Entegre Devre Topoğrafyalarında Hak Sahipliği

Entegre devre topoğrafyalarında hak sahipliği, 5147 sayılı Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun (“Kanun”) ve ilgili mevzuatta düzenlenmiştir. Bu yazımızda sizlere entegre devre topoğrafyalarında hak sahibinin kim olduğu ve yetkilerinin neler olduğu ile hak sahibinin sahip olduğu koruma hakkının sınırlandırıldığı haller hakkında bilgi sunacağız.

Hak Sahibi Kimdir?

Entegre devre topoğrafyalarında hak sahipliği konusu, Kanun’un Hak Sahipliği, Hak Sahibinin Yetkileri ve Koruma Hakkının Sınırlandırılması başlıklı Üçüncü Bölümü’nde düzenlenmiştir. Hak Sahipliği başlıklı 7. madde uyarınca entegre devre topoğrafyasını koruma hakkı, tasarlayıcısına veya onun hukuki haleflerine ait olacaktır. Entegre devre topoğrafyasının birden çok kişi tarafından tasarlanması halinde ise aralarında aksi yönde bir sözleşme bulunmadığı takdirde koruma hakkı bu kişiler tarafından müştereken kullanılacaktır.

Tarafların arasında bir hizmet ilişkisi olduğu takdirde; aralarındaki sözleşmede aksi bir hüküm yoksa memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken tasarladığı entegre devre topoğrafyasının koruma hakkı işverene aittir. Sözleşme gerektirmediği halde memur, hizmetli veya işçinin; işyerindeki bilgiler ya da araçlardan faydalanarak, bir entegre devre topoğrafyası yapması durumunda ise yapılan entegre devre topoğrafyasını koruma hakkı işverene ait olacaktır. Bu durumda memur, hizmetli veya işçi yapmış olduğu entegre devre topoğrafyasının önem derecesine göre bir bedele sahip olmalıdır. Tarafların bedel konusunda anlaşamamaları halinde entegre devre topoğrafyasının yapılmasına ilişkin bedel mahkeme tarafından belirlenecektir.

Üniversite mensuplarının hak sahipliğinde; üniversitelere bağlı fakülte ve yüksek okullarda bilimsel çalışma yapmakta olan öğretim elemanlarınca tasarlanan entegre devre topoğrafyaları üzerindeki hak öğretim elemanlarına ait olacaktır.

Öğretim kurumu, entegre devre topoğrafyasıyla sonuçlanan araştırmalar için özel olarak belli araç ve gereçleri sağlamak suretiyle harcamalarda bulunmuşsa öğretim elemanları, entegre devre topoğrafyasının değerlendirildiğini yazı ile bildirmeli, talep halinde, entegre devre topoğrafyasının değerlendirme şekli ve elde edilen kazanç miktarı hakkında bilgi vermelidir.

Öğretim kurumu, kendisine yapılan bu yazılı bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde elde edilen kazançtan uygun bir miktarın verilmesini talep edebilecektir. Ancak öğretim kurumunun talep edeceği miktar, öğretim kurumunun yapmış olduğu harcamaları aşamayacaktır.

Hizmet sözleşmesi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçevesinde tasarlanan entegre devre topoğrafyalarının hak sahibi ise, bu hususta aksine bir anlaşma olmadığı takdirde işi veren kişi olacaktır.

Hak Sahibinin Yetkileri

Entegre devre topoğrafyalarında hak sahibinin yetkileri, Kanun’un Entegre Devre Topoğrafyası Hak Sahibinin Yetkileri başlıklı 11. maddesinde düzenlenmiştir:

Entegre devre topoğrafyası hak sahibinin yetkileri

Madde 11- Entegre devre topoğrafyası hak sahibi, izni dışında yapılan aşağıdaki fiilleri önleme konusunda inhisarî yetkilere sahiptir:

1. a) Orijinal olma şartlarını haiz bulunmayan parçaların çoğaltılması hariç olmak üzere, koruma altındaki entegre devre topoğrafyasının bütününün veya bir kısmının, bir entegre devre içine alınması ya da bunun dışında herhangi bir şekilde çoğaltılması.
2. b) Korunan bir entegre devre topoğrafyasının, korunan entegre devre topoğrafyasını içeren bir entegre devrenin ya da yasal olmayan bir biçimde çoğaltılmış entegre devre topoğrafyasını içeren ürünün ithali, satışı veya ticarî amaçlı dağıtılması.

İlgili hüküm uyarınca entegre devre topoğrafyasının hak sahibi, izni dışındaki şu fiilleri önleme hakkında tekel yetkiye sahip olacaktır:

• Orijinal olma şartlarını haiz bulunmayan parçaların çoğaltılması hariç olmak üzere koruma altındaki entegre devre topoğrafyasının bütününün veya bir kısmının entegre devre içine alınması ya da bunun dışında herhangi bir şekilde çoğaltılması.
• Korunan bir entegre devre topoğrafyasının, korunan entegre devre topoğrafyasını içeren bir entegre devrenin ya da yasal olmayan bir biçimde çoğaltılmış entegre devre topoğrafyasını içeren ürünün ithali, satışı veya ticari amaçla dağıtılması.

Yukarıda belirtildiği üzere, entegre devre topoğrafyası hak sahibi sayılan bu fiilleri meşru bir şekilde tekel hak sahibi olarak engelleyebilecektir.

Koruma Hakkının Sınırlandığı Durumlar

Hak sahibi, izni dışındaki fiilleri önleme yetkisine sahiptir ancak bazı fiiller koruma hakkı kapsamı dışındadır. Kanun’un 12. maddesi uyarınca;

• Koruma altındaki entegre devre topoğrafyasının ticari olmayan amaçlar veya yalnızca değerlendirme, analiz, araştırma ya da eğitim amaçları için çoğaltılması,
• Koruma altındaki entegre devre topoğrafyasının yalnızca analiz ve değerlendirme yapılması sonucu ortaya çıkan ve orijinal olan entegre devre topoğrafyasına ait yukarıda sayılan hak sahibi izni dışındaki fiillere konu edilmesi,
• Korunan entegre devre topoğrafyasının veya bu entegre devre topoğrafyasını üzerinde bulunduran entegre devrenin, hak sahibi tarafından veya onun onayı ile yurt içinde veya yurt dışında piyasaya sürülmesinden sonra, söz konusu entegre devre topoğrafyası veya entegre devrenin ithalatı, satılması veya ticari amaçla dağıtılması,
• 11. maddenin (b) bendinde belirtilen fiillerin, bu tür fiilleri gerçekleştiren veya gerçekleştirilmesini isteyen şahsın, söz konusu entegre devreyi ya da bu entegre devre üzerinde kullanılan herhangi bir entegre devre topoğrafyasını edinirken, bunun kanunlara aykırı tarzda çoğaltılmış bir entegre devre ya da entegre devre topoğrafyası olduğunu bilmediği ya da bilmesinin mümkün olmadığı ancak, bu kişinin entegre devre ya da entegre devre topoğrafyalarının kanunlara aykırı tarzda çoğaltılmış olduğunu fark ettiği andan sonra, yalnızca o zamana kadar elinde tuttuğu ya da sipariş ettiği mallar üzerinden 11 inci maddenin (b) bendinde belirtilen fiilleri gerçekleştirmek ve hak sahibine bu entegre devre ya da entegre devre topoğrafyaları ile ilgili olarak makul bir bedel ödemek şartıyla işlenmesi,
• Üçüncü bir kişi tarafından bağımsız olarak tasarlanmış orijinal ve birebir aynı olan bir entegre devre topoğrafyasına ilişkin olarak 11. maddenin (b) bendindeki fiillerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi

Fiilleri gerçekleştiğinde bunlar entegre devre koruma hakkının kapsamı dışında kalacaktır, belirtilen şartlarla gerçekleştirebilecektir.

Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden “Entegre Devre Topoğrafyalarında Hak Sahipliği” konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. “Entegre Devre Topoğrafyalarında Hak Sahipliği” konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.