla tamamlandığını ayrı ayrı gösteren kayıtlar, sözleşmenin kapsamını ortaya koyar.

Yargıtay, bir mobil uygulamada kullanıcı şartlarının onaylandığı uyuşmazlıkta sözleşme ilişkisinin varlığı ile sözleşmenin taraflarının ve içeriğinin tespitini ayrı değerlendirmiştir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6458, K. 2025/4562, T. 25.06.2025: "Somut olayda davacı tarafın kullanıcı şartlarını onaylama sureti ile girdiği bir sözleşme ilişkisinin varlığı anlaşılmakta olup […]"

Uyuşmazlıkta kullanıcı, Türkiye’deki şirketten alacak talep etmiştir. Daire, onaylanan sözleşmenin belirlenmesini, işlem yapılan alan adının kime ait olduğunun ve tahkim şartının kullanıcı onayına dahil olup olmadığının incelenmesini istemiştir. Ardından davalı şirketin ilişkideki sıfatı belirlenebilecektir. Bu inceleme yapılmadan verilen karar bozulmuştur.

Bir platformda aynı hesapla birden fazla şirketin hizmetine erişilebiliyorsa log kaydı kadar, koşulların hangi şirket adına sunulduğu da önem taşır. Aynı adresteki güncel koşulları göstermek de önceki sürümü ispatlamaya yetmeyebilir. Örneğin fiyat artışı maddesi daha sonra değiştirilmişse, kabul tarihine ait metin saklandığında kullanıcının hangi hükme onay verdiği belirlenebilir. Bir e-ticaret kullanıcı sözleşmesinin üyelik ekranındaki konumu ve kullanıcının o sözleşmeyi açıp saklayabilmesi, bu nedenle onay kutusuyla birlikte değerlendirilir.

Sipariş Onayı Sözleşmenin Kurulduğunu Gösterir Mi?

Sipariş onayının sözleşmeyi kurup kurmadığı, ekrandaki teklifin ve ardından gönderilen bildirimin içeriğine bağlıdır. Ürün ve fiyatın gösterilmesi TBK m. 8 uyarınca, aksi açıkça ve kolayca anlaşılamıyorsa öneri sayılabilir. Sitenin yalnızca başvuru aldığı veya satış koşullarının daha sonra kesinleşeceği bir akışta ise alıcının siparişi bir öneri niteliği taşıyabilir. Düğmenin üzerinde "sipariş" yazması bu iki durumu ayırmaya yetmez.

Sepete ürün eklenmesi genellikle seçim aşamasıdır. Sonraki ekranda teslimat adresi, miktar ve ödenecek toplam bedel görünür. Siparişin iletilmesi üzerine gelen "Talebinizi aldık" mesajı sistemin kaydı aldığını bildirir. İşletmenin "Siparişinizi kabul ettik" içerikli bildirimi ise kabul beyanı olabilir. İşlem akışı daha önce tamamlanmış bir kabul içeriyorsa ilk teyit mesajı yeni bir kabul aşaması yaratmaz.

Elektronik ticarette sipariş alındığında işletmeye teyit yükümlülüğü getirilmiştir:

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m. 4/1-b: "Hizmet sağlayıcı, alıcının siparişini aldığını gecikmeksizin elektronik iletişim araçlarıyla teyit eder."

Sipariş ve alındığına ilişkin teyit, tarafların bu beyanlara erişebildiği anda gerçekleşmiş sayılır. Bu kural işlem bildirimlerinin zamanını belirler. Sözleşmenin hangi beyanla kurulduğu ve hazır olmayanlar arasındaki bir sözleşmenin ne zamandan başlayarak hüküm doğurduğu, gerektiğinde TBK m. 1 ve 11’le birlikte değerlendirilir. Kart provizyonu, kesin tahsilat ve fatura da bu incelemeye katılabilir. Ödeme ekranındaki provizyon işlemi ile satıcının siparişi kabul etmesi her satış akışında aynı anda gerçekleşmez.

Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik m. 7-9, kapsamındaki işletmelerin teknik adımları açıklamasını, sipariş hatalarını düzeltmeye imkân vermesini ve alıcıya sözleşmeyi saklayabileceği biçimde sunmasını düzenler. Teyit, işlem ortamında ve ayrıca e-posta, kısa mesaj veya telefon gibi araçlardan en az biriyle yapılır. 6563 sayılı Kanun’da tüketicinin taraf olmadığı işlemler için aksinin kararlaştırılabildiği hükümler ile münhasıran e-posta veya benzeri bireysel iletişimle yapılan sözleşmelere uygulanmayan hükümler ayrıca belirtilmiştir.

Bir teklif e-postayla gönderiliyorsa ve cevap daha sonra geliyorsa, teklifin geçerlilik süresi ile kabulün ulaştığı an ayrı önem kazanır. Bir video görüşmesinde doğrudan konuşarak yapılan öneri ise TBK m. 4 kapsamında hazır olanlar arasında yapılmış sayılabilir. Bu nedenle e-posta ile sözleşme kurulmasında belirleyici olan yazışma zinciri, alışveriş sitesindeki alındı teyidiyle aynı işleve sahip değildir.

Online Sözleşme İmzalama ve Güvenli Elektronik İmza

Online sözleşme imzalama için kullanılan yöntemin hukuki etkisi, belgenin hangi şekle tabi olduğuna ve imzanın nasıl oluşturulduğuna göre değişir. Şekle bağlı olmayan bir hizmet anlaşmasında ekrandaki açık kabul yeterli olabilir. Kanun yazılı şekil arıyorsa, borç altına girenlerin imzası ve ilgili işlemin özel şartları değerlendirilir. TBK m. 14, kanunda aksi öngörülmedikçe, teyit edilmiş faks veya benzeri araçlar ile güvenli elektronik imza kullanılarak gönderilip saklanabilen metinlerin yazılı şekil yerine geçebileceğini düzenler. Sıradan bir mesajın bu hüküm kapsamında ileri sürülmesi hâlinde yöntemin ve teyidin koşulları ayrıca değerlendirilir.

Elle atılan imzayla aynı sonucu doğuran yöntem, kanundaki şartları karşılayan güvenli elektronik imzadır:

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 5/1: "Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur."

Güvenli elektronik imza, imza sahibine bağlıdır ve nitelikli elektronik sertifikaya dayanır. İmzalanan verinin sonradan değiştirilip değiştirilmediğinin tespitine imkân verir. Bir sözleşme eki daha sonra değiştirilmişse, imzalı elektronik belgenin incelenmesi, imzanın hangi belgeyi kapsadığını belirlemede önem taşır. Karşı tarafa gönderilen ekran görüntüsü veya imzanın görüldüğü çıktı, orijinal elektronik dosyadaki doğrulama verisini aynı biçimde taşımaz.

SMS ile doğrulama, hesap şifresi ve ekrana çizilen imza farklı türde kayıtlar üretir. SMS kodu belirli bir işlemde doğrulama adımının tamamlandığını gösterebilir. Kodun hangi işlem için kullanıldığı ancak doğrulama kaydı, onay ekranı ve işlem numarası birlikte incelendiğinde anlaşılır. Bir kişinin taranmış imzasını PDF’ye eklemek de kendi başına 5070 sayılı Kanun’daki sertifika ve bütünlük koşullarını sağlamaz.

Şekle tabi sözleşmenin sonradan değiştirilmesinde de TBK m. 13 dikkate alınır. Yazılı şekil gereken bir işte tarafların bedeli veya asli yükümlülüğü değiştirdiği ek anlaşma, yalnızca ana belgenin imzalı olmasına dayanılarak geçerli kabul edilemez. Sözleşme metniyle çelişmeyen tamamlayıcı yan hükümler bakımından kanun ayrı değerlendirme öngörür.

Hangi Sözleşmeler İçin Özel Şekil Gerekir?

