İçindekiler
Ticaret günlük hayatın olmazsa olmaz bir parçasıdır. İnsanlar, aralarındaki ticareti kendi adlarına yapabilecekleri gibi, kurdukları şirketler adına da yapabilir. Bilindiği üzere şirketler, insanın kendi şahsından ayrı hukuki bir kişiliğe sahip oluşumlardır. Yani bir hukuka aykırılık söz konusu olduğunda karşımızda muhatap olarak bir şirketi buluruz. Hukukumuzda çeşitli özelliklerine göre farklı şirket türleri mevcuttur. Şirketin yapısı, ortak sayısı, kuruluşu, sermayesi, tüzel kişilik sahibi olması gibi kriterler vardır. Bu şirket türlerinden biri limited şirkettir. Limited şirketlerde birden fazla ortak olması mümkündür. Bu ortakların biri, durumun gidişatına göre şirketten ayrılmak isteyebilir. Böyle bir durumda, ortaklıktan ayrılma süreci söz konusu olacaktır. O hâlde, limited şirketlerde ortaklıktan ayrılma sürecine kısaca göz atalım.
Limited Şirket Kavramı
Belirli bir miktarda sermayeye sahip olan şirketler limited şirkettir. Bu şirketlere sermaye getiren pay sahipleri belirli miktarlarda sermaye taahhüt ederler. Örneğin toplam sermayesi 50.000-TL olan bir limited şirketin 5 ortağı olduğunu ve hepsinin eşit sermaye getirdiğini varsayalım. Bu durumda her ortağın ayrı ayrı 10.000-TL sermayesi olur. Bununla birlikte, şirket sermayesinin 1.000-TL tutarındaki paylara bölünmüş olması da mümkündür. Bu ihtimalin varlığı halinde şirkete ait toplamda 50 pay mevcut olmuş olur. Bu payları ortaklar kendi aralarında istedikleri gibi paylaşabilirler. Mesela beş ortaktan; biri 15, diğeri 5, biri 10, biri 12, diğeri de 18 pay sahibi olabilir. Payların eşit olması şart değildir. Bu nedenle ortaklar hisseleri aralarında istedikleri oranda bölüşmekte özgürdür.
Limited şirketler, borçlarından dolayı yalnızca malvarlığıyla sorumlu olur. Pay sahipleri, yani ortaklar da sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur. 15.000-TL sermaye taahhüdünde bulunan bir ortak, bu sermayesini şirkete özgülemekle yükümlüdür. Bu şirketlerin ortakları, limited şirketin borcu nedeniyle kendileri ayrıca sorumlu olmazlar. Yalnızca taahhüt ettikleri sermayeyi şirkete getirmek zorundadırlar.
Limited Şirkette Ortaklıktan Ayrılma Süreci
Genel Olarak
Limited şirketlerde ortaklıktan ayrılma sürecine ilişkin hükümler Türk Ticaret Kanunu’nun 638. ilâ 640. maddeleri arasında yer almaktadır. Genel itibarıyla ortaklıktan ayrılma süreci üç farklı şekilde işlemektedir. Bu yolları, hisse devri, ortaklıktan çıkma ve ortaklıktan çıkarılma olarak tanımlayabiliriz. Hisse devri hakkında detaylı bilgiyi şu yazımızda da bulabilirsiniz.
Hisse Devri
Limited şirketlerde pay devri bazı şekil şartlarına tabidir. Öncelikle hisse devri veyahut devir borcunu meydana getiren işlemlerin yazılı olması gerekir. Ayrıca bu belgelerin noter tarafından da onaylanması gerekmektedir. Ayrıca bir diğer şekil şartı olan genel kurul onayından da bahsedilmelidir. Ancak bu onayın şekil şartı olabilmesi için, asıl sözleşmede aksi bir hüküm bulunmaması gerekir. Hisse devri meydana geldikten sonra da bu işlem pay defterine işlenecektir.
Ortaklıktan Çıkma
Ortaklıktan çıkma, ortağın kendi isteğiyle limited şirketten ayrılmak istemesi halinde söz konusu olur. Kanunen ortağın kendi isteğiyle ayrılması üç farklı yolla mümkün olur. Detaylarına kısaca göz atalım.
