Mobil uygulama geliştiricisinin hakları Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altına alınmıştır. Gelişen dünyanın gereklerine ve ilerleyen teknolojiye uyum sürecinde bilgi toplumu, bilgiye karşı erişimin kolaylığı ve efektif olarak bu bilginin yönetilmesi özelliklerine sahiptir. Bunun gerçekleşmesindeki en önemli faktör ise bilişim teknolojilerinin ve yazılımsal araçların kullanılmasıdır. Fikri eser kapsamında sayılan yazılım ve bilişim araçları ya da mobil uygulamaların bu denli artışı, beraberinde bu tür eserlere yönelik bir hukuki korumanın da varlığını gerektirmiştir. Fikri eserler kapsamındaki mobil uygulama geliştiricisinin hakları bu yöntemle hak tecavüzünden arındırılmaya ve koruma altına alınmaya çalışılmıştır. Bu gibi mobil uygulamaların geliştirilmesine yapılacak katkı ancak ve ancak onların koruma düzeyine yönelik yaptırımların ağırlığı ve koruyuculuğu ile mümkün olacaktır.
Mobil Uygulama Geliştiricisi Kimdir?
Mobil uygulama geliştiricisinin hakları kapsamına girmeden önce mobil uygulama geliştiricisi kimdir sorusunu yanıtlamak uygun olacaktır. Günümüzde hemen herkesin kullanmakta olduğu ve adeta bir gereklilik haline gelen mobil cihazlar, içeriğinde birçok yazılım ve uygulama barındırmaktadır. Bu uygulama ve yazılımları üreten fikri eser sahibi ise mobil uygulama geliştiricisi kimdir sorusunun cevabını oluşturmaktadır. Bu teknolojiler kimi zaman sağlık, kimi zaman oyun, kimi zaman verimlilik alanlarında geliştirilen ve akıllı telefonlarda kullanıcıların hizmetine sunulan uygulamalar bütünüdür. Çeşitli yazılımlardan yararlanmak suretiyle kullanılan sistemlere entegre edilen uygulamalar mobil yazılım geliştiricilerinin iş tanımını oluşturmaktadır.
Bahsedilen mobil uygulama geliştiricisinin hakları, bu yazılımların içermiş olduğu hangi unsurların Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca korunduğu açık olarak bu kanunda belirtilmese de koruma altındaki unsurlar şu şekilde sıralanabilir:
- Mobil uygulama ya da yazılımın hazırlık çalışmaları,
- Mobil uygulama ya da yazılımın içerdiği programın akışı,
- Mobil uygulama ya da yazılımın kaynak kodlaması.
Tim bu unsurları korunmakta olan mobil uygulamaların arayüzleri ile fikri ilke ve düşüncelerine ilişkin algoritmalar ise FSEK kapsamında koruma altına alınmamış olan unsurlardır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.1/B-g uyarınca tanımı yapılan bilgisayar programı bu maddeye göre; bilgisayara verilen bir emirler bütünüdür. Bu emirler sayesinde bilgisayar özel bir komutu yerine getirebilmekte, buna uygun görev yapabilmektedir. Mobil uygulama geliştiricisinin hakları ise geliştirilen bu emir dizisinin sahibine tanınmış haklar bütünüdür. Mobil uygulama geliştiricisi kimdir sorusunun cevabı ise kullanıcılara bu emir dizisinin kullanım hakkını veren fikri eser sahibidir.
Mobil Uygulama Geliştiricisinin Hakları
Mobil uygulama geliştiricisinin hakları FSEK ile koruma altına alınmış birtakım haklardan oluşmaktadır. Mobil uygulama geliştiricisi FSEK uyarınca eser sahibidir. Dolayısıyla bu kanuna göre eser sahibine tanınmış olan haklar mobil uygulama geliştiricisinin hakları olarak da sayılabilmektedir. Mobil uygulama geliştiricisinin hakları uygulamaları için patent hakkını almaları halinde tam bir hukuki koruma şeklinde ortaya çıkmaktadır. Telif hakkı alınan bir mobil uygulama ise geliştiricisine ömür boyu hukuki koruma sağlarken ölümünden sonraki 70 yıl boyunca bu hukuki koruma devam edecektir.
Mobil uygulama geliştiricisinin hakları mobil uygulamanın fikir sahibine eseri oluşturması nedeniyle tanınmış olan ve uygulama üzerinde bu eseri sayesinde sahip olduğu haklardır. Bu haklar mali ve manevi haklar olup; temelinde manevi haklar ekonomik ya da finansal çıkarlardan daha ayrık, eser sahibi mobil uygulama geliştiricisinin hakları arasında daha ziyade şahsi ve sosyal haklar olarak tanımlanabilir. Manevi haklar kişiye bilindiği üzere sıkı sıkıya bağlı olan ve kendisi dışında kimsenin kullanmasına izin verilmeyen haklardır. FSEK kapsamında da manevi haklar; kendisinden vazgeçilmesi mümkün olmayan, devri kabil olmayan ve mirasçılara aktarılmayan haklardır. Mobil uygulama geliştiricisinin hakları arasında sayılan manevi hakların kullanılabilmesinin tek şartı, hak sahibinin temyiz kudretine sahip olması ya da diğer bir deyişle ayırt etme gücüne sahip olması gerekmektedir. Görüldüğü üzere mobil uygulama geliştiricisinin eser sahibi olarak manevi haklarını kullanabilmesi için yaş ya da kısıtlılık şartı bulunmamaktadır. Devri mümkün olmayan manevi haklar, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında m.19 uyarınca yalnızca bu maddede sayılanlar tarafından kullanılabilmektedir. Bu sayılanlar ise; vasiyeti tenfiz edecek olan memur ya da herhangi bir memur atanmadığı durumlarda sıraya tabi olacak şekilde önce sağ kalan eş, sonra sağ kalan çocuklar, atanmış mirasçılar, bunlar yoksa anne ve baba ile kardeşler olarak belirlenmiştir.
Mobil uygulama geliştiricisi kimdir sorusunun yanıtıyla bağlantılı bir diğer konu da mobil uygulama geliştiricisinin hakları olarak görülmektedir. Mobil geliştiriciye FSEK ile tanınan bir diğer hukuki koruma ise mali haklar şeklinde belirlenmiştir. Mobil geliştirici, sahip olduğu bu mali haklar sayesinde üçüncü kişilerin; eser üzerinde izinsiz bir kullanma veya yararlanma hakkını kısıtlamaktadır. Eser sahibinin mali haklarını devredebilmesi için birtakım şartların oluşması, yerine getirilmesi gerekmektedir. Mali haklar bu anlamda sadece sözleşme ile yazılı olarak, lisans alma şeklinde ya da vasiyet ile devri mümkün olan haklardır. Bu anlamda eser sahibinin FSEK kapsamındaki mali haklarını mirasçılarına intikal ettirebileceği de açıktır. Aynı şekilde terekeye dahil edilmesi de mümkün olan mali haklar bu özelliklerinin bir sonucu olarak ölüme bağlı tasarruflara da konu edilebilmesi söz konusudur.
Mobil Uygulama Geliştiricisinin Tescil Zorunluluğu
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mobil geliştiricileri de üretmiş oldukları içerikler bakımından hukuki olarak korumaktadır. Bu kanuna göre hukuki koruma altına alınmış olan eser niteliğini taşıyan mobil içerikler tescil, kayıt ya da onay gibi zorunluluklar tanınmamış; üretildiği andan itibaren otomatik olarak güvence altına alınan eserlerdir. Tescil sistemi ya da lisans, onay gibi süreçler bu anlamda sadece hak sahipliğinin tespiti ve ispatı açısından önem taşımaktadır. Manevi haklar, kullanılması açısından hiçbir hak düşürücü süreye tabi olmamakla birlikte mali haklarda bu durum biraz daha farklıdır. Zira mali hakların eser sahibine tanıdığı haklar yaşamı boyunca devam etmekte olup ölümünden sonraki 70 yıl boyunca aynı hak koruması devam etmektedir.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte freelance çalışan mobil uygulama geliştiricilerinin yanı sıra bağlı çalışmakta olan yazılım ve uygulama geliştiricileri bahsi geçen tüm bu hukuki korumalara fazlasıyla ihtiyaç duyan ve bu hakların yokluğunda sisteme güvenin azalması nedeniyle üretimlerini durdurmaya gidecek olan meslek gruplarıdır. Günümüz gerekleri ve ihtiyaçları göz önüne alındığında temel gereklilikler haline dönüşen mobil uygulama geliştiricileri Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile oldukça geniş kapsamlı olarak hukuki koruma altına alınmıştır. Zira iletişimden ulaşıma, sağlıktan beslenmeye kadar tüm temel ihtiyaçların görülmesi ya da gördürülmesi günümüz dünyasında mobil uygulamalar sayesinde gerçekleşmektedir. Bu durum eser sahiplerinin korunmasını önemli bir şart halinde getirmiş olup aynı zamanda fikre ve sanata verilen değeri, emeğin sömürülmesinin önüne konulan engeli temsil etmektedir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda, teknolojik gelişmelere ayak uydurarak güncellenmesi gereken bir kanun olmakla birlikte mobil uygulama geliştiricisinin hakları geniş kapsamlı bir korumaya tabidir. Mali ve manevi haklar tanınan mobil uygulama geliştiricilerinin bu haklarının ihlali halinde profesyonel hukuki yardım için avukat ile çalışmaları faydalı olacaktır.
