
Influencer avukatı, sosyal medya içerik üreticileri, markalar ve ajanslar arasındaki sözleşme, reklam, ödeme, telif, kişilik hakkı ve haksız rekabet sorunlarıyla ilgilenen avukattır. Bu ifade, sosyal medyada içerik üreten avukatı değil; influencer ekonomisinde hukuki danışmanlık ve uyuşmazlık çözümü sunan avukatı anlatır. Hukuki çalışma, kampanya başlamadan sözleşmenin incelenmesinden ihlal sonrası delil koruma ve dava sürecine kadar uzanabilir.
Influencer Avukatı Nedir ve Ne Yapar?
Ekranda otuz saniye süren bir video, taraflar için haftalar önce başlayan bir hukuk ilişkisine dayanır. İçerik üretimi, reklam yayını, isim ve görüntü kullanımı, kişisel veri işleme, marka unsurları ve satış ortaklığı bu kısa içerikte kesişebilir. Bir sorun çıktığında da yalnız videoya değil, kampanyayı kuran bütün ilişkiye bakılır.
Influencer hukuku, kanunda bu adla kurulmuş bağımsız bir hukuk dalı değildir. Türk Borçlar Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Türk Ticaret Kanunu, Türk Medenî Kanunu ve kişisel veri kuralları somut olayın niteliğine göre birlikte uygulanabilir. Sağlık, gıda, kozmetik, finans, alkollü içecek, çocuklara yönelik ürün veya çekiliş içeren kampanyalarda sektöre özgü düzenlemeler de devreye girer.
Sözleşme, bu çalışmanın yalnız bir parçasıdır. Kimin hangi borcu üstlendiği, ihlalin ne zaman doğduğu ve eldeki kaydın neyi ispatladığı da dosyanın yönünü değiştirir. Reklam açıklamasının eksikliği Reklam Kurulu incelemesine yol açarken, markanın paylaşımı sözleşme süresinden sonra kullanması telif ve kişilik hakkı taleplerini gündeme getirebilir.
Influencer Avukatı Yalnız Influencer’ı Mı Temsil Eder?
Hayır. Influencer, marka, reklam veren, ajans, menajerlik şirketi veya prodüksiyon tarafı hukuki destek alabilir. Birlikte temsil ise aynı kampanyada tarafların menfaat çatışmasına ve meslek kurallarına göre ele alınır. Sözleşmedeki rol, ödeme akışı ve olası sorumluluk her taraf bakımından ayrı saptanmalıdır.
Influencer Uyuşmazlıkları Kimler Arasında Çıkar?
Influencer uyuşmazlıkları çoğunlukla influencer ile marka arasında görünür hâle gelir. Oysa sözleşme dosyası açıldığında medya ajansı, menajer, prodüksiyon şirketi, ödeme yapan grup şirketi ve müziğin hak sahibi de karşımıza çıkabilir. Kampanya tek görünür; onu taşıyan hukuk ilişkileri çoğu zaman tek değildir.
Örneğin marka yayından vazgeçtiğinde, çekimi tamamlayan influencer üretim bedelini ajansından ister. Ajans, marka ödeme yapmadığı için kendi borcunun doğmadığını savunur. Marka ise taslağın brief’e uymadığını söyler. Burada bir faturaya bakıp borçluyu seçmek mümkün olmaz. Teklif kimin adına verildi, onayı kim verdi, ödeme kimin borcu olarak yazıldı, ajans temsilci mi yoksa sözleşmenin tarafı mıydı? Cevap, bu kayıtların birlikte okunmasından çıkar.
Uyuşmazlık dosyaları en sık şu noktalarda düğümlenir:
- ücret, komisyon, masraf ve ürün karşılığı menfaatin hesabı;
- teslim, onay, revizyon, yayın tarihi ve kampanya iptali;
- reklam açıklaması ile ürün iddiasının doğruluğu;
- video, müzik, metin, isim, görüntü ve ses üzerindeki kullanım izni;
- münhasırlık, rakip marka yasağı, yapay etkileşim ve itibar zedeleyici paylaşım;
- yetkisiz temsil, sahte hesap, içerik kaldırma ve delil kaybı.
Genel sosyal medya saldırıları, sahte hesap, tehdit, şantaj ve mahrem içerik uyuşmazlıkları sosyal medya avukatının çalışma alanında ayrıca ele alınır. Bu sayfanın odağı, influencer faaliyetinin ticari ve yaratıcı ilişkisinden doğan sorunlardır.