Taşınmaz satışı ve kefalet gibi sözleşmeler, tarafların çevrim içi anlaşmasının ötesinde şekil koşulları taşır. Taşınmaz satışında TBK m. 237 resmî şekli arar. Satış bedelinin mesajla kararlaştırılmış olması, kanunun aradığı resmî işlemi tamamlamaz. Kefalette ise TBK m. 583 yazılı şekil öngörür ve sorumluluğun azami miktarı ile kefalet tarihi gibi belirli unsurların kefilin el yazısıyla belirtilmesini şart koşar. Müteselsil kefalette bu sıfatı gösteren ibare de el yazısıyla belirtilir.

5070 sayılı Kanun m. 5/2, resmî şekil veya özel merasim aranan işlemlerde güvenli elektronik imzanın kullanılmasına sınır koyar. Kanundaki kapsamıyla banka teminat mektupları ve Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerince düzenlenen kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri de bu yasağa tabidir. Bir belgeye güvenli elektronik imza atılabilmesi, imzanın o işlemin gerektirdiği usulü karşılayacağı anlamına gelmez.

Bazı bankacılık sözleşmelerinde yazılı şekli karşılayan özel bir elektronik kuruluş usulü vardır. Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik m. 12, banka ile müşteri arasındaki, resmî şekle veya özel merasime tabi olmayan bankacılık sözleşmeleri için koşulları belirler. Düzenlenen yöntemlerden birinde, kimlik tespitinin ardından müşteri sözleşme şartlarını internet veya mobil bankacılık kanalında görür. Ekranda gösterilen metin ile irade beyanı, düzenlemedeki müşteriye özgü imzalama yöntemiyle bankaya iletilir. Yönetmelik, kimlik tespitinin ardından görüntülü görüşmede irade beyanının alınmasına dayalı ayrı bir yol da öngörür.

Finansal hizmetin tüketiciye uzaktan sunulması hâlinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 49 ve Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği de ön bilgi, kabul beyanının kaydı ve şartların tüketiciye iletilmesi bakımından uygulanır. Bankacılıkta tanınan özel usul, her internet sitesinde kullanılan bir SMS veya onay kutusuna yazılı şekil sonucu kazandırmaz. Banka işlemi incelenirken, müşteriye gösterilen şartlar ile bankaya ulaşan kabulün aynı işleme ait olup olmadığı araştırılır.

Elektronik Onay Kimin Adına Sonuç Doğurur?

Elektronik onay, kendi adına işlem yapan kişiyi veya yetkili temsilcinin adına ve hesabına hareket ettiği tarafı bağlayabilir. Hesabı kullanan kişinin kimliği, işlem yapma ehliyeti ve başkası adına sözleşme yapma yetkisi ayrı ayrı incelenir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 10’a göre ayırt etme gücüne sahip, kısıtlı olmayan ergin kişi fiil ehliyetine sahiptir. Kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin işlemleri hukuki sonuç doğurmaz. Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar ise yasal temsilcilerinin rızası olmadan kendi işlemleriyle borç altına giremezler. Karşılıksız kazanma ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanma bakımından aynı rıza aranmaz.

Bir aile hesabı üzerinden ücretli oyun üyeliği başlatılmışsa hesap sahibinin kimliği ile sözleşmeyi kabul eden kişinin kimliği farklı olabilir. İşlem anındaki kayıtlar kimin hesabına giriş yapıldığını gösterirken, ödemeye kimin onay verdiği ve yasal temsilcinin rızası ayrıca araştırılabilir. İmzayı atan kişinin belirlenmesini sağlayan bir sertifika bile, tek başına onun o işlem için fiil ehliyetini ortaya koymaz.

Şirketlerde de satın alma hesabına erişim, belirli bir bedelle sözleşme imzalama yetkisiyle aynı kapsamda olmayabilir. TBK m. 40 uyarınca yetkili temsilcinin işlemi, temsil olunan adına ve hesabına yapılmışsa doğrudan onu bağlar. Yetkisiz temsil durumunda TBK m. 46 uyarınca temsil olunanın işlemi onayı gerekir. Bir uyuşmazlıkta onay kaydının yanında, kişinin işlem tarihindeki temsil yetkisi ve varsa diğer yetkilinin birlikte imza vermesi gerekip gerekmediği dikkate alınır.

