İçindekiler
Influencer (“Sosyal Medya Etkileyicisi”) Avukatı Tanımı ve Görevleri
Influencer avukatı, sosyal medyada aktif olarak faaliyet göstererek hitap ettiği kitle tarafından bazı konularda reklam amaçlı olarak da bu platformları kullanan influencerlara hukki destek veren avukatlardır. Sosyal medyada gösterim icra eden bireylerin geniş kitleler tarafınca takip edilmeye başlanması ve misal alınması, reklamcıların da bu yayınları yeni bir reklam mecrası olarak kullanmaları olanağını yaratmış durumda. Kendi takipçi kitleleri üstünde etkiye haiz kişiler vasıtasıyla meydana getirilen reklam ve tanıtım faaliyetlerine ise “influencer pazarlama” ismi verilmektedir. Bu makalemizde Türk reklam mevzuatı kapsamında influencer pazarlama yönteminin hukukiliğini ve influencer avukatı kavramını ele alıp değerlendireceğiz.
Influencer Marketing Teknikleri
Influencer’lar, takipçilerinin satın alma tercihlerini yönlendirme yeteneğini sahip sosyal medya yayıncılarıdır. Özellikle şahsi bakım ve makyaj, moda, gezi ve hayat tarzı alanlarında gösterim ve reklam yaptıklarından; bu kişiler vasıtasıyla meydana getirilen reklamlar da naturel olarak kozmetik ve konfeksiyon ürünleri ile otel ve restoranlar benzer biçimde muayyen ürün ve hizmetlere ait olmaktadır. Gerek reklamı meydana getirilen ürün ve hizmetlerin niteliği, gerekse bu kanalların içinde ne olduğunun sıradan reklamlara kıyasen oldukça daha ilginç olması influencer pazarlama tekniğini çok başarılı kılmış durumdadır.
Mevcut durumda influencer’lar sıklıkla yayınlarında muayyen ürün ve hizmetleri deneyerek ve bu tarz şeyleri takipçilerine öneri ederek ya da basitçe bu ürünleri kullanırken, hizmetlerden faydalanırken çekilen görüntülerini yayınlayarak ürün yada hizmetin tanınırlığını ve bunlara olan talebi çoğaltmak yöntemiyle reklam yapmaktadır. Reklam amacıyla üreticiler sık sık kendi ürünlerini ücretsiz bir şekilde influencer’lara göndermekte ve yayınlarında bu ürünlerin reklamının yapılmasını sağlama amacıyla bu kişilere ücret ödemektedirler. Influencer avukatı ise bu gibi durumlarda influencer olarak tanımlanan reklamcıların hak kaybı yaşamamaları için faaliyet göstermektedirler.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu’nun (“TKHK”) 61. maddesi uyarınca ticari reklam tanımlanmıştır. Bu bakımdan ticari reklam tanımı influencer’ların yaptığı işle birebir örtüşmektedir. Zira maddede geçirilen marketing tanımına uygun olarak hedef kitleye reklamı yapılan ürün hakkında bilgilendirmede bulunan influencerlar Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu uyarınca reklam hizmetinde bulunduğu açıktır. Kısacası influencer’lar reklamları da ticari reklam sayılmaktadır. Influencer avukatı bu bakımdan TKHK uyarınca reklam yaptığı açıkça belirtilmiş olan influencerlara profesyonel olarak hukuki danışmanlık vermektedir.
Tanıklı Reklam Kuralları Açısından Influencer Marketing
Influencer tarafınca yaratılan içeriklerin tanıklı reklam kabul edilmesi niteliğinde influencer’ın bizzat kendisinin tanıklığına başvurulan şahıs bulunduğunu da kabul etmek gerekmektir. Bu durumda tanığın reel görüşlerinin kendisine verilen ücret ya da promosyon ürünler mukabilinde değişmesi mevzu bahis olabileceğinden, influencer tarafınca meydana getirilen tanıklığın gerçeğe uygunluğu tartışmalı olmaktadır. Kanaatimizce influencer pazarlama, tarif itibarıyla bir ferdin para ya da başka maddi menfaatler karşılığında reklam yapmasını gerektirdiğinden, tanıklı reklamdan değişik olarak değerlendirilmelidir. Influencer burada “meşhur tanık” ya da “kullanıcı tanık” lardan değişik olarak reklam verenin bir tanığı olarak hareket etmemekte, sadece bizzat reklam verenin bir yardımcısı veyahut temsilcisine benzer biçimde hareket etmektedir. Ayrıca influencer’ların sıklıkla ürün ve hizmete ait sübjektif değerlendirmeler icra ettikleri düşünüldüğünde reklamın reel dışı bulunduğunu iddia ve kanıtlama olasılığı da çok güçtür. Influencer pazarlama bu yönüyle tanıklı reklam statüsünde değerlendirilmemelidir. Bu marketing tekniği yeni bir reklam türü olarak kabul edilmelidir. Bu bakımdan yanlış nitelendirilme sonucunda influencerların yaşayacağı hukuki sıkıntılarda influencer avukatı en iyi yardımcınız olacaktır. Bir influencer avukatı size hukuki anlamda danışmanlık verebileceği gibi, yaşadığınız ya da yaşayabileceğiniz marketing problemlerinde de sizi temsil edebilecektir.