Şirket Sözleşmesinde Yer Alan Sebeplere Dayanarak Ortaklıktan Ayrılma
TTK m. 638 uyarınca şirket sözleşmesine ortaklıktan çıkma ile ilgili hükümler konabilir ve bu durum bazı şartlara bağlanabilir. Bu hükümlerin gerçekleşmesi halinde isteyen ortak, ortaklıktan ayrılma iradesini açıklayabilir. Kural olarak bu irade açıklaması herhangi bir şekil şartına bağlı değildir. Ancak şirket sözleşmesinde aksine hükümler yer alabilir. Bu durumda, sözleşmede yer alan şartlara uygun bir irade açıklaması gerekir.
Haklı Sebeplerle Ortaklıktan Ayrılma
Haklı sebeplerin varlığı halinde de ortaklıktan ayrılma mümkündür. Bu durumda şirket sözleşmesinde ayrılmaya ilişkin bir şartın varlığına gerek yoktur. Kanun’da haklı sebebin tanımı yer almamaktadır. Bu nedenle haklı sebebin tanımı biraz muğlaktır.
Genel itibarıyla haklı sebep kavramı ortaklık ilişkisinin devamını imkansız kılan haller için geçerlidir. Bu durum ayrılmak isteyen ortağın kusurundan kaynaklanabilir veya onunla ilgisi olmayabilir. Kanun’da haklı sebep olarak yer alan bazı haller olsa da, haklı sebepler bunlarla sınırlı değildir. Örneğin Kanun’un 245. maddesinde yer alan şu dört husus haklı sebep olabilir:
- Bir ortağın, şirketin yönetim işlerinde veya hesaplarının çıkarılmasında şirkete ihanet etmiş olması,
- Bir ortağın kendisine düşen asli görevleri ve borçları yerine getirmemesi,
- Bir ortağın kişisel menfaatleri uğruna şirketin ticaret unvanını veya mallarını kötüye kullanması,
- Bir ortağın, uğradığı sürekli bir hastalık veya diğer bir sebepten dolayı, üstüne aldığı şirketin işlerini yapmak için gerekli olan yeteneği ve ehliyetini kaybetmesi.
Kanunen bu yolla ortaklıktan ayrılmaya karar veren ortağın bunun için dava açması gerekir. Ancak öğretiye göre bu yolla ayrılmak isteyen ortağın bu iradesini şirkete bildirmesi ve şirketin kabul etmesi halinde de ayrılık gerçekleşebilir. Ancak şirket bu durumu kabul etmezse bu durumda ortağın dava sürecine girmesi gerekir.
Çıkmaya Katılma Yoluyla Ortaklıktan Ayrılma
Şirketteki bir ortak yukarıda açıkladığımız yollardan biriyle ortaklıktan ayrılma sürecine girerse, şirket bu durumu diğer ortaklara da bildirir. Diğer ortaklar açısından da bu sebeplerden biri geçerliyse, bu sebeple çıkmaya katılarak ortaklıktan ayrılma hakkını elde eder. Ancak ortaklıktan çıkarılma halinde bu hüküm uygulama alanı bulmaz.
Ortaklıktan Çıkarılma
Bu durumda şirket, ortaklardan birini şirket ortaklığından çıkarma kararı vermektedir. Ortaklıktan çıkmaya paralel olarak, çıkarma da iki farklı şekilde mümkün olmaktadır: sözleşmede yer alan haller ve haklı sebepler. Bu durumları inceleyelim.
Şirket Sözleşmesinde Yer Alan Sebeplere Dayanarak Ortaklıktan Çıkarılma
TTK m. 640 uyarınca, şirket sözleşmesinde yer alan hallerde genel kurul kararı ile ortaklıktan çıkarma mümkündür. Bu kararın belirli bir çoğunluk ile alınması şarttır. Karar, ortağa noter vasıtasıyla bildirir. Bu bildirim üzerine üç ay içerisinde ortağın karara karşı iptal davası açma hakkı vardır.
Haklı Sebeplerle Ortaklıktan Çıkarılma
Ortağın haklı sebeple ortaklıktan çıkmasına paralel olarak şirketin de ortağı haklı sebeple çıkarma hakkı mevcuttur. Bu durumda şirketin ortağa karşı haklı sebebe istinaden dava açması gerekir. Bunun dışında TTK m. 636/3 uyarınca da ortağın şirketten ayrılma durumu söz konusu olabilir. Buna göre, haklı sebeple şirketin feshini dava yoluyla talep eden ortak, mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarılabilir.
Limited şirketlerde ortaklıktan ayrılma hakkında yazdığımız bu yazı bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye içermemektedir. Hukuki bir sorununuz mevcut olduğunda uzman bir avukattan profesyonel destek almanızı öneririz.