İnternet Satışı Ne Zaman Mesafeli Sözleşme Sayılır?

Tüketici ile satıcı veya sağlayıcı, uzaktan pazarlamaya yönelik bir sistem içinde ve sözleşme kurulana kadar uzaktan iletişim araçlarıyla işlem yapmışsa mesafeli sözleşme kurulabilir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 48’deki bu rejim, bir işletmenin tüketiciye internetten satış yapmasıyla gündeme gelir. İki şirketin ticari amaçla sipariş vermesi veya iki kişinin mesleki faaliyet dışında tek seferlik satış yapması farklı şekilde değerlendirilir.

Tüketiciye önceden satıcı veya sağlayıcı bilgisi, ürün ya da hizmetin temel nitelikleri, toplam fiyat ve varsa cayma hakkı gibi bilgiler sunulur. Ön bilgilendirme formu ve kabul edilen sözleşme birbiriyle ilişkilendirildiğinde, tüketicinin ödeme öncesinde hangi bilgiye ulaştığı anlaşılabilir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 7/1, ön bilginin edinildiğinin tüketiciye teyit ettirilmesini öngörür. Teyit sağlanmazsa sözleşme kurulmamış sayılır.

Ödeme borcuna ilişkin uyarı ayrıca, sipariş onayının hemen öncesinde açıkça gösterilmelidir. Yönetmelik m. 8/1 bu yükümlülüğe uyulmadığında tüketicinin siparişiyle bağlı olmadığını düzenler. Bir üyelik ekranında bütün şartlara yönelik onay alınmış olsa bile, ücretli siparişin verildiği ekrandaki uyarı kendi zamanında sunulmalıdır. Esas bedele ek ücretler için de m. 19 uyarınca ayrı açık onay gerekir. Önceden işaretlenmiş bir ek hizmetten dolayı ücret alınmışsa yönetmelik, hükümde belirtilen sorumlular bakımından derhâl iade öngörür.

Yargıtay önüne gelen bir hizmet uyuşmazlığında sözleşme ilişkisinin varlığı tartışmasızdı. Uyuşmazlık, bazı sipariş onaylarının kime ait olduğu ve karttan tekrar ödeme alınıp alınmadığı üzerinde toplanmıştı. Daire, bu itirazları ele almayan raporla hüküm kurulamayacağını belirtmiştir:

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2020/6464, K. 2021/8056, T. 08.09.2021: "Ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının iddialarının incelenmediği, denetime imkân verir nitelikte gerekçe sunulmadığı ve raporun bu hâli ile karara esas alınamayacağı anlaşılmaktadır."

Yargıtay, bilirkişi incelemesinde ilgili sipariş ve ön bilgilendirme formlarıyla görüşme kayıtlarının da değerlendirilmesini istemiştir. Bu örnekte asıl hizmet ilişkisi kabul edilmiş olsa bile, her tahsilatın hangi siparişe dayandığı ayrıca belirlenmeliydi. Bir pazaryeri işleminde de sipariş numarası, fatura ve tahsilat kaydı, satıcı ile platformun farklı rollerini açıklığa kavuşturabilir.

İşletmeler açısından e-ticaret hukuku danışmanlığı, e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin yanı sıra bu metinlerin kullanıcıya hangi aşamada gösterildiğini de kapsar. Sipariş ekranı yenilendiğinde önceki kullanıcıların onay kayıtları yeni metne bağlanırsa eski işlemlerle ilgili ispat sorunu doğabilir. Yönetmeliğin m. 20’de öngördüğü üç yıllık işlem kaydı yükümlülüğü, ilgili işlemde gösterilen ön bilgi ile kabul verisinin birlikte bulunabilmesini değerli kılar.

Üyelik Sözleşmesindeki Her Şart Bağlayıcı Mı?