Bir videonun teslim edilmiş olması, uyuşmazlığın bittiği anlamına gelmez. Marka içeriği kendi hesabında yayımlayıp sonra ücretli reklama dönüştürmüş ve yabancı pazarlarda kullanmış olabilir. Influencer bakımından artık ödenmeyen fatura kadar lisansın sınırı ve görüntüsünün hangi iddiayla yan yana getirildiği önemlidir. Marka yönünden ise zamanında teslim, reklam açıklaması, ürün iddiasının dayanağı ve gerçek etkileşim verisi öne çıkar. Satış sonucu açıkça taahhüt edilmemişse kampanyanın beklenen ticari başarıya ulaşmaması, tek başına aykırı ifa değildir.
Kampanya sürerken küçük görünen bir değişiklik de sonradan ayrı bir talep doğurabilir. Markanın kullanım süresini uzatması, videoyu dikey formattan televizyon reklamına çevirmesi veya yabancı dilde yeni bir ses eklemesi yalnız teknik düzenleme sayılmayabilir. Influencer’ın onay verdiği mecra ve anlatı değişmişse lisans, ücret ve kişilik hakkı başlıkları yeniden açılır. Buna karşılık sözleşme, belirli uyarlamalara önceden açıkça izin vermiş olabilir. Bu nedenle ilk paylaşımla son kullanımın yan yana getirilmesi gerekir.
Ajansın e-postalarda yer alması da onu her borcun sorumlusu yapmaz. Kendi adına sözleşme kurmuşsa başka, yalnız koordinasyon veya ödeme aracılığı üstlenmişse başka bir sonuç doğar. Taraf sıfatı; yazışma kalabalığından değil, her talebin dayandığı işlem ve yetkiden çıkarılır.
Sözleşme İhlalinde Önce Hangi Hukuki Sorular Cevaplanır?
“Kampanya başarısız oldu” sözü hukuki inceleme için yeterince açık değildir. İçerik hiç yayımlanmamış olabilir; zamanında yayımlanmış fakat beklenen satış oluşmamış olabilir; marka yaratıcı çalışmayı onaylamamış da olabilir. Sonucu, bu ihtimallerden hangisinin gerçekleştiği ve sözleşmede hangi borcun üstlenildiği belirler.
İlk inceleme genellikle şu kayıtlar üzerinden ilerler: imzalı sözleşme ve ekleri, brief, teklif, sipariş formu, e-posta ve mesajlar, taslaklar, onay geçmişi, yayın bağlantıları, platform analitiği, fatura, ödeme ve ihtarlar. Sözleşmede yer almayan fakat yazışmalarda açıkça kabul edilen değişiklikler de uyuşmazlığın kapsamını etkileyebilir.
İçerik hiç yayımlanmadığında veya onaylanan nitelikten uzak teslim edildiğinde ilk soru, ihlalin hangi zarara yol açtığıdır. Türk Borçlar Kanunu m. 112, bu incelemede borçlunun sorumluluğu ile kusursuzluk savunmasının başlangıç çerçevesini kurar:
Türk Borçlar Kanunu m. 112: “Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.”
İhlalin saptanması tazminat hesabını kendiliğinden bitirmez. Kusur, zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı incelenir. Karşı tarafın davranışı ile kabul veya itiraz kayıtları bu hesabı etkiler; fesih, ayıp, temerrüt, sorumluluk sınırı ve ceza koşulu hükümleri de ulaşılan sonucu değiştirebilir.
Influencer sözleşmesi avukatı tarafından yapılacak inceleme, uyuşmazlık çıkmadan önce tarafların risk paylaşımını belirginleştirebilir; ihlal sonrasında ise mevcut metnin ne söylediği esas alınır. Bu aşamada sözleşme, gerçek ifa kayıtlarıyla beraber okunur. Kampanya sözleşmesinin teslim, ücret, onay, lisans ve fesih hükümleri influencer sözleşmeleri içeriğinde ayrıntılı olarak ele alınır.
Yazılı Sözleşme Yoksa Hak İleri Sürülebilir Mi?
Yazılı sözleşmenin bulunmaması her ilişkiyi geçersiz kılmaz. Teklif, e-posta, mesaj, fatura, teslim ve ödeme kayıtları sözleşmenin kurulduğunu ve kapsamını gösterebilir. Ancak mali hak devri gibi kanunun yazılı şekil aradığı işlemler ayrıdır. Dağınık yazışmalar; ücret, kullanım süresi, mecra, revizyon ve fesih konusunda ispat riskini büyütür.
