Reklam ve Medya Hukuku

Medya Avukatı: Basın, Yayın ve Telif Uyuşmazlıkları

Yazar 16 Ağustos 2022Kasım 10th, 2026No Comments13 dakikalık okuma
en iyi medya avukatı

Medya avukatı, haber ve yayın faaliyetlerinden doğan kişilik hakkı, tekzip, tazminat, telif ve sözleşme uyuşmazlıklarında hukuki destek sağlar. Uygulanacak yol gazete, internet haber sitesi ve televizyon yayınına göre değişir. Yayının içeriği, tarihi, muhatabı ve kullanım izinleri birlikte incelenir; cevap ve düzeltme ile içeriğe müdahale talepleri ayrı hukuki şartlara tabidir.

Medya Avukatı Ne İş Yapar?

Medya avukatı, yayının hazırlanmasından yayımlanmasına, kullanım haklarının düzenlenmesinden uyuşmazlığın çözümüne kadar farklı aşamalarda danışmanlık ve temsil hizmeti verir. Haberin konusu olan kişi ile haberi yayımlayan kuruluş aynı olayda farklı hukuki ihtiyaçlarla karşılaşır. Birinde itibarın veya özel hayatın korunması, diğerinde haber verme hakkının ve yayın belgelerinin değerlendirilmesi öne çıkar.

Bir basın avukatı, haberin dayandığı belgeleri, başlığın içeriğe uygunluğunu, kişiye yöneltilen isnadı ve düzeltme talebinin koşullarını inceler. Gazete ve internet haber sitesi için uygulanacak kurallar ile televizyon programının sorumluluk rejimi ayrı belirlenir. Yayına tepki gösteren kişinin talebi de kaldırma, cevap yayımlama ve tazminat bakımından somutlaştırılır.

Yayıncılar açısından medya hukuku danışmanlığı, haber öncesi incelemeyle sınırlı değildir. Fotoğrafın lisansı, programda kullanılacak müziğin izni, yapımcıyla yayıncı arasındaki kullanım hakkı ve sözleşme sona erdiğinde arşiv yayınının durumu birlikte değerlendirilir. Reklam ve medya hukuku kapsamındaki hukuki destek, içerik ile ticari ilişkinin kesiştiği bu karar noktalarında işlev görür.

Medya uyuşmazlığının nerede başladığını belirlemek, hangi kaydın inceleneceğini de gösterir. Haber tartışmasında yayın metni ve dayanak belge; telif ihtilafında orijinal kayıt ile izin sözleşmesi; idari yaptırımda ise karar ve tebliğ belgesi öne çıkar. Yalnız paylaşım hesabı, sahte profil veya kullanıcı işlemiyle ilgili sorunlarda sosyal medya uyuşmazlıklarının özellikleri ayrıca dikkate alınır.

Bir Haber Hangi Durumlarda Hukuka Aykırı Olur?

Bir haberin hukuka uygunluğu, gerçeklik, kamu yararı, güncellik ve anlatımın ölçüsü birlikte değerlendirilerek belirlenir. Haberin eleştirel veya rahatsız edici olması, tek başına kişilik hakkı ihlali oluşturmaz. Buna karşılık haber başlığındaki kesin suçlama, kullanılan görüntü veya kişinin özel hayatına ilişkin ayrıntı, metnin bütünüyle birlikte hukuki sonucu değiştirebilir.

5187 sayılı Basın Kanunu, haber vermenin yanında yorum ve eleştiriyi de korur:

5187 sayılı Basın Kanunu m.3/1: "Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir."

Bu koruma, haberin mutlaka olumlu veya yumuşak bir dille yazılmasını gerektirmez. Hukuki inceleme, ağır eleştirinin hangi olgulara dayandığına ve kullanılan ifadenin tartışılan konuyla ilişkisine yönelir. Bir kişinin düşüncesini eleştirmekle, kendisine dayanaksız bir fiil isnat etmek farklı değerlendirmeler gerektirir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir iş insanına ilişkin haberin kişilik hakkına saldırı oluşturup oluşturmadığını incelerken haberin içeriğiyle sunuluş biçimini birlikte değerlendirmiştir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2014/1069, K.2016/544, T.27.04.2016: "Basın özgürlüğünün kişilik haklarına üstün tutulabilmesi için, haberin gerçeğe uygun olması, gerçeğe uygun yayımın haber niteliği taşıması, gerçeğe uygun haberlerin verilmesinde nesnel (objektif) ölçütlere uyulması, haberin veriliş biçimi yönünden, özle biçim arasında ölçülülük bulunması gerekir."