Üyelik sözleşmesine verilen onay, standart şartların sözleşmeye dahil edilip edilmediğinin ve içeriğinin denetlenmesini engellemez. İşletme bir hükmü benzer işlemlerde kullanmak için önceden ve tek taraflı hazırladıysa, TBK m. 20 kapsamında genel işlem koşulu değerlendirmesi yapılabilir. Her maddenin okunduğuna veya müzakere edildiğine ilişkin hazır bir kutucuk, hükümlerin gerçekten görüşüldüğünü kendi başına göstermez.

Ücretli üyelik başladıktan sonra kullanıcının eriştiği bir sayfada erken fesih bedeli yer alabilir. Bedel işletme lehine ve kullanıcının menfaatine aykırı bir standart şartsa, düzenleyenin sözleşme kurulurken şartın varlığını açıkça bildirmesi, içeriğini öğrenme imkânı sağlaması ve karşı tarafın kabulünü alması gerekir. TBK m. 21 bu koşullar gerçekleşmediğinde şartı yazılmamış sayar. İşin niteliğine yabancı hükümler bakımından da aynı sonuç öngörülür. TBK m. 22 uyarınca sözleşmenin diğer hükümleri geçerliliğini korur.

Yargıtay, ticari kredi sözleşmesinde tahsil edilen komisyon ve masraflarla ilgili olarak, standart hükmün sözleşmede bulunmasının incelemeyi sona erdirmediğini belirtmiştir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/4678, K. 2019/7837, T. 04.12.2019: "Genel işlem koşulları incelenirken, genel işlem koşulları çerçevesinde kapsam (yürürlük), yorum ve içerik denetimi adı altında üç ayrı denetimin yapılması gerekmektedir."

Daire, komisyonu belirleyen hükmün ve tahsil edilen kalemlerin değerlendirilmesini istemiştir. Çevrim içi üyelikte bunun karşılığı, önce kullanıcının önüne hangi şartın çıktığını saptamak, sonra şartın anlamını ve dürüstlük kuralına uygunluğunu incelemektir. Örneğin kullanıcıya bedelin ne zaman değişeceği açıklanmamışsa, onaylanan metindeki belirsizlik TBK m. 23 kapsamında düzenleyen aleyhine yorumlanabilir. İşletmeye kendi başına ve kullanıcı aleyhine standart hüküm değiştirme yetkisi veren kayıt için m. 24 ayrıca yazılmamış sayılma sonucu öngörür.

İşlem tüketici sözleşmesiyse 6502 sayılı Kanun m. 5 de uygulanır. Tüketiciyle görüşülmeden eklenen ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan haksız şart kesin olarak hükümsüzdür. Örneğin işletmenin yerine getirmediği dönemler için de müşteriden istisnasız tam ücret istemesine izin veren bir standart hüküm, sözleşmenin tamamındaki hak ve yükümlülüklerle birlikte incelenir.

Elektronik Kayıtlar Mahkemede Delil Olur Mu?

Uyuşmazlık konusu olguları göstermeye elverişli elektronik kayıtlar mahkemede belge olarak değerlendirilebilir. Elektronik delilin gücü, kaydın neyi gösterdiğine, kime ait olduğunun belirlenebilmesine ve uyuşmazlıkta uygulanacak ispat kurallarına bağlıdır. Bir banka hareketi iadenin yapıldığını gösterebilir. O iadenin hangi hizmet bedeline ilişkin olduğu, tutar ve tarih eşleşmesinin yanında açıklama veya sipariş bağlantısıyla daha güvenilir biçimde saptanır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199, ispata elverişli elektronik verileri belge kapsamında sayar. Kanun, güvenli imzalı elektronik veriye ayrıca senet niteliği tanır:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205/2: "Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler, senet hükmündedir."

Hâkim, elektronik imzalı belgeye dayanıldığında imzanın güvenli elektronik imza olup olmadığını kendiliğinden inceler. HMK m. 200 uyarınca senetle ispat aranan bir işlemde ise imzasız yazışma belirli şartlarla delil başlangıcı olabilir. Bunun için belgenin işlemi muhtemel göstermesi ve aleyhine ileri sürülen kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş ya da gönderilmiş olması gerekir. Bu koşullar sağlanırsa HMK m. 202 tanık dinlenmesine imkân verir.

