Mobil oyun geliştiricisinin hakları, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile belirlenmiş ve bu kapsamda belirli bazı hukuki korumalara tabi tutulmuştur. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu eserin tanımını yapmakta, bu bağlamda hangi üretimlerin, hangi içeriklerin eser olarak nitelendirileceğini göstermektedir. Mobil oyunlar, elektronik sistem yahut bilgisayar program ve yazılımları kullanılmak kaydıyla oluşturularak herhangi bir ekrana görüntünün aktarılması yoluyla oynama imkanı veren dijital yazılımlardır. Bu tanım ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda geçen “eser” tanımına uymakta olup yine bu kanun kapsamında eser sahibine tanınmış olan mali ve manevi haklar mobil oyun geliştiricisinin hakları arasındadır.
Mobil oyun geliştiricisinin hakları kapsamına mobil oyunun geliştirilmesi sırasındaki fikir ve düşüncelerin alınmadığına dikkat etmek gerekmektedir. Zira düşünce ve geliştirmeye yönelik ilke ve disiplinlerin başkaları tarafından da üretilebilecek şeyler olduğu aşikardır. FSEK kapsamında korumaya değer görülen eser bu fikir ve düşüncelerin somut olarak ortaya dökülmesi sonrasında ortaya çıkan yazılımsal ve dijital materyallerdir. Fikrin değişime ve gelişime açık olması da korumaya alınmamasının bir diğer nedenidir. Fikrin somutlaşmış ve ortaya konulmuş olan şekli ise daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korumaya değer görülmüştür. Bu düşüncenin altında, yazılımın barındırmış olduğu birden çok efekt, çizim, görüntü benzeri unsurun bulunmasıdır. Mobil oyun geliştiricisinin hakları fikri açıdan korumaya tabi olduğu gibi sınai açıdan da koruma altındadır.
Mobil Oyun Geliştiricisinin Fikri Hakları
Mobil oyun geliştiricisinin hakları fikri ve sınai olarak ele alınmakta olan haklar bütünüdür. Dünya genelinde bu şekilde bir hukuki koruma altına alınan mobil oyunlar Türk Hukuk Sistemi içerisinde de aynı ayrımla korunmaktadır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu eser niteliğini haiz olan ilmi eserler ile edebi eserler başta olmak üzere müzik ve güzel sanatlar alanında verilmiş eserleri koruma altına almıştır. Bunların yanı sıra sinema filmleri de FSEK ile hukuki koruma altına alınmış olan adı geçen eserler arasındadır. Mobil oyun geliştiricisinin hakları FSEK içerisinde adı geçmeyen ve fakat doktrinde eser niteliği taşıdığı kabul edilen mobil oyunları üreten eser sahiplerinin sahip olduğu haklardır. Doktrine hakim olan iki temel görüşe göre eser türleri ilim ve edebiyat ile sinema eserleri olarak kabul edilmiştir. Mobil oyunlar bu görüşlerden hangisine tabi olursa olsun sonuç olarak FSEK’e göre telif hakkına ve bunun neticesinde hukuki korumaya tabidir. Bunların doğal sonucu olarak ise mobil oyun geliştiricisinin hakları arasında yer alan en temel hak telif hakkıdır.
Mobil oyunlar, içeriğinde fikir başta olmak üzere birtakım yazılımlar, kodlar, oyun bölüm senaryoları, arayüz ve menü tasarımları gibi pek çok unsur barındırmaktadır. Tek kişinin yaratacağı bir mobil oyun mümkün olduğu gibi bu oyununun birden fazla kişinin fikri ve fiziki birliği sonucu ortaya çıkması da muhtemeldir. Özellikle birden fazla kişinin dahil olduğu mobil oyun geliştirme sırasında hak kayıplarını en aza indirmek için durumun yazılı sözleşmeler ile desteklenmesi önem arz etmektedir. Telif hakkı ise mobil oyun geliştiricisinin hakları arasında hak sahipliğinin ispatı açısından çok büyük önem taşıyan bir diğer durumdur.