Reklamların Ayırt Edilmesi İlkesi ve Örtülü Reklam Yasağı
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin m.6/1 uyarınca reklamın, reklam niteliğinde olduğu kuşkuya mahal vermeyecek biçimde açık olmalıdır. Ifluencer’ların da para karşılığı yayında denedikleri ve izleyenlere ürünü almayı teşvik ettikleri ürünlere ait olarak içeriğin “reklam” olduğuna ait uyarıda bulunmaları hukuken öngörülmüş bir yasal zorunluluktur.
Aynı zorunluluğun bulunmuş olduğu Avrupa Birliği ülkeleri ve ABD Birleşik Devletleri’nde influencer pazarlama üstündeki denetimler giderek artmaktadır. Amerikan Federal Ticaret Komisyonu FTC influencer’ların kendilerine ücretsiz bir şekilde gönderilen ürünleri ifşa etmelerini mecbur kılmış durumdadır. Sosyal medya yayınlarını sıkı bir halde takip eden FTC, 2017 senesinde reklam veren ile influencer içinde somut bir rabıta olması niteliğinde, bir başka deyişle, ürünü öneri eden influencer’a ürünün armağan edilmiş olması ve/ya da ürünün tanıtımı için para ödenmiş olması niteliğinde bu hususun (şayet içeriğin reklam olduğu açıkça belli olmuyorsa) açıkça belirtilmesi gerektiği yönünde birtakım influencer’lara ihtar mektupları gönderdiğini duyurmuştur. Bu da ülkemizdeki hukuki zorunluluğun aslında dünya genelinde kullanılan genel bir durum olduğunun kanıtı niteliğindedir.
Instagram ya da Facebook üzerinden anlık yayın açarak ya da etkinli düzenleyen birtakım influencer’ların paylaşımlarına eklemiş oldukları muhtelif konu başlıkları ve etiketlerin, bu paylaşımların reklam olduğuna dair yeterince net bir belirti olmadığını savunan FTC “#sp”, “#partner” ya da ürünü gönderen şirketin/markanın “mention”lanması şeklindeki etiketlemelerin muhtemel tüketiciler tarafınca algılanamayabileceğini de belirtmektedir. Benzer halde Almanya’nın Celle şehrinde verilen bir kararda da reklam anlamını veren“#ad” ibaresinin Instagram paylaşımının etiketleri içinde son sıralarda yer alması niteliğinde tüketicinin bunun reklam olduğunu bilmeksizin normalde incelemeyeceği bir şekilde, bu ibareyle birlikte ne olduğu inceleyeceğini ve etkilenebileceğini ileri sürerek paylaşımın reklam bulunduğunun daha net vurgulanması gerektiği mahkeme heyeti tarafınca vurgulanmıştır. Influencer avukatı sizi bu tarz bir hukuki uyuşmazlık halinde temsil edecek ve hakkınızı koruyacaktır.
Hukuka Aykırı Faaliyetler ve Cezaları
TKHK’nın 61. maddesinde ve Yönetmelik’te yer edinen düzenlemelere aykırı olarak reklam yapanlar Reklam Kurulu tarafınca TKHK’nın 77. maddesinde yer edinen cezai müeyyidelere çarptırılmaktadır. İlgili maddenin 12. Fıkrasındaki yükümlülüklere aykırı hareket icra eden reklam verenler ve ajanslar ile alakalı tedbir niteliğinde karar ve para cezası gibi müeyyideler öngörülen hâllerde de üç aya kadar tedbiren durdurma cezası uygulanmaktadır. Influencer avukatı sizi bu gibi durumlarda mevzuat hakkında ve yasal haklarınız bakımından bilgilendirecektir. İnternet üstünden meydana getirilen yayınlar bakımından uygulanacak idari para cezası 50.000,00 Türk Lirası’dır. Ancak Reklam Kurulu, ihlalin bir sene arasında yine edilmesi hâlinde 77.maddede yer edinen idari para cezalarını on katına kadar artırarak tatbik yetkisini de haizdir. TKHK uyarınca uygulanacak yaptırımların yanı sıra ihlalin başka kanunları da ihlal etmesi halinde, ihlale ait başkaca yaptırımlar da laf mevzusu olabilecektir. Influencer avukatı sizi yasal olarak koruyacak kişidir.
Ülkemizde influencer pazarlama yoluyla meydana getirilen yayınların bir çok vakit tüketiciler tarafınca reklam olarak dahi algılanmaması nedeniyle tüketici haklarının ihlal edilmesi ve hatta rakip şirketler içinde haksız rekabete sebebiyet verilmesi durumu meydana gelebilmektedir. Influencer pazarlamada öteki reklam türlerine uygulanan mevzuat hükümleri uygulandığı takdirde bu probleminin mühim seviyede giderilebileceğine inanmakla beraber mevzuya ait ilave yasal tertip yapılması ve sosyal farkındalığın artırılması için emek harcamalar yapılması gerektiği de bir gerçektir. Sosyal medya üzerinden reklam yapma hali olarak da tanımlanması mümkün olan influencerların sahip olduğu haklar ile ilgili olarak ayrıntılı bilgiye internet sitemizden ve influencer avukatı ile görüşme talep ederek ulaşabilirsiniz.