Bir eser sözleşmesinden doğan alacak uyuşmazlığında davacı, yazışma ve banka dekontlarını sunmuş, tanık deliline de dayanmıştır. Yargıtay değerlendirmesinde mesajın hem belge niteliğini hem de kaynağının ispat açısından etkisini belirtmiştir:

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2023/1984, K. 2024/4323, T. 25.11.2024: "Bu düzenleme dikkate alındığında whatsapp yazışmaları belge niteliğindedir. HMK’nın 202/2. maddesi gereğince, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendine karşı ileri sürülen kişi tarafından gönderilen belge delil başlangıcı niteliğindedir."

Mahkemenin tanıkları dinlemesi, mesajları incelemesi ve dekontların hangi borç için ödeme gösterdiğini belirlemesi gerektiği kabul edilmiştir. Bozma kararıyla alacağın miktarı veya varlığı kesinleşmemiştir. Mesajın işlevi, para hareketinin tarafların hangi ilişkisi kapsamında gerçekleşmiş olabileceğini araştırmaya imkân vermesiydi.

Başka bir uyuşmazlıkta dayanılan mesajlar bilirkişinin incelediği telefonda bulunmamış ve davalı gönderimi kabul etmemiştir. Yargıtay, bu delil durumu altında çıktılara dayanılarak tanık anlatımıyla sonuca gidilemeyeceğini belirtmiştir:

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/287, K. 2023/1549, T. 23.05.2023: "Bu durumda, davalı tarafından gönderilip gönderilmediği tespit edilemeyen whatsapp yazışma çıktıları delil başlangıcı olarak kabul edilemeyeceğinden, tanık beyanlarına da itibar edilemeyecektir."

İki olay arasındaki fark, mesajlaşma uygulamasından çok gönderimin ve içeriğin doğrulanabilmesidir. Bir sipariş ekran görüntüsü de gösterildiği andaki bilgiyi yansıtabilir. Ekranı kimin açtığı, onay verilip verilmediği ve işlem kaydının sonradan değişip değişmediği tartışılıyorsa hesap ve zaman kayıtları, onay metni, ödeme numarası ve teslim verisi birlikte değer kazanır. Mahkeme, ispat yükü ve hukuka uygun elde edilme şartını da HMK m. 189-190 çerçevesinde değerlendirir.

Cayma Hakkı Ne Zaman Başlar?

Cayma hakkının bulunduğu mesafeli işlemlerde olağan süre 14 gündür. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 9’a göre süre hizmet sözleşmesinde sözleşmenin kurulduğu gün, mal satışında ise tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Tüketici malı henüz teslim almadan, sözleşmenin kurulmasıyla teslim arasındaki dönemde de cayma hakkını kullanabilir.

Cayma bildirimi için yazılı yöntem veya kalıcı veri saklayıcısı kullanılabilir. E-posta gibi, içeriğin saklanmasına ve değiştirilmeden yeniden görülmesine imkân veren araçlar bu işlevi karşılayabilir. Bir platformda bildirimin kaydedildiğine ilişkin teyit ve işlem numarası, caymanın ne zaman ve hangi sipariş için bildirildiğini açıklar. Tüketici, mesafeli işlemin niteliğine göre bildirimi süresinde satıcıya, sağlayıcıya veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltebilir. Tüketicinin cayma hakkı hakkında gerektiği gibi bilgilendirilmemesi hâlinde 14 günlük süreyle bağlı kalmaması mümkündür. Uzayan süre, olağan cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yılı aşmaz. Bilgilendirme sonradan bu bir yıl içinde usulüne uygun yapılırsa, 14 günlük süre o bilgilendirme gününden itibaren işlemeye başlar.

Kişiye özel üretilen mallar, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar yönetmelikteki istisnalara örnektir. Bedelli bir dijital üyeliğin anında ifa edilen bir hizmet olup olmadığı ve ifaya tüketicinin onayıyla başlanıp başlanmadığı, üyeliğin nasıl işlediğine bakılarak değerlendirilir. İşlem tarihi de önemlidir. 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlara özgü cayma istisnası metinden çıkarılmıştır. Eski bir siparişte o işlem tarihindeki düzenleme, yeni bir siparişte güncel istisnalar göz önünde bulundurulur.

Cayma ile geç teslimat aynı talebe dayanmaz. Tüketici gerekçe göstermeksizin cayabiliyorsa satıcının temerrüde düşmüş olması gerekmez. Satıcının taahhüt edilen sürede ifa etmemesi hâlinde ise 6502 sayılı Kanun m. 48/3, kendi şartları içinde fesih imkânı tanır. Kişisel ihtiyaçlara göre hazırlanan mallar dışında mal satışında taahhüt edilen süre her hâlükârda 30 günü aşamaz. Talebin dayanağı, iade süresini ve hangi kayıtların inceleneceğini etkiler. Örneğin geç teslim iddiasında siparişin satıcıya ulaştığı gün ve taahhüt edilen teslim tarihi karşılaştırılır. Süresinde cayma iddiasında ise teslim kaydı ile cayma bildiriminin yöneltildiği tarih belirleyicidir.

İnternet Sözleşmesi Uyuşmazlığında Nereye Başvurulur?

İnternet sözleşmesine ilişkin uyuşmazlıkta başvuru yolunu işlemin niteliği ve talebin değeri belirler. 2026 yılı tüketici hakem heyeti parasal sınırını belirleyen Tebliğ uyarınca, 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyeti görevlidir. Tüketicinin yerleşim yeri ya da işlemin yapıldığı yer başvuru bakımından önem taşır. Sınıra eşit veya üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında, ilgili istisnalar saklı olmak üzere dava şartı arabuluculuktan sonra tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir. Tüketici hakem heyeti kararına itirazda ise 6502 sayılı Kanun m. 73/A gereği dava şartı arabuluculuk aranmaz.

Ticari işlemde görev ve arabuluculuk, tarafların sıfatı ve ileri sürülen talep üzerinden değerlendirilir. Sözleşmenin varlığı tartışılıyorsa kabul ekranı ve sözleşme sürümü ön plana çıkar. Sözleşme ilişkisinin kurulduğu kabul ediliyor, fakat bedel veya teslim tartışılıyorsa fatura, ödeme belgesi ve ifa kayıtları daha doğrudan sonuç verir. İşlem koli teslimi, dijital hizmetin açılması veya düzenli abonelik bedelinin tahsil edilmesi gibi farklı aşamalarda uyuşmazlık konusu olabilir.

Sözleşmenin kimin adına kurulduğu ya da hangi sürümün kabul edildiği tartışmalıysa profesyonel hukuki değerlendirme, talebin dayanağını ve kullanılabilecek kayıtları belirlemeye yardımcı olur. Bir sözleşme avukatı, sözleşmeler hukuku kapsamında işlem için gereken şekli, temsil yetkisini, başvuru süresini ve görevli mercii birlikte inceler. Örneğin taraflar aynı sözleşmeye dayanıyor fakat farklı metinler sunuyorsa, sürümler arasındaki değişiklik önce ödeme veya fesih talebiyle bağlantısı bakımından ele alınır.

İmzasız İnternet Sözleşmesi Geçerli Mi?

Kanun veya tarafların anlaşması özel bir şekil aramıyorsa, birbirine uygun öneri ve kabul beyanıyla imzasız bir internet sözleşmesi kurulabilir. Bir hizmetin koşullarını açıkça gösteren ekranda kabul verilmesi buna örnektir. İşlem yazılı veya resmî şekle bağlıysa, kullanılan elektronik yöntemin o şartı karşılayıp karşılamadığı ayrıca değerlendirilir.

Sipariş Teyit E-Postası Sözleşme Yerine Geçer Mi?

Teyit e-postası çoğu işlemde siparişin sisteme ulaştığını gösterir. Satıcının kabulünü içerip içermediği mesajdaki ifadeye, sipariş öncesinde sunulan koşullara ve sonraki işlemlere göre belirlenir. Sevk bilgisini içeren açık bir kabul ile sadece talep numarası veren bir otomatik e-posta, uyuşmazlıkta farklı olguları gösterebilir.

SMS Kodu Güvenli Elektronik İmza Sayılır Mı?

Tek başına SMS kodu, güvenli elektronik imzanın kanuni şartlarını karşılamaz. Kod bir hesabın veya işlemin doğrulanmasında kullanılabilir ve uygun kayıtlarla birlikte kabul beyanının kime ait olduğuna ilişkin bilgi verebilir. Bankacılıkta mevzuatın öngördüğü özel yazılı şekil usulü varsa, işlemin bütün doğrulama ve kayıt adımları ayrıca değerlendirilir.

Online Sözleşmenin Hangi Belgeleri İspatta İşe Yarar?

Onay tarihinde geçerli sözleşme örneği, sipariş numarası, teyit bildirimi ve ödeme kaydı çoğu uyuşmazlıkta farklı soruları cevaplar. Kabulün aidiyeti tartışılıyorsa hesap ve doğrulama kayıtları da incelenebilir. Güvenli elektronik imza kullanılmışsa imzanın doğrulanabilmesi için asıl elektronik dosya önem taşır. Ekran görüntüsü diğer kayıtlarla birlikte değerlendirilebilir.

E-Posta veya WhatsApp Üzerinden Sözleşme Kurulur Mu?

Özel şekle tabi olmayan bir işlem, tarafların açık ve uyumlu iradeleri yeterince belirliyse e-posta veya WhatsApp üzerinden kurulabilir. İletinin kime ait olduğu ile teklifin hangi koşullarda kabul edildiği uyuşmazlıkta ayrıca incelenir. Mesajda bedelin veya kapsamın yeniden görüşülmesi, tarafların son metin üzerinde henüz anlaşmadığını gösterebilir.

Mesafeli Sözleşmede Cayma Bildirimi Ne Zaman Gönderilir?

Cayma hakkı varsa bildirim, olağan 14 günlük süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yöneltilir. Mal satışında süre kural olarak teslimle, hizmet sözleşmesinde ise kuruluş günüyle başlar. Ön bilgilendirme eksikliği süreyi uzatabilir. Bildirimin hangi işleme ait olduğu ve gönderim tarihi, iade uyuşmazlığında önem taşır.

İnternetten Alışveriş Uyuşmazlığı İçin Hangi Merci Görevlidir?

2026’da 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyeti görevlidir. Daha yüksek veya sınıra eşit tutarlarda, ilgili istisnalar saklı olmak üzere dava şartı arabuluculuğun ardından tüketici mahkemesi gündeme gelir. Alışverişin yapıldığı site kadar, işlemde satıcı veya sağlayıcı olarak kimin yer aldığı da başvurunun muhatabını belirler.

Av. Erkam Yılmaz

Avukat Abdullah Erkam Yılmaz, 10 yılı aşkın süredir iş hayatının içinde yer almakta, çeşitli girişimlere öncülük etmekte ve müvekkillerine iş dünyasının içinden gelen bir avukat olarak hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sağlamaktadır. İstanbul 1 No'lu Barosu'na (Sicil No: 77061) bağlı olarak avukatlık faaliyetlerini yürütmekte olan Yılmaz, başta KVKK, Bilişim Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Ticaret Hukuku, Marka Hukuku, Patent Hukuku, Telif Hukuku, Alan Adları Hukuku, Yabancılar Hukuku, Ceza Hukuku, İdare Hukuku, Sözleşmeler Hukuku olmak üzere hukukun tüm alanlarında etkin uyuşmazlık çözümü gerçekleştirmekte, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini etkin bir şekilde korumak adına önleyici hukuki danışmanlık yapmakta, dava takibi ve uyum yönetimi işlemlerini gerçekleştirmektedir. İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, öneri veya teklif yerine geçmez. LinkedIn YouTube WhatsApp E-posta

Scan the code