Bu kararda belirleyici sorun, kişinin kamuya mal olmuş kimliğinden çok, haberdeki olgu isnadının dayanağıdır. Kişinin tanınması, doğrulanmamış bir iddianın kesin olay gibi aktarılmasını haklı kılmaz. Başlık, fotoğraf altı ve metin ayrı ayrı okunurken bunların okuyucuda oluşturduğu ortak anlam da değerlendirilir.

Haberin yayımlandığı tarihteki bilgiyle sonradan ortaya çıkan sonuç arasında da ayrım vardır. İkinci el tıbbi cihaz alımına ilişkin adli olayın haberleştirilmesinden sonra verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı nedeniyle açılan davada Yargıtay, yayın anındaki görünür gerçekliği esas alan değerlendirmeyi uygun bulmuştur:

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2024/1121, K.2026/3599, T.02.04.2026: "[…] dava konusu haberin toplumun bilgi edinme ve basının haber verme hakkı kapsamında kaldığının; o anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından basının sorumlu tutulmayacağının; […]"

Yayın anındaki belgeler, haberdeki isnadın derecesi ve başlıkla içerik arasındaki ilişki bu nedenle birlikte incelenir. Sonradan verilen karar önemli bir yeni bilgidir; ilk yayının o tarihte hangi kaynaklarla yapıldığına ilişkin incelemenin yerini almaz. Haber arşivinin sonraki durumu ve güncel başvuru ihtiyacı da kendi koşulları içinde ele alınır.

Haber Kaldırma ve İçeriğe Müdahale Hangi Yolla İstenir?

Haber kaldırma talebinde uygulanacak yol, ihlalin kişilik hakkına mı, özel hayatın gizliliğine mi yoksa başka bir korunan hakka mı ilişkin olduğuna göre belirlenir. Yayıncıya bildirim, hukuk mahkemesindeki koruma talebi ve kanunda düzenlenen özel erişim tedbirleri farklı sonuçlar doğurur. İstenen müdahalenin hangi haber, görsel veya bölümle sınırlı olduğu açıklanmalıdır.

Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı bakımından 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu farklı koruma biçimleri tanır:

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.25/1: "Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir."

Henüz yayımlanmamış bir içerikte saldırı tehlikesinin önlenmesi, yayımlanan içerikte saldırının sona erdirilmesi gündeme gelebilir. Düzeltmenin veya kararın yayımlanması ve tazminat talepleri de ayrıca değerlendirilir. Genel görev kuralı uyarınca kişilik hakkının korunmasına ilişkin davalarda, özel bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

Gecikmenin ciddi zarar doğurabileceği durumlarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 389. maddesindeki ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilir. Tedbirin gerekçesi, yayının yayılma biçimi ve korunmak istenen hakla ilişkilendirilir. Haber konusu kişinin korunmasıyla basın ve ifade özgürlüğü arasındaki denge, müdahalenin kapsamını da etkiler.

5651 Sayılı Kanun’un 9. Maddesinin İptali

Kişilik haklarına dayalı eski 5651 m.9 usulü, 10 Ekim 2024’ten itibaren yürürlükte değildir. Anayasa Mahkemesi, bu usulün ifade ve basın özgürlüğüne müdahalesini gerekli güvenceler bakımından değerlendirmiştir:

Anayasa Mahkemesi, E.2020/76, K.2023/172, T.11.10.2023: "Bu yönüyle kurallar ifade ve basın özgürlüklerine ağır bir müdahale teşkil etmektedir."

İptal, eski maddede öngörülen genel kişilik hakkı yoluyla sulh ceza hâkimliğinden içerik çıkarma veya erişim engeli istenmesine ilişkindir. Medenî Kanun’daki koruma imkânları ile özel hayatın gizliliğine ilişkin ayrı düzenleme kendi koşullarıyla değerlendirilir. Eski bir kararda m.9’a dayanılmış olması, aynı başvuru yolunun bugün de kullanılabileceğini göstermez.

