İçindekiler
Anonim Şirket Nedir?
Türk Ticaret Kanunu’na göre anonim şirket, belirli bir sermayesi olan ve paylara bölünmüş, mülkiyet haklarına sahip, katkıda bulunmayı taahhüt ettiği sermaye miktarı ile sınırlı olan ve sermayesinden münhasıran sorumlu olan bir şirkettir. Türk Ticaret Kanunu‘nun 329. maddesine göre, ortakların şirkete karşı tüm yükümlülükleri, yalnızca taahhüt ettikleri sermaye katkısına ilişkindir.
Anonim şirketin temel olarak varlık koruma ilkesi, çoğunluk ilkesi, kuruluş, devlet pazarlık gücü, teknik personel dış yönetim ilkesi, işlem eylemi, fesih ilkesi gibi ilkelere tabidir.
Anonim Şirketler Nasıl Kurulur?
Kurucuların anonim şirket kurma iradesini barındıran irade açıklamaları ve diğer kuruluş belgeleriyle birlikte kurulur. Şirketin kuruluş tarihinden itibaren 30 gün içinde şirket merkezinin ticaret siciline tescil edilmesi zorunludur. Bu işlemin Türkiye Ticaret Sicili Resmi Gazetesinde ilan edilmesi gerekir. Esas sözleşmede; şirketin genel ortakları ve genel ortakların sahip olduğu pay sayısı hakkında bilgi, anonim şirketin açılış adı, şirketin sicil kaydı, şirket genel müdürü, şirket sermayesinin %25lik kısmı peşin ödenmişse geri kalan kısmının ne zaman ödeneceği ve sermayenin konusu gibi hususlar yer almalıdır.
Anonim Şirketlerin Özellikleri ve Avantajları
Anonim şirket kurmak isteyen kişiler veya genel ortaklar, kanunun öngördüğü belirli kural ve sınırlamalara uymak zorundadır. Kanunda aksi hüküm bulunmadığı takdirde, tüm ekonomik ve ticari işleri yürütmek üzere kurulabilir. Bunun için anonim şirket kurulurken, şirketin kuruluş amacına ilişkin konunun ilgili hükümlerde açıkça belirtilmesi gerekir.
Tüccar olan bir tüzel kişinin ticaret unvanı ile anonim şirket kurması mümkündür. Bu unvan ticaret siciline tescil edilmelidir.
Anonim şirket aynı zamanda bir sermaye şirketi olduğundan, ticaret unvanının şirketin konusu ile de ilgili olması gerekir. Anonim şirketin kısaltması A.Ş. olarak düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na göre bir anonim şirketin en az bir veya daha fazla kurucusu olmalıdır. Anlaşılması gereken şudur ki; kanun, bir kişi ile anonim şirket kurulmasına izin vermektedir.
Başlangıç sermayesinin 50.000 TL’den aşağı olamayacağı kanun hükmü ile sabittir. Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 100.000 TL’dir.
Anonim şirketlerde hisse devri kolaylıkla yapılabilmektedir. Hisse senetlerinin menkul kıymet olarak devri mümkündür. Şirket kurulduğunda, iki yıl satılamayan ayni bir yatırım karşılığında paylar satın alınır. Ticaret şirketleri vergiye tabi şirketlerdir. Vergi alıcıları işletmelerdir. Sadece anonim şirketin sahip olduğu haklardan biri de tahvil ve hisse senedi çıkarma hakkıdır. Anonim şirket tüzel kişiliktir. Tüzel kişilik ise ticaret siciline tescil ile gerçekleşir.
Konsolide edilen şirketin borçlarına ilişkin sorumluluğu, ortaklığın sahip olduğu varlıklarla sınırlıdır. Ortakların sorumluluğu taahhüt edilen sermaye miktarı ile sınırlıdır.
Anonim Şirketlerde Hisse Devri Nasıl Yapılır?
Anonim şirketlerin kurumsal kuruluşlar arasında bu kadar popüler olmasının nedenlerinden biri de hisse devrinin kolay ve vergiden muaf olmasıdır. Çünkü anonim şirkette payların devri şekil ve tescilde değildir. Payların vergiden muaf olarak devri için bazı şekil şartları yerine getirilmiş ve vade şartı aranmıştır.
Anonim şirkette hisse devri için resmi bir zorunluluk yoktur. Aynı şekilde payların devrini ticaret siciline bildirme ve/veya bildirme zorunluluğu da bulunmamaktadır.
Ticaret Kanunu’nun 489. Maddesinde “Hamiline yazılı payların devri ile payların mülkiyetinin devri, mülkiyetin devri ile yapılır” hükmünü taşımaktadır.
Aynı şekilde nama yazılı paylar için Ticaret Kanunu’nun 490. maddesi geçerlidir. Buna göre, “ana sözleşmede aksi öngörülmedikçe nama yazılı payların mülkiyeti devralana geçer.” Yani bir anonim şirkette, ister hamiline ister nama yazılı olsun, hiçbir şekil ve tescil şartı aranmaksızın devredilebilir. Ancak bunun bir istisnası vardır.
Yeni Ticaret Kanunu ile anonim şirketlerde asgari 5 kişi olan genel ortak sayısı 1 kişiye düşürülmüştür. Bu nedenle, yeni Ticaret Kanunu’na göre tek ortaklı halka açık limited şirketler kurulmuştur. Veya daha önce konsolide edilen 5 üyeli anonim şirketler artık tek üyeli anonim şirketlere dönüşmeye başlıyor. İstisnai durumun ortaya çıktığı yer burasıdır: Mevcut genel ortak sayısının bir kişi olduğu anonim şirketlerde, işlem tarihinden itibaren yedi gün içinde tescil ve bu durumu bildirmekle yükümlüdürler. Anonim şirketin ortak sayısının bire inmesi halinde, pay devrinin tescil ve bildirilmesi zorunludur. 330. madde hükmü saklıdır. Bu hüküm ile kuruluşları özel kanunlarla düzenlenen anonim şirketler düzenlenmektedir.
Esas olan, bir anonim şirketin hisselerinin devrinin bir şekil, tescil ve bildirime tabi olmamasıdır. Ancak anonim şirkette hissedarın bir kişiye ait olması halinde tescil ve bildirim yükümlülüğü vardır. Bu nedenle genel kural, payların devrinin biçimden bağımsız olmasıdır. Bir istisna dışında tescil ve açıklamanın sürdürülmesidir. Çünkü bunun ötesinde bir uygulama anonim şirketin özüne dokunan bir uygulama olacaktır.
Anonim Şirketlerde Hisse Devri Sözleşmesi
Yukarıda verdiğimiz bilgiler ışığında anonim şirketlerde hisse devri sözleşmesinde bulunması gereken bilgiler şunlardır: Devreden kişinin adı soyadı, kimlik numarası, devir alan kişinin adı soyadı ve kimlik numarası, devir bedeli, şirketin sermayesi, devredenin anonim şirket hissesini devrini anlatan yazılı beyanı, devralanın anonim şirket hissesini devraldığını anlatan yazılı beyanı ve tarafların imzası.
Anonim Şirketlerde Hisse Devri Tescil Edilmezse Ne Olur?
Yukarda da belirttiğimiz gibi anonim şirketlerde hisse devri tescile tabi değildir. Yani hisse devrinin tescil edilmemesi halinde de tescil geçerlidir. Ancak hukuki güvenlik açısından tescil koruyucu olacaktır. Ayrıca tescile tabi olmamanın istisnası da yukarıda belirttiğimiz gibi TTK 338. maddesinde düzenlenmiştir.
Anonim şirketlerde hisse devrine ilişkin yazmış olduğumuz bu yazı genel bilgi verme amaçlıdır. Herhangi bir hukuki görüş veya tavsiye içermemektedir. Bu konuyla ilgili hukuki bir sorununuz var ise, uzman bir ticaret hukuku avukatından profesyonel destek almanızı öneririz.