Ödeme, Gecikme ve Kampanya İptali Uyuşmazlıkları Nasıl Değerlendirilir?
Kampanya bedeli 100 birim yazabilir. Bunun 30 birimi çekimde, 40 birimi yayında, kalanı doğrulanmış satışta hak ediliyorsa tek bir vade yoktur. Marka çekimden sonra yayını iptal ettiğinde de bütün bedel için aynı cevap verilmez. Üretim tamamlanmış, yayın hiç gerçekleşmemiş, performans koşulu ise başlamamış olabilir. Fatura, kabul kaydı, komisyon, vergi kesintisi ve ürün karşılığı sağlanan menfaat hesabı bu takvime yerleştirilir.
Ödeme ajans üzerinden yapılacaksa dekontun anlattığı şey sınırlıdır: paranın markadan ajansa geçtiği. Bu kayıt, ajansın influencer’a karşı üstlendiği borcun ödendiğini göstermez. O sonuç için influencer sözleşmesindeki ödeme hükmü ile ajansın sıfatı birlikte okunur.
Gecikme tartışmasında takvim geriye doğru izlenir. Ürün ne zaman ulaştı? Brief ne zaman kesinleşti? Hangi taslak, kimde ve kaç gün onay bekledi? Girdiler geç verilmişse teslim tarihi aynı kalmayabilir. Buna karşılık açıkça kararlaştırılmış yayın tarihinin influencer tarafından başka işleri gerekçe gösterilerek ertelenmesi sözleşmeye aykırılık doğurabilir.
Marka Kampanyayı Tek Taraflı İptal Edebilir Mi?
Fesih veya iptal yetkisi sözleşmenin içeriğine ve olayın nedenine bağlıdır. Ağır ihlal, hukuka aykırı içerik, marka güvenliği riski, mücbir sebep ve yalnız ticari tercihle verilen iptal kararı farklı sonuçlar doğurur. Yapılmış üretimin bedeli, ayrılmış kapasite, iade edilecek ürün veya avans, kullanılabilecek taslaklar ve gizlilik yükümlülüğü sona ermenin nedenine göre ele alınır.
Cezai Şart Her Durumda Aynen Uygulanır Mı?
Hayır. Önce ceza koşulunun bağlandığı ihlal ile gerçekleşen olay karşılaştırılır. Tarafların tacir sıfatı, borçlunun kusuru, ihlalin ağırlığı ve tutarın ekonomik etkisi sonucu belirleyen diğer unsurlardır. Yargıtay, tacirin indirim talebini kural olarak sınırlı tutsa da ekonomik yıkım doğuran sonuçlar için dar bir istisna kabul etmektedir. Sözleşmedeki yüksek rakam, bu hukuki incelemenin yerini tutmaz.
İçeriğin Brief’e veya Onaya Aykırı Olmasının Sonucu Nedir?
Bir marka “brief’e aykırı” dediğinde önce brief’in kendisi bulunur. Ardından yayımlanan sürümle yan yana konur. Süre, format, çözünürlük, bağlantı, etiket, ürün bilgisi ve yayın saati ölçülebilir. “Ton bize uymadı” itirazı ise yaratıcı anlatım için önceden çizilmiş bir sınır yoksa aynı açıklıkta değildir.
Sürüm eşleştirmesi çoğu kez işin merkezindedir. Mesajdaki kısa bir “uygundur” cevabı hangi dosyaya verildi? Sonra yalnız altyazı mı değişti, yoksa ürün iddiası da mı eklendi? Dosya adı, gönderim zamanı, e-posta eki ve platform taslağı birbirini doğrulamıyorsa taraflar aynı içerikten söz ettiklerini sanıp farklı videoları tartışabilir.
Metnin kaynağı da kayda bağlanır. Markanın verdiği ürün cümlesi, influencer’ın sonradan eklediği kesin sağlık veya kazanç vaadi ve ajansın yayın öncesi onayı farklı olgulardır. İdari makam önündeki sorumluluk ile tarafların kendi aralarındaki rücu hesabı bu kronoloji üzerinden ayrışır.
İçeriğin İzinsiz Yeniden Kullanılması Hangi Hakları İhlal Eder?