Özel Hayatın Gizliliği İçin Ayrı Yol

Özel hayatı ihlal eden internet yayını bakımından 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesi ayrı bir tedbir düzenler:

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun m.9/A/1: "İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir."

Güncel düzenlemede Başkanlık, Siber Güvenlik Başkanlığıdır. Talepte tam internet adresinin ve özel hayat ihlalinin açıklanması gerekir. Talep, başvuru saatinden itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunulur; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. İnternet yayınlarına ilişkin hukuki değerlendirmede bu saat esaslı yol ile genel kişilik hakkı taleplerinin birbirine karıştırılmaması gerekir.

Tekzip ve Cevap Hakkı Nasıl Kullanılır?

Tekzip, kanundaki koşulları taşıyan yayına karşı cevap veya düzeltmenin yayımlanmasını sağlayan hukuki yoldur. Haberin tamamen kaldırılmasından farklı olarak, zarar görenin açıklamasının okuyucuya veya izleyiciye ulaşmasını amaçlar. Talebin muhatabı, gönderim süresi ve yayımlanma biçimi kullanılan mecraya göre değişir.

Gazete ve İnternet Haber Sitesinde Düzeltme

Basın Kanunu m.14 kapsamında, şeref ve haysiyeti ihlal eden veya kişi hakkında gerçeğe aykırı yayına karşı metnin yayım tarihinden itibaren iki ay içinde gönderilmesi gerekir. Cevap suç unsuru içermemeli, üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamalıdır. Muhatap sorumlu müdürdür; haberin adresi ve cevaba neden olan yayın belirlenir.

Günlük basılı yayında metin, alındığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde yayımlanır. Diğer süreli basılı yayınlarda üç günden sonraki ilk nüsha esas alınır. İnternet haber sitesi için kanun daha kısa bir yayın süresi öngörür:

5187 sayılı Basın Kanunu m.14/1: "İnternet haber sitelerinde ise zarar gören kişinin düzeltme ve cevap yazısını; sorumlu müdür, hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, URL bağlantısı sağlanmak suretiyle, aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır."

Talebin yayına uygunluğu, metnin uzunluğu ve tebliğ tarihi bu aşamada incelenir. Cevabın yayımlanmaması hâlinde yayın süresinin bitiminden, kanuna aykırı yayımlanması hâlinde ise bu yayım tarihinden itibaren on beş gün içinde ilgilinin bulunduğu yer sulh ceza hâkiminden karar istenebilir. İnternet haberinin kendiliğinden çıkarılması da cevap ve düzeltme yükümlülüğünü kanunda düzenlenen koşullarla sona erdirmez.

Bir gazete haberine gönderilen tekzipte sorumlu müdüre ulaşılamaması ve evrakın daimi çalışana teslim edilmesi tartışılmıştır. Yargıtay, somut tebliğ mazbatasını esas alan kanun yararına bozma gerekçesini kabul etmiştir:

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2023/15692, K.2026/3495, T.30.03.2026: "Dolayısıyla tebligatın sorumlu müdüre yapılması kural olmakla birlikte, muhataba ulaşılamadığı hallerde 7201 sayılı Tebligat Kanununda belirtilen kişilere de tebligat yapılabileceği kabul edilmelidir."

Bu açıklama, Dairenin benimsediği ihbarname gerekçesinde aktarılan değerlendirmedir. Sonucu belirleyen, evrakın sorumlu müdür adına düzenlenmesi ve onun yerine tebliğ yapılmasının koşullarının mazbatada gösterilmesidir. Sıradan bir elektronik posta, bu karardaki usulüne uygun tebligatla aynı kabul edilemez. Bildirimin hukuki niteliği ve teslim kaydı ayrı incelenir.

Televizyon ve Radyoda Cevap Hakkı

Televizyon ve radyo yayınlarında 6112 sayılı Kanun m.18 uygulanır; burada altmış günlük gönderim süresi düzenlenmiştir:

6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun m.18/1: "Gerçek ve tüzel kişiler, kendileri hakkında şeref ve haysiyetlerini ihlâl edici veya gerçeğe aykırı yayın yapılması hâlinde, yayın tarihinden itibaren altmış gün içinde, üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamak ve suç unsuru içermemek kaydıyla, düzeltme ve cevap yazısını ilgili medya hizmet sağlayıcıya gönderir."