Öte yandan, dijital oyunlarla ilgili olarak animasyonlu ve bağlantılı bir görüntü dizisi varsa ve bu görüntü dizisi sahibinin özelliklerini yansıtıyorsa, dijital oyunların diğer bölümlerinin yazılım olarak korunması yerinde olacaktır. FSEK’in 5. maddesi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan zorunlu kayıt talebinde bulunulur. Unutulmamalıdır ki, fikir ve sanat eserleri kar amacı olmayan durumlarda yalnızca kişisel kullanım için çoğaltılabilirken, bilgisayar programları açısından kar amacı gütmeyen durumlar dahi olsa kişisel kullanım için çoğaltılması durumu telif hakkı ihlaline yol açacaktır. İhlal, yayma, yayınlama, temsil durumlarında sözleşme varlığı halinde mobil oyun geliştiricisinin hakları gereğince uğradığı zararlar, zararı meydana getirenden istenebilmektedir. Mobil oyun geliştiricisinin rızası hilafına bu eserlerin çoğaltılması gibi durumlarda bu çoğalmış eserlerin imha edilmesi ya da eser sahibine teslimi veya zarar bedeli yine eser sahibinin isteyebileceği ve kendisine tanınmış olan seçimlik haklar arasındadır. Mobil oyun geliştiricisinin hakları arasında, maddi bir zarar gelmesi halinde açılabilmesi mümkün olan maddi tazminat davası da yer almaktadır. Maddi tazminat davası ile uğranılan somut zarar talep edilebileceği gibi, mahrum kalınan soyut nitelikteki karın talebi de mümkündür.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca eser sahibine tanınmış olan mali haklar arasında işleme hakkı, çoğaltma, yayma, temsil hakları ile umuma iletme hakkı mobil oyun geliştiricisinin hakları olarak da tanımlanabilmektedir. Zira daha önce de söylemiş olduğumuz gibi FSEK eser sahibine tanıdığı hakları mobil oyun geliştiricilerine de tanımaktadır. Mobil oyun geliştiricileri yine FSEK kapsamında geliştirdikleri esere olası bir tecavüz halinde tecavüzün men-i, tecavüzün ref-i ve maddi manevi tazminat davalarından uygun olanı açma hakkına sahiptirler. Bu fiillerin suç teşkil eden bir faaliyet olması durumunda ise kanunda belirtilen cezalara göre yaptırım uygulanması söz konusu olacaktır.
Mobil Oyun Geliştiricisinin Sınai Hakları
Mobil oyun geliştiricisinin hakları fikri haklar ve sınai haklar olarak iki kısımda incelenebilmektedir. Sınai haklar, Sınai Mülkiyet Kanunu ile koruma altına alınan; marka patent hukuku alanına girmekte olan coğrafi işaret, faydalı model, tasarım şeklindeki haklardır. Türk Patent ve Marka Kurumu’nun yetkili olduğu tescil işleminde mobil oyunların patent hakkının alınması mümkün görülmüştür. Bu kapsamda mobil oyun geliştiricisinin hakları genişletilmiş olup oyunun taşıdığı ayırt edici ve fark yaratan herhangi bir işaret, logo ya da tasarımın, oyunda bulunan karakterlerin eser sahibi adına tescili mümkün kılınmıştır. Tescil başvurusuna ilişkin hukuki yardımdan faydalanabileceğiniz gibi Türk Patent ve Marka Kurumu’nun resmi sitesinde yer alan basamakları takip ederek kendiniz de başvuruda bulunabilirsiniz.
Dijital oyunlar, tekdüzelikten uzak; muhteviyatında fikir, dokümantasyon, oyun akış diyagramları, menü tasarımları, senaryo, oyun kodları benzeri oldukça fazla unsuru barındırmakta olan hareketli ve birbiriyle ilişkili bir imaj dizisini barındıran, monitör ya da benzeri bir sistem aracılığı ile yayınlanan eserler arasındadırlar. Bu minvalde dijital oyunların yaratılmasında, tasarlanmasında, yazılımının ve kodlarının hazırlanmasında, kısacası meydana getirilmesinde hak ve yapıt sahipliklerinin doğru bir halde tespit edilmesi, telif hakları ile fikri ve sınai haklar düzleminde tarafların hak ve yükümlülüklerinin, kurumlara kayıt tescillerinin ve bunların yanı sıra sözleşmesel hak ve yükümlülüklerin en ayrıntılı halde düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Mobil oyun geliştiricilerin bu şekilde üretmiş oldukları içeriklerin hukuki anlamda korunması önündeki engellerin kalkması ve ihlallerin önüne geçilebilmesi çok önemlidir. Geliştiricilerin uzman bir hukuki yardım ile birlikte hareket etmesi karşılaşılabilecek olası sorunların önlenmesi ve hak kayıplarının en aza indirgenmesi açısından gerekli görülmektedir. Alanında uzman, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Sınai Mülkiyet Kanunu’na hakim kadromuzla gerek patent ve tescil, gerekse FSEK kapsamındaki korumalara uygun olarak yürütülecek hukuki süreçler sonucunda sizlerin hak kayıplarını ortadan kaldırmak için büyük bir özveri ile çalışacağımıza emin olabilirsiniz.