Video influencer hesabından markanın hesabına, oradan ücretli reklama veya mağaza ekranına geçtiğinde kullanım haritası değişir. Televizyon, pazar yeri, basılı materyal ve yabancı ülke yayını da sözleşmede ayrı bir karşılık isteyebilir. Kesilmiş görüntüye yeni ses eklenmesi, altyazının değiştirilmesi ya da yüz ve sesin sentetik içerikte kullanılması ise başlangıçta verilen iznin dışına taşabilir.
Video dosyasının markaya teslimi, onun içeriğe eriştiğini gösterir; çoğaltma ve yayma yetkisinin kapsamını göstermez. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 52 bu nedenle mali hak işlemini yazılı şekle ve hakların ayrı ayrı belirtilmesine bağlar:
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 52: “Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.”
Bir minyatür siparişinden doğan uyuşmazlıkta iş sahibi, siparişin esere ilişkin mali hakları da kapsadığını savunmuştur. Yargıtay üretim borcu ile çoğaltma ve yayma yetkisini ayırırken şu ölçüyü kullanmıştır:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2017/2489, K. 2018/8103, T. 19.12.2018: “Sipariş usulü eser sözleşmesiyle iş sahibi tarafından yapımcıya bir eser sipariş edilmesi mümkündür. Ancak […] bir eserden doğan mali hakların devri için yazılı sözleşme yapılması zorunludur.”
Kararın influencer içeriğine taşıdığı sonuç, lisansın konu ve mecra bakımından adlandırılmasıdır. Önce içeriğin eser niteliği ve hak sahibi bulunur; sonra sözleşmede hangi mali hakkın devredildiği okunur. Müzik, fotoğraf, grafik, font veya üçüncü kişi görüntüsü influencer’a ait değilse onun markaya aktarabileceği yetki de o unsur bakımından sınırlı kalır. Tazminat hesabı bu nedenle her içerikte aynı kurulmaz.
Başka bir uyuşmazlıkta banka, davacının fotoğrafını reklam ve tanıtım materyalinde kullanmıştır. Tartışma eser sahipliğinden çok görüntünün ticari sunumuna verilen rıza üzerinde yoğunlaşmış; Yargıtay şu sonuca varmıştır:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/12654, K. 2017/461, T. 24.01.2017: “Davacı fotoğrafının […] hiçbir izni alınmaksızın […] reklam, tanıtım ve buna uygun materyaller üzerinde kullanıldığı, bu hâlin FSEK’in 86. maddesinde belirlenen […] izni olmadan teşhir ve diğer suretle umuma arz niteliğinde olduğu […]”
Banka reklamına ilişkin bu kararın sınırı gözetilmelidir. Influencer dosyasında rızanın hangi ticari amaç, süre, mecra, değişiklik ve bedel için verildiği sözleşmeden çıkarılır. Influencer telif hakkı iddiası ile isim, görüntü ve ses üzerindeki kişilik hakkı talebi aynı kullanımda yan yana gelebilir. Biri diğerinin hukuki dayanağını üstlenmez.
Marka Paylaşımı Kendi Hesabına Kaydedip Yeniden Yayımlayabilir Mi?
Marka, platformun yeniden paylaşım düğmesini kullandığında teknik olarak kolay bir işlem yapar; hukuken ise lisans ve rıza sınırları içinde kalmak zorundadır. Herkese açık paylaşımın hangi mecra, süre, ülke ve formatta ticari kullanıma açıldığı sözleşmeden anlaşılır. Ücretli medya kullanımı veya içerikte değişiklik için ayrıca yetki gerekebilir.
Reklam Açıklaması ve Yanıltıcı İddialarda Kim Sorumludur?
Bir sosyal medya reklamı iki ayrı soruya cevap vermelidir. Tüketici bunun reklam olduğunu ilk anda anlayabiliyor mu? Ürün hakkında söylenenler doğru ve belgelenebilir mi? #işbirliği etiketi ilk soruya temas eder; “en hızlı”, “kesin sonuç verir” veya “tedavi eder” gibi ifadelerin ispatı ikinci sorunun konusudur.
Etiket açıklamanın sonunda veya arayüzün kapattığı bir yerdeyse, reklamla ilk karşılaşma anı kaçırılır. 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren Yönetmelik m. 23/A görünürlük, sıra ve kullanılacak ifade için şu çerçeveyi kurmuştur:
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m. 23/A: “Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamların, açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir olması zorunludur. […] Sosyal medya etkileyicisi aracılığıyla yapılan reklamlarda ‘Reklam’ ya da ‘Tanıtım’ ifadelerinden birine yer verilmesi zorunludur.”