Medya hizmet sağlayıcı, cevabı aldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde ilgili saatte ve programda yayımlar. Yayının yapılmaması veya kanuna aykırı yapılması durumunda on günlük yargısal başvuru süresi söz konusudur. İlgili kişi, kanunda belirtilen aynı süre içinde doğrudan sulh ceza merciinden de cevap ve düzeltme isteyebilir. Basın Kanunu’ndaki iki ay ve on beş gün ile bu rejimdeki altmış gün ve on gün, ayrı başlangıçlarıyla hesaplanır.

Basın Yoluyla Tazminat Davası Kime Yöneltilir?

Basın yoluyla tazminat talebi, yayının türü ve zarara neden olan kişilerin hukuki sıfatları belirlenerek yöneltilir. Haber yazarı, yayın sahibi, program yapımcısı ve sorumlu müdürün görevleri aynı değildir. Tekzip metnini yayımlamakla yükümlü kişiyi belirlemek, tazminat borçlusunu belirlemek için yeterli olmaz.

Basın Kanunu m.13, süreli yayınlarda eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisinin sorumluluğunu düzenler. Yayıncı gibi hareket edenler ve tüzel kişinin yapısı hakkında ek kurallar da vardır. Bu nedenle yalnız internet sitesindeki bir unvana bakılarak dava tarafı belirlenmez; künyedeki sıfat, yayının kaynağı ve kişinin fiille ilişkisi incelenir.

Birden fazla gazete haberi nedeniyle açılan davada Yargıtay, haberlerden birine ilişkin tazminat değerlendirmesini korumuş; sorumlu yazı işleri müdürünün taraf sıfatını ayrıca ele almıştır:

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/7893, K.2025/14564, T.23.10.2025: "Davalı …, dava konusu haberlerin yer aldığı gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü olup, 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 13 üncü maddesi kapsamında sorumluluğu bulunmamaktadır."

Karar, sorumlu müdürlük sıfatının tek başına bu madde kapsamında tazminat sorumluluğu doğurmadığını gösterir. Aynı kişinin ayrıca yazının sahibi veya yayın sahibi olması yahut ayrı bir fiilinin bulunması, farklı bir inceleme gerektirir. Davanın doğru kişiye yöneltilmesi ile yayının hukuka aykırılığının kanıtlanması birbirini tamamlayan iki konudur.

Televizyon ve radyo bakımından 6112 sayılı Kanun m.18/6, kişilik hakkını ihlal eden yayından doğan maddi ve manevi zararda medya hizmet sağlayıcı ile program yapımcısının birlikte sorumluluğunu öngörür. Basılı yayınla televizyon programının sorumlu kişilerini tek bir listeye indirgemek bu nedenle hatalı olabilir.

Manevi zararın giderilmesi için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ayrı bir talep tanır:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.58/1: "Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir."

Maddi zarar iddiasında ise kaybın ve yayınla bağlantısının belgelenmesi gerekir. Haber sonrasında iptal edilen bir sözleşme ile satıştaki genel düşüş aynı ispat sorununu doğurmaz. Tazminatın tutarı, yayının kapsamı, isnadın ağırlığı ve zararın özellikleriyle değerlendirilir; her olaya uygulanacak sabit bir tutar bulunmaz.

Fotoğraf ve Videolar Hangi İzinlerle Yayımlanabilir?

Fotoğraf veya videonun yayımlanmasında, içeriği meydana getirenin hakları ile görüntüdeki kişinin hakları ayrı ayrı incelenir. Fotoğrafçının verdiği kullanım izni, tasvir edilen kişinin özel hayatına ilişkin her müdahaleyi haklı kılmaz. Görüntüdeki kişinin rızası da fotoğraf üzerindeki mali hakların kullanımı için gereken iznin yerine geçmez.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.86, eser niteliği taşımayan resim ve portreleri de düzenler. Kamusal hayatta rol oynayan kişiler, genel toplantılar ve günlük olaylara ilişkin belirli görüntüler için istisnalar bulunsa da kişilik hakkı koruması saklıdır:

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.86/son: "Birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre yayımın caiz olduğu hâllerde de Türk Medenî Kanununun 24 üncü maddesi hükmü saklıdır."

Görüntünün haberle ilişkisi, çekildiği ortam ve yayımlanış biçimi bu yüzden birlikte değerlendirilir. Haberi açıklamak için kullanılan fotoğrafta kişinin gereksiz özel ayrıntılarının görünmesi, ayrıca bir müdahale doğurabilir. Görseli daha önce başka bir sitede görmek, kullanımın hukuken serbest olduğunu kanıtlamaz.

Bir tanıtım videosunda ve televizyon programının arka planında eser niteliğindeki görüntülerin izinsiz kullanılması nedeniyle verilen hükmü Yargıtay onamıştır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2026/52, K.2026/4483, T.10.09.2026: "[…] davalı şirket yönetim kurulu başkan yardımcısının katıldığı 14.12.2013 yayın tarihli programda, davacıya ait eser niteliğindeki video görsellerinin arka fonda izinsiz yayınlanmasının dahi davacının FSEK’ten kaynaklanan haklarının ihlali mahiyetinde olmasına […]"

Görüntünün arka planda yer alması, bu olayda izin eksikliğini gidermemiştir. Eser niteliği, görsellerin kime ait olduğu ve hangi yayında kullanıldığı teknik incelemeyle belirlenmiştir. Aynı yöntemle, sözleşmedeki izin kapsamıyla gerçek kullanım karşılaştırılarak telif hakkı ihlalinin varlığı değerlendirilir.

Günlük haber olgusunun aktarılmasıyla başka bir yayının özgün görselini veya anlatımını almak da ayrılmalıdır. FSEK m.36’daki haber iktibası düzenlemesi, kaynak gösterme ve ilgili diğer koşullarıyla uygulanır. Yalnız kaynak adını yazmak, her fotoğrafın, videonun veya uzun metnin sınırsız kullanımına izin vermez.

Yapım ve Yayın Sözleşmelerinde Hangi Haklar Belirlenir?

Yapım ve yayın sözleşmeleri, hazırlanacak içeriğin yanında hangi hakların, hangi mecrada ve hangi süreyle kullanılabileceğini belirlemelidir. Film veya programın teslimi, kullanım hakkının kapsamıyla aynı şey değildir. Yapım bedeli, yayın hakkı bedeli, üçüncü kişilere ait materyaller ve sonradan yapılacak kullanımlar ayrı uyuşmazlıklar doğurabilir.

Mali haklara ilişkin sözleşmelerde şekil ve açıklık kanuni şarttır:

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.52: "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır."

Sözleşmede yalnız içeriğin adının veya toplam bedelin bulunması, kullanılacak hakları açıklamaz. Çoğaltma, yayma, temsil, işleme ve umuma iletim bakımından hangi yetkinin verildiği belirlenir. Televizyon yayını, internet arşivi, kısa tanıtım kesiti ve reklam kampanyasındaki kullanımın sözleşmedeki karşılığı ayrı incelenir. Mevcut bir iznin başka bir mecraya da uzandığı, belgenin kapsamından anlaşılmalıdır.

Bir liman projesi için hazırlanan tanıtım filminin internet sitesinde kullanılmasına ilişkin uyuşmazlıkta, hizmet ilişkisinin varlığıyla mali hakların devri ayrı değerlendirilmiştir. Yargıtay, geçerli hak devri bulunmadığını esas alan istinaf hükmünü onamıştır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2025/5462, K.2026/2985, T.14.05.2026: "[…] taraflar arasında dava konusu eserin mali haklarının FSEK’in 52. maddesine uygun şekilde davalılara devrine ilişkin bir sözleşme bulunmadığı, […]"

Taraflar arasında işin yapımına ilişkin anlaşma, taslak sözleşme ve yazışmalar bulunmasına rağmen mali hak devrinin şekil sorunu devam etmiştir. Bu ayrım, içeriği sipariş eden şirket kadar üretimi üstlenen ajans veya yapımcı için de önem taşır. Teslim belgesi ve ödeme kaydı, kullanım yetkisini gösteren sözleşmeyle birlikte okunur.

Kararda ayrıca FSEK m.68 uyarınca kabul edilen bedelin kapsadığı kullanımla men (ihlalin önlenmesi) ve ref (ihlalin kaldırılması) taleplerinin ilişkisi değerlendirilmiştir. Hak sahibinin istediği giderim biçimi, diğer taleplerin aynı kullanım bakımından ileri sürülmesini etkileyebilir. Bu nedenle ücret alacağı, telif bedeli ve kullanımın durdurulması talepleri birbirinden kopuk hazırlanmaz.

Sözleşme incelemesinde teslim takvimi, revizyonların kapsamı, onay yetkisi ve yayın sonrası sorumluluklar da belirlenir. İçeriğe üçüncü kişiye ait müzik veya görüntü eklenecekse izni kimin sağlayacağı açıklığa kavuşturulur. Tarafların birbirine verdiği taahhütlerle gerçek hak sahibinin izni arasındaki boşluk, yayımdan sonra tazminat ihtilafına dönüşebilir.

Sürenin bitmesi veya fesih hâlinde arşivde kalacak yayın, reklamda kullanılacak kesit ve hesaplarda tutulacak kopyalar ayrıca incelenir. İş birliği içeriklerinde influencer sözleşmesinin yayın ve kullanım hükümleri de bu ilişkiye katılabilir. Uygun hukuki değerlendirme, sözleşme metnini fiilen yapılan kullanımla karşılaştırır.

RTÜK Kararları ve İnternet Yayın Lisansı Nasıl Değerlendirilir?

RTÜK uyuşmazlıklarında önce hizmetin hukuki niteliği, ardından uygulanan yayın ilkesi, lisans koşulu veya idari yaptırım incelenir. Bir gazete haberine ilişkin kişilik hakkı davası ile televizyon kuruluşuna verilen idari para cezası farklı mercilerde görülür. Yayıncının savunması da yalnız haber metninden değil, yayının bütünü ve yaptırım gerekçesinden hareketle hazırlanır.

6112 sayılı Kanun m.29/A, yalnız internet ortamından sunulan radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri için lisans ve iletim yetkisini düzenler. Bireysel iletişim ve yalnız yer sağlayan ya da bu yayınları iletmeye özgülenmemiş platformlara ilişkin kapsam ayrımları korunmalıdır. Bir hesabın video yayımlaması, faaliyetin niteliği incelenmeden tek başına lisans sonucu doğurmaz.

Alt düzenleme de bireysel iletişimi açıkça ayırır:

Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik m.2/2-a: "Bireysel iletişim hizmetleri, bu Yönetmeliğin kapsamında değerlendirilmez."

Lisans değerlendirmesinde yayın türü, sunum biçimi, hizmet sağlayıcının ve platformun konumu birlikte ele alınır. Yayın sözleşmesinin taraflar arasında kullanıma izin vermesi, kamu hukukundan kaynaklanan lisans yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz. İçerik üzerindeki özel haklarla yayın hizmetinin idari koşulları ayrı incelenir.

İdari yaptırım kararında tebliğ tarihi, yargısal başvuru bakımından doğrudan sonuç doğurur:

6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun m.32/9: "[…] Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz."

Buradaki on beş günlük özel süre, tazminat veya tekzip sürelerinden ayrıdır. Kararın uygulanmasının durması için gereken yargısal koruma da ayrıca değerlendirilir. Kurum içi bir başvuru veya yayıncıyla yürütülen görüşme, dava süresinin nasıl işleyeceği araştırılmadan bekleme nedeni yapılmamalıdır.

Yayın Kayıtları, Deliller ve Süreler Neden Birlikte İncelenir?

Yayının tam içeriği ve ne zaman yayımlandığı, hem ihlalin değerlendirilmesini hem de uygulanacak sürenin başlangıcını etkiler. Başlığı gösteren tek bir ekran görüntüsü, haberin devamını, önceki sürümünü veya kullanılan videonun bütününü açıklamayabilir. Ekran kaydı, adres ve tarih bilgisiyle eşleştirildiğinde hangi yayının incelendiği daha açık belirlenir.

Haber uyuşmazlığında metin, görsel, bağlantı ve sonradan yapılan düzeltme birlikte karşılaştırılır. Sözleşme ihtilafında buna teslim kayıtları, lisans belgesi ve kullanımın mecrasını gösteren veriler eklenir. İnceleme, kaydın hangi iddiayı desteklediğini ve karşı tarafın itirazına karşı hangi eksik noktanın açıklanması gerektiğini belirler.

Delilin kaybolması veya ileride ileri sürülmesinin zorlaşması ihtimali, HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti bakımından önemlidir. Bunun için hukuki yarar gerekir. Yayının yayından alınması ihtimaliyle kullanımın daha önce gerçekleştiğinin belgelenmesi arasındaki ilişki, tespit talebinin gerekçesini oluşturabilir.

Yayıncının kayıt saklama yükümlülüğü de delile erişim bakımından değerlendirilir. Basın Kanunu m.10 internet haber sitesi içeriklerinin doğruluk ve bütünlüğü sağlanarak iki yıl muhafazasını öngörür. 6112 sayılı Kanun m.25 özel medya hizmet sağlayıcıların yayın kayıtları için bir yıllık süre düzenler. Soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin yazılı bildirimlerde devam eden saklama yükümlülükleri de vardır. Kayıt saklama süresi, başvuru süresi değildir.

Haksız fiilden doğan tazminat taleplerindeki genel zamanaşımı kuralı şöyledir:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72/1: "Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır."

Bu kural bütün telif, sözleşme ve ceza başvurularının tek süresi olarak uygulanmaz. Talebin hukuki niteliği, öğrenme tarihi ve fiilin özellikleri ayrıca belirlenir. Tekzip için yayın tarihine bağlı kısa sürelerin bulunması, tazminat talebinin aynı takvimle hesaplanacağı anlamına gelmez.

Basın Kanunu m.26, belirli ceza davalarının açılması için ayrıca süre öngörür:

5187 sayılı Basın Kanunu m.26/1: "Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen veya bu Kanunda öngörülen diğer suçlarla ilgili ceza davalarının bir muhakeme şartı olarak, günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılması zorunludur."

Kanun, bu sürelerin başlangıçlarını ve şikâyete bağlı suçlara ilişkin kuralları ayrıca düzenler. Bu sürelerin tümü, kişiye ait tek bir şikâyet süresi gibi anlatılamaz. Yayın, öğrenme, bildirim ve tebliğ tarihleri bu nedenle ayrı kaydedilerek değerlendirilir.

İstanbul Medya Avukatı ve Çevrim İçi Hukuki Değerlendirme

İstanbul’daki medya uyuşmazlıklarında hukuki destek, yayının ve sözleşmenin niteliği kadar ilgili merciin görev ve yetkisi belirlenerek yürütülür. İstanbul medya avukatı desteği, haber konusu kişi ile yayıncı veya yapımcı arasındaki sorunun belgeler üzerinden değerlendirilmesini kapsar. Ofisin bulunduğu yer, bütün davaların aynı yerde görüleceği anlamına gelmez.

AEY Legal’in Kartal/İstanbul ofisiyle yürütülen görüşmelerde haber adresleri, yayın kayıtları, sözleşmeler ve tebliğ belgeleri incelemeye alınabilir. Online medya avukatı desteğinde de içerik aynı belgeler üzerinden değerlendirilir; görüşmenin çevrim içi yapılması bir hukuki başvurunun yerine geçmez. Dava veya kurum nezdinde temsil için gereken belge ve yetkilendirme ayrıca belirlenir.

Türkiye’de medya hukuku desteğine şehir dışından veya yurt dışından ihtiyaç duyulması hâlinde, belgenin nerede bulunduğu ve hangi dilde düzenlendiği de incelemenin kapsamını etkiler. Yayın anındaki kayıtlarla daha sonra gönderilen ihtarların birlikte görülmesi, talep ve sürelerin doğru değerlendirilmesini sağlar. Somut yayın veya sözleşme için profesyonel hukuki değerlendirme ve görüşme bilgisine AEY Legal iletişim sayfasından ulaşılabilir.

İnternet Haberine Tekzip İçin Ne Kadar Süre Vardır?

Basın Kanunu kapsamındaki internet haber sitesine cevap ve düzeltme metni, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde gönderilir. Sorumlu müdürün aldığı metni yayımlaması için kanunda en geç bir günlük süre öngörülür. Metnin uygunluğu, teslim tarihi ve yayımlanıp yayımlanmadığı, sonraki yargısal başvurunun süresi bakımından ayrıca değerlendirilir.

Televizyon Yayınında Cevap Hakkının Süresi Nedir?

6112 sayılı Kanun kapsamındaki televizyon yayınında cevap ve düzeltme için gönderim süresi, yayın tarihinden itibaren altmış gündür. Medya hizmet sağlayıcıya ulaşan uygun metnin en geç yedi gün içinde yayımlanması gerekir. Metnin yayımlanmadığı veya usulüne aykırı yayımlandığı durumda on günlük yargısal başvuru süresinin başlangıcı ayrıca belirlenir.

Haber Sitesi Tekzibi Yayımlamazsa Hangi Merci Değerlendirir?

Basın Kanunu m.14 koşullarında tekzibin yayımlanması talebini, ilgili kişinin bulunduğu yer sulh ceza hâkimi değerlendirir. Başvuru, yayın için tanınan sürenin bitiminden veya aykırı yayım tarihinden başlayan on beş günlük süreye tabidir. Cevap metniyle birlikte gönderim ve teslim kaydının incelenmesi, bu sürenin hesabını ve talebin kapsamını etkiler.

Medya Uyuşmazlığının İncelenmesi İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Haberin tam metni veya yayın kaydı, adresi, tarihi ve mevcut bildirimler başlangıç belgeleridir. Telif ve sözleşme uyuşmazlığında orijinal içerik, lisans, sözleşme, teslim ve ödeme kayıtları da incelenir. Belge ihtiyacı talebe göre değişir; tek bir ekran görüntüsünün hangi olguyu gösterdiği ve hangi ayrıntıyı açıkta bıraktığı ayrıca değerlendirilir.

Beraat veya Takipsizlik Kararı Haberin Kendiliğinden Kaldırılmasını Sağlar Mı?

Sonradan verilen beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, ilk haberin kendiliğinden hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmaz. Haberin yayın anındaki dayanakları, isnadın ifade edilişi ve sonraki gelişmeler birlikte incelenir. Haberin güncel durumu, arşivde sunuluş biçimi ve istenen müdahalenin kapsamı da hukuki değerlendirmede ayrıca önem taşır.

Bir Video İçin Yapım Bedelinin Ödenmesi Bütün Hakları Devreder Mi?

Yapım bedelinin ödenmesi, bütün mali hakların kendiliğinden devredildiğini göstermez. FSEK m.52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşmenin yazılı olması ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Teslim ve ödeme kayıtları, kullanım yetkisini açıklayan sözleşmeyle birlikte incelenir; televizyon, internet, reklam ve arşiv kullanımlarının hangi izinle yapıldığı belirlenir.

RTÜK İdari Yaptırım Kararına Karşı Dava Süresi Nedir?

6112 sayılı Kanun m.32/9 uyarınca idari yaptırım kararına karşı idare mahkemesinde dava, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır. Dava açılması kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz. Tebliğ belgesi, yaptırım gerekçesi ve gereken geçici yargısal koruma, bu özel süreyle birlikte hukuki incelemeye alınır.

Medya Hukuku İçin Uzaktan Görüşme Yapılabilir Mi?

Haber, yayın kaydı veya sözleşme üzerinden ilk hukuki değerlendirme çevrim içi görüşmeyle yapılabilir. İçeriğin tam sürümüne, tarihine ve ilgili belgelere erişilmesi gerekir. Dava veya kurum nezdinde temsil gündeme geldiğinde gerekli yetkilendirme ayrıca belirlenir; çevrim içi görüşmenin yapılması tek başına bir başvurunun gerçekleştirildiği anlamına gelmez.

Av. Erkam Yılmaz

Avukat Abdullah Erkam Yılmaz, 10 yılı aşkın süredir iş hayatının içinde yer almakta, çeşitli girişimlere öncülük etmekte ve müvekkillerine iş dünyasının içinden gelen bir avukat olarak hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sağlamaktadır. İstanbul 1 No'lu Barosu'na (Sicil No: 77061) bağlı olarak avukatlık faaliyetlerini yürütmekte olan Yılmaz, başta KVKK, Bilişim Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Ticaret Hukuku, Marka Hukuku, Patent Hukuku, Telif Hukuku, Alan Adları Hukuku, Yabancılar Hukuku, Ceza Hukuku, İdare Hukuku, Sözleşmeler Hukuku olmak üzere hukukun tüm alanlarında etkin uyuşmazlık çözümü gerçekleştirmekte, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini etkin bir şekilde korumak adına önleyici hukuki danışmanlık yapmakta, dava takibi ve uyum yönetimi işlemlerini gerçekleştirmektedir. İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, öneri veya teklif yerine geçmez. LinkedIn YouTube WhatsApp E-posta

Scan the code