Ön Bilgilendirme Formu Nedir?

İnternet ağı üzerinden gerçekleştirilen e-ticaret yöntemiyle satışların yaygınlaşması hem tüketicinin hem de satıcı veya sağlayıcının korunmasını gerektirmektedir. Bu sebeple e-ticaret yöntemiyle satış işlemi gerçekleşmeden önce tüketici, satıcı veya sağlayıcı tarafından kurulacak satış sözleşmesi hakkında açıklayıcı bir şekilde bilgilendirilmelidir. Tüketicinin bilgilendirilmesi satıcı veya sağlayıcıya getirilmiş bir yükümlülüktür. E-ticaret ile yapılan satışlarda tüketicinin söz konusu satış sözleşmesi hakkında bilgilendirilmesi ise e–ticaret ön bilgilendirme formu aracılığıyla gerçekleşmektedir. 

Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü Nedir? 

Ön bilgilendirme yükümlülüğü yüz yüze satış işlemine girişmeyen, yani mesafeli satış sözleşmesi kurma iradesinde olan tüketicinin ilgili satış işlemi hakkında satıcı veya sağlayıcı tarafından açıkça bilgilendirilmesini ifade eder. Ön bilgilendirmenin yapılması sözleşmenin tarafları arasında daha sonra satış işlemine ilişkin hukuki uyuşmazlık çıkmasını önlemeyi amaçlamaktadır. Tüketicinin bilgilendirilmesine dair satıcıya yüklenen ön bilgilendirme yükümlülüğü Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinden kaynaklanmaktadır. Yönetmeliğin 2. bölümünün 5. ve 8. maddeleri arasında özetle tüketiciye mesafeli satış sözleşmesi kurulmadan önce yapılacak olan ön bilgilendirmenin neleri kapsayacağı, bilgilendirmenin ne şekilde gerçekleşeceği ve tüketici tarafından ön bilgilendirmenin onaylanması gibi hususlar düzenlenmiştir. Satıcı veya sağlayıcı tüketiciye satışla ilgili ön bilgilendirmeyi yapmak zorundadır. Tüketiciye yapılan bilgilendirme ön bilgilendirme formu ile yapılmaktadır.

Ön Bilgilendirme Formu Nedir? 

Ön bilgilendirme formu, e-ticaret sitelerinde yapılan satış işlemlerinde henüz satış işlemi gerçekleşmeden önce söz konusu satış işlemiyle ilgili tüketicinin açıkça bilgilendirilmesini sağlayan formdur. Kanunda veya Mesafeli Satış Sözleşmesi Yönetmeliğinde tüketicinin bilgilendirilmesinin belirli bir şekle bağlı kalarak gerçekleşmesi zorunlu tutulmamıştır. Fakat tüketicinin daha sağlıklı bir şekilde bilgilendirilmesi maksadıyla tüketiciye yapılacak bilgilendirme genel olarak ön bilgilendirme formu kullanılarak gerçekleşmektedir. İnternet üzerinden yaptığımız alışverişlerde karşımıza çıkan “ön bilgilendirme koşullarını ve mesafeli satış sözleşmesini okudum, onaylıyorum.” şeklinde olan ve çoğu zaman tüketici tarafından okunmadan onaylanan ibare yapılacak olan satış işleminin içeriği hakkında bilgi verir. Ön bilgilendirme formu aracılığıyla tüketici yapacağı satış işlemi hakkında detaylı bilgiye sahip olur. Bu nedenle satış işlemiyle ilgili sonradan herhangi bir uyuşmazlık çıkmaması için ön bilgilendirme formunun okunması son derece önemlidir. Tüketici şayet satış sözleşmesinin ön bilgilendirme formu içerisinde belirtilen koşullarda kurulmasını kabul ederse ön bilgilendirme formu onaylanmalıdır. Form onaylandıktan sonra satış işlemine devam edilir.

Ön Bilgilendirme Formu İçeriği Nedir? 

Ön bilgilendirme formu içeriği Mesafeli Satış Sözleşmesi Yönetmeliğinin 5. maddesinde ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Yönetmelikte belirtilen tüm hususların ön bilgilendirme formu içerisinde bulundurulması zorunlu tutulmuştur. Ön bilgilendirme formu içeriği şu şekilde olmalıdır:

• Sözleşmenin konusunu oluşturan mal veya hizmetlerin temel nitelikleri,
• Satıcı veya sağlayıcının adı veya unvanı, eğer varsa MERSİS numarası,
• Tüketicinin kolaylıkla satıcı veya sağlayıcıya ulaşabilmesini sağlayan satıcı veya sağlayıcının telefon numarası, açık adresi ve benzeri iletişim bilgileri,
• Tüketicinin şikâyetlerini iletebilmesi için satıcı veya sağlayıcının ayrıca iletişim bilgileri varsa buna ilişkin bilgiler,
• Satış sözleşmesine konu mal veya hizmetin vergiler dâhil toplam fiyatı, (Fiyat önceden hesaplanamıyorsa fiyatın hesaplanma usulü belirtilmelidir.)
• Varsa nakliye, teslim masrafları veya buna benzer ek masraflar, (Bu tür masraflar önceden belirlenemiyorsa ek masrafların ödenebileceği belirtilmelidir.)
• Sözleşme kurulduğu aşamada uzaktan iletişim aracını kullanma bedeli olağan ücret tarifesi üzerinden hesaplanmıyorsa tüketiciye yükletilen maliyet,
• Bedelin ödenmesi, satış konusunun teslim edilmesi, borcun ifasına dair bilgiler ile varsa bu konulara ilişkin taahhütler,
• Tüketicinin şikâyeti halinde satıcı veya sağlayıcının bu şikâyete karşı öngördüğü çözüm yolları,
• Sözleşmeden cayma hakkı varsa bu cayma hakkının kullanılma koşulları, süresi, yerine getirilme şekli ve satıcının iade haline ilişkin belirlediği taşıyıcıya dair bilgiler,
• Cayma bildiriminin yapılacağı satıcı veya sağlayıcının açık adresi, faks numarası veya elektronik posta bilgileri,
• Cayma hakkı kullanılamıyorsa, tüketicinin bu haktan yararlanamayacağı ya da hangi şartlarda cayma hakkını kaybedeceğine dair bilgiler,
• Satıcı veya sağlayıcının talebiyle tüketici tarafından ödenmesi gereken depozito veya başka mali teminatlar varsa bunlara dair şartlar,
• Varsa dijital içeriklerin kullanımını etkileyebilecek teknik koruma önlemleri,
• Dijital içeriğin hangi donanım veya yazılımla çalışabileceğine ilişkin satıcı veya sağlayıcının bildiği ya da bilmesi gereken bilgiler,
• Uyuşmazlık halinde tüketicilerin Tüketici Mahkemesi veya Tüketici heyetlerine başvurabileceğine dair bilgiler.

Ön bilgilendirme formu içeriği yukarıda belirtilen hususları kapsamalıdır. Bu hususlar hakkında tüketicinin bilgilendirilmesi gerekir. Tüketiciyi bilgilendirmeyen satıcı veya sağlayıcı ön bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemiş olacaktır. Bu halde yönetmelikte belirtilen ön bilgilendirme yükümlülüğü yerine getirilmediğinden tüketici de ilgili sözleşmeyle bağlı olmayacaktır.

Tüketicinin Ön Bilgilendirme Formuna Ulaşması 

Elektronik ortamda, e-ticaret sitelerinde yapılan satış işlemleri mesafeli satış işleminin bir görünümünü oluşturur. E- ticaret yöntemiyle satışta satıcı veya sağlayıcı ile tüketici aynı ortamda bulunmaksızın internet ortamında satış sözleşmesi kurar. Yani tüketicinin ön bilgilendirme formuna ulaşması internet ortamında gerçekleşir. İnternet ortamında satış sözleşmesi kurulmadan önce tüketiciye yapılan ön bilgilendirme en az 12 punto ile, anlaşılır, açık, sade dilde oluşturulmuş bir yazıyla veya kalıcı veri saklayıcısı ile gerçekleşmelidir. Bu şartlar dışında internet ortamında yapılan satışlarda ön bilgilendirme formu içerikleri yanında aşağıdaki hususlar bir bütün olarak ayrıca ve açık bir şekilde ödeme yapılmadan önce tüketiciye bildirilmelidir:

• Sözleşme konusu mal veya hizmetin temel nitelikleri, 
• Satış konusu mal veya hizmetin vergiler dâhil toplam fiyatı, (Fiyat önceden hesaplanamıyorsa fiyatın hesaplanma usulü)
• Varsa nakliye, teslim masrafları veya buna benzer ek masraflar, (Bu tür masraflar önceden belirlenemiyorsa ek masrafların ödenebileceği)
• Cayma hakkı varsa cayma hakkının kullanılma koşulları, süresi, yerine getirilme şekli ve satıcının iade haline ilişkin belirlediği taşıyıcıya dair bilgiler,
• Cayma hakkı kullanılamıyorsa, tüketicinin bu haktan yararlanamayacağı ya da hangi şartlarda cayma hakkını kaybedeceğine dair bilgiler.

Ayrıca satış konusuna ilişkin herhangi bir gönderim kısıtlaması bulunup bulunmadığı ve tüketicinin ödemeyi hangi araçlarla gerçekleştireceğinin en geç sipariş verilmeden önce açık ve anlaşılabilir şekilde tüketiciye bildirilmesi de zorunlu tutulmuştur.

Ön Bilgilendirme Formu Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler 

Ön bilgilendirme formu hazırlarken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta formun her somut satış işlemi bakımından ayrı ayrı ve eksiksiz olarak düzenlenmesidir. Kalıp ibareler kullanılmaktan kaçınılmalıdır. Zira ön bilgilendirme formu taraflar arasındaki satış sözleşmesine ilişkin bir hukuki uyuşmazlık ortaya çıktığında ispat aracı olarak kullanılabilme niteliğine haizdir. Satıcı veya sağlayıcı ön bilgilendirme formunu somut satış ilişkisine uygun şekilde hazırlamalıdır. Aksi halde taraflar hak kaybına uğrayabilirler.

Örnek olarak satış işlemine karşılık tüketici tarafından ayrıca sağlanması gereken bir mali teminat kararlaştırılmışsa fakat bu mali teminat ön bilgilendirme formu hazırlanırken eklenmemişse tüketici bu teminatı sağlamaktan kaçınabilir. Bu durumda satıcı veya sağlayıcının hak kaybına uğraması kaçınılmazdır. Ayrıca Yönetmelikte sayılan ön bilgilendirmenin bulundurması gereken zorunlu içeriklerin ön bilgilendirme formunda bulunmaması satış sözleşmesinin geçersizliğine sebep olacaktır.

Yukarıdaki açıklamalarımızda internet ortamında gerçekleşen mesafeli satış sözleşmelerinin kurulması bakımından oldukça önemli olan ön bilgilendirme formuna ilişkin genel bilgiler verilmiştir. İnternet ortamında gerçekleştirilen satışlara ilişkin uyuşmazlıklarda hak kaybına uğramamak için hukuki danışmanlık alınması gereklidir. Daha fazla bilgi ve hukuki danışmanlık almak için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.