Bedel yalnız para değildir. Ücretsiz veya indirimli ürün ve hizmet, reklam verene yönlendirme, çekiliş, kampanya paylaşımı ve menfaat karşılığı etkinlik içeriği de hükmün kapsamına girebilir. Açıklama ilk anda görünür; başka etiketlerin gerisine düşmez ve arayüzle örtüşmez. Seri içerikte her paylaşım kendi açıklamasını taşır. Yalnız sesli yayında ise bilgilendirme başta ve reklamdan önce yapılır.
Etiket, reklam dosyasının yalnız ilk sayfasıdır. Reklam hukuku avukatı ürün iddiasının dayanağını, hedef kitlenin yaşını, kampanyanın sektörünü, platform formatını ve reklam verenin onay zincirini de inceler. Bir kozmetik ürününde kullanılabilen cümle, sağlık beyanına dönüştüğünde yasak veya ispat sorunu doğurabilir; finans, gıda ve çocuklara yönelik reklamlarda da kendi sektör sınırları devreye girer.
Çocuğun yer aldığı bir kampanyada etiket kontrolü yetmez. Görüntünün hangi ürünle eşleştirildiği, sunumun yaşa uygunluğu, çalışma ve kazanç düzeni ile eğitime etkisi çocuğun üstün yararı üzerinden ele alınır. Hesabı ebeveynin yönetmesi, kişisel veri ve görüntü için her ürünü ve sınırsız süreyi kapsayan bir rıza oluşturmaz. Çocuğun deneyimsizliğini kullanan, tehlikeli davranışı normalleştiren veya satın alma baskısı kuran reklam ayrıca sorunludur.
Format değiştikçe açıklamanın yeri de değişir. Canlı yayında söylenen bilgi, sessiz izlenen kısa videoda görünmeyebilir; hikâyedeki yazı birkaç saniye içinde kaybolabilir. Profil biyografisindeki genel kayıt, tek reklamın ilk görüntüsündeki eksikliği kapatmaz. Otomatik olarak başka platforma taşınan içerik de yeni arayüzünde yeniden okunur.
6502 sayılı Kanun m. 61 uyarınca reklam iddiasını ispatlama yükü reklam verendedir; ajans ve mecra kuruluşunun da kanuni yükümlülükleri vardır. Influencer’ın yayında eklediği sözler ile m. 23/A kapsamındaki açıklama borcu kendi olgularıyla incelenir. Tarafların sözleşmede kurduğu risk paylaşımı, idari makamın yetkisini değil, aralarındaki tazminat ve rücu hesabını etkiler.
Reklam Kurulunun önüne gelen kampanyada #işbirliği etiketi vardı. Buna rağmen en zahmetsiz, en hızlı ve en pratik ifadeleri belgeyle doğrulanmamıştı. Kurul, etiket ile iddia ispatının ilişkisini şu tespitle açıklamıştır:
Reklam Kurulu, 09.04.2026 tarihli 368 sayılı toplantı, Dosya No. 2025/3069: “#işbirliği etiketi ile sunulan tanıtımların diğer mevzuat hükümlerinden ayrı değerlendirilemeyeceği, bu anlamda yalnızca #işbirliği etiketinin varlığının yeterli olmadığı, […] ‘en’ ibaresiyle sunulan tanıtımların […] belge ile ispatlanmadığı […]”
Sonuç, reklam veren hakkında reklamları durdurma kararıdır. Kurul üstünlük ve yönlendirme ifadelerini yanıltıcı bulmuştur. Karar, yeni m. 23/A yürürlüğe girmeden önce verildiğinden o hükmün uygulaması değildir; burada taşıdığı değer, reklam etiketinin iddia ispatını tamamlamadığını göstermesidir.
Hediye veya Ücretsiz Ürün Gönderisi Reklam Sayılır Mı?
Gönderinin adı “hediye” olabilir; hukuki değerlendirme ise menfaat ve yayın ilişkisine bakar. Kendiliğinden gönderilen, karşılığında içerik beklenmeyen ürünle; ücretsiz veya indirimli ürün karşılığında kararlaştırılan tanıtım aynı durumda değildir. İkinci ihtimalde m. 23/A reklam açıklamasını açıkça arar. Yönlendirme bağlantısı, kampanya kodu ve tarafların yazışması paylaşımın ticari işlevini gösterebilir.
Reklam Kurulu Süreci ile Özel Hukuk Talepleri Nasıl Ayrılır?
İdari reklam denetiminde tüketiciye yönelen ticari iletişim incelