İçindekiler
Anonim şirketler, bir amaç doğrultusunda bir araya gelen kişilerin birlikte faaliyet gösterdiği oluşumlardır. Bu şirketlerin iki temel organı vardır: yönetim kurulu ve genel kurul. Anonim şirket, bu organları vasıtasıyla karar alır ve uygular. Anonim şirketin idaresi genel olarak yönetim kuruluna aittir. Ancak yönetim kurulunu seçmek ve şirketin ilerleyişine yönelik kararları alma yetkisi de genel kuruldadır. Genel kurul, toplantılar şeklinde bir araya gelerek kararlar alır. Bu kararları da yönetim kurulu uygular. Her ne kadar durum böyleyse de, genel kurulun kararlarının hükümsüz olması mümkün müdür? Yani bu kararların hüküm ifade etmemesi söz konusu olur mu? Şüphesiz bu sorunun cevabı evet olmalıdır. Biz de bu yazımızda anonim şirket genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü konusunu inceleyeceğiz.
Anonim Şirket Kavramı
Belirli bir miktarda ve paylara bölünmüş bir sermayeye sahip olan şirketler anonim şirkettir. Bu şirketlere sermaye getiren pay sahipleri belirli miktarlarda sermaye taahhüt ederler. Örneğin toplam sermayesi 100.000-TL olan bir anonim şirketin 5 ortağı olduğunu ve hepsinin eşit sermaye getirdiğini varsayalım. Bu durumda her ortağın ayrı ayrı 20.000-TL sermayesi olur. Bununla birlikte, şirket sermayesinin 1.000-TL tutarındaki paylara bölünmüş olması da mümkündür. Bu ihtimalin varlığı halinde şirkete ait toplamda 100 pay mevcut olmuş olur. Bu payları ortaklar kendi aralarında istedikleri gibi paylaşabilirler. Mesela beş ortaktan; biri 15, diğeri 25, biri 20, biri 30, diğeri de 10 pay sahibi olsun. Payların eşit olması şart değildir. Bu nedenle ortaklar hisseleri aralarında istedikleri oranda bölüşmekte özgürdür.
Anonim şirketler, borçlarından dolayı yalnızca malvarlığıyla sorumlu olur. Pay sahipleri de sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur. 15.000-TL sermaye taahhüdünde bulunan bir ortak, bu sermayesini şirkete özgülemekle yükümlüdür. Bu şirketlerin ortakları, anonim şirketin borcu nedeniyle kendileri ayrıca sorumlu olmazlar. Yalnızca taahhüt ettikleri sermayeyi şirkete getirmek zorundadırlar.
Anonim şirketin pay sahipleri gerçek kişiler (şahıslar) olabileceği gibi farklı tüzel kişiler de olabilir. Mesela bir şirket başka bir şirketin pay sahibi olabilmektedir.
Şirketin sermayesinin belirli bir miktarı geçmesi gerekmektedir. Şu an yürürlükte olan hükümlere göre başlangıç için ortaya konan sermaye en az 50.000-TL olmalıdır. Ancak, sermayenin artırılmasında yönetim kuruluna tanınmış yetki tavanını gösteren kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş bulunan halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 100.000-TL olmalıdır. Bu miktarı geçen sermaye taahhüdü halinde anonim şirket kurmak mümkündür.
Anonim Şirket Genel Kurulu ve Genel Kurul Toplantıları
Genel kurul, Türk Ticaret Kanunu uyarınca anonim şirketin zorunlu organıdır. Başka bir deyişle, anonim şirketlerde genel kurul olmak zorundadır. Genel kurul, anonim şirketin pay sahiplerinden oluşur. Yani şirketin hissedarları genel kurulda yer alma hakkına sahiptir. Pay sahipleri adına, toplantılara pay sahiplerinin vekil tayin edeceği kişiler de katılabilir.
Genel kurul toplantı yoluyla bir araya gelir. İki toplantı çeşidi vardır: olağan toplantı ile olağanüstü toplantı. Olağan toplantı, anonim şirketin yıllık hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içerisinde yapılan toplantıdır. Olağanüstü toplantı için ise herhangi bir zaman şartı yoktur. Genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi olanlar, gerekli gördükleri konularda genel kurulu toplantıya çağırabilir. Anonim şirketlerde genel kurul toplantısında şirketin işleyişi ile ilgili herhangi bir konunun yer alması mümkündür. Kanun’da bazı konular yalnızca örnek olarak yer almakta olduğundan, herhangi bir sınır söz konusu değildir. Toplantı için toplantıyı talep eden kişinin/organın genel kurula çağrıda bulunması gerekir. Çağrı, şirket esas sözleşmesinde yer alan şartlara uygun olmalıdır.
Toplantı için sermayenin en az dörtte birini oluşturan payların sahiplerinin/temsilcilerinin toplantıya katılması yeterlidir. Karar için ise toplantıya katılanların salt çoğunluğu gerekmektedir. Ancak esas sözleşmede daha ağır şartlar mevcut ise bu şartlar geçerli olur. Eğer toplantı için yeter sayı mevcut değil ise bu durumda toplantı yapılmaz ve ertelenir. İkinci toplantıda yeter sayı yoktur. Toplantıya katılanlarla genel kurul toplanır ve karar alınabilir. Yönetim kurulu, toplantı tutanağının noterlikçe onaylı bir suretini tescil ve ilan ettirir. Bu tutanağın, ayrıca şirketin internet sitesinde de yer alması gerekir. Toplantıda alınan kararlar toplantıya katılmayan veya olumsuz oy veren pay sahipleri için de geçerlidir. Genel kurul toplantıları hakkında daha detaylı bilgiler için şu yazımıza bakmanızı tavsiye ederiz.
Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü
Anonim şirket genel kurulunun şirketle ilgili aldığı bir kararın çeşitli sebeplerle hükümsüz olması mümkündür. Şirketin aldığı kararın alınma usulü ve kararın niteliği itibarıyla hukuka, ahlâka veya şirket esas sözleşmesine aykırılık söz konusu olabilir. Bu durumda, kararın hukuki niteliği doğrultusunda ilgililerin hukuki hakları söz konusu olur. Hakkın niteliği ne olursa olsun, kararın hükümsüzlüğü üç farklı yolla mümkün olmaktadır. Şimdi bu halleri inceleyelim.
Yokluk
Genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü yollarından biri olan yokluk, bir işlemin hiç var olmaması anlamına gelir. Yani maddi düzende bu şekilde bir işlem vardır, ancak yokmuş gibi kabul görür. Yokluk, bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin olmadığı hallerde söz konusu olur. Yani en başından beri geçersiz olan bir işlem, yokluk hükümlerine tabi olur.
Genel kurul kararlarının yokluk hükümlerine tabi olması çeşitli şekillerde gerçekleşir. Burada bunları sınırlı olarak saymak mümkün değildir, bunun yerine birkaç örnek verelim. Mesela, genel kurulun toplanması ve karar alması için belirli çoğunluklara ihtiyaç vardır. Bu çoğunluk bir araya gelmeden toplanmak da, karar almak da mümkün değildir. Bu çoğunluk bir araya gelmeden genel kurul bir karar alırsa, bu karar yokluk hükümlerine tabi olur.
Yine genel kurulun toplantıya dahli bir çağrıyla mümkün olur. Bu çağrının usule aykırı olması da genel kurul kararının yokluk nedeniyle hükümsüzlüğü sonucuna neden olur.
Her ne kadar yokluk hallerinde karar başından beri hükümsüz olsa da, yokluk durumunun tespiti için tespit davası açmak gereklidir. Bu dava, genel kurul kararının hükümsüzlüğü hususunu tespit etmeye yarar.
Butlan
Genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü yollarından ikincisi olan butlan, kararın hukuka, ahlâka ve sözleşmeye aykırı olmasıdır. Yokluktan farklı olarak butlanda, işlemin kurucu unsurları mevcuttur. Yani karar, hukuken mevcuttur. Ancak içeriği uygun nitelikte değildir. Bu nedenle butlan yaptırımına tabi olur. Bu durumda karar, geleceğe dönük olarak geçersiz olur. Butlan yaptırımının söz konusu olacağı bazı durumlar, örnek olarak aşağıdadır:
Anonim şirketlerde sermaye zorunlu unsurdur. Sermayeye halel getirecek her türlü karar butlanla sakattır. Yine pay sahiplerinin bilgi alma hakkı kesin bir kuraldır. Bu hakkı engelleyecek kararlar da yine butlan yaptırımına tabidir.
Butlan kararını mahkeme verecektir. Mahkeme, butlan yaptırımına tabi kararı geleceğe dönük olarak ortadan kaldırır.
İptal
Genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü yollarından üçüncü ise iptaldir. İptal, butlana çok benzerdir. Genel kurulun aldığı kararın hukuka, ahlâka ve sözleşmeye aykırı olmasını ifade eder. Yine tıpkı butlan gibi, işlemin kurucu unsurları mevcuttur. Ancak içeriği uygun nitelikte değildir. Butlandan tek farkı, iptalin geçmişe dönük sonuç doğurmasıdır. Yani iptal, kararın doğurduğu sonuçları da ortadan kaldırır. Butlan ise, kararın gelecekte sonuç doğurmasını engeller. Başka bir anlatımla, butlan önleyici, iptal ise düzeltici bir işlemdir.
İptal, diğer iki hükümsüzlük çeşidine göre genel niteliklidir. Bu nedenle yokluk ya da butlan hallerinden biri yoksa iptal yoluna gitmek mümkündür. İlgililer, genel kurul kararından itibaren üç aylık hak düşürücü süre içinde dava açmak zorundadır.
Anonim şirket genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü hakkındaki bu yazımız bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki görüş ya da tavsiye içermez. Herhangi bir sorununuz olduğunda uzman bir avukattan destek almanızı tavsiye ederiz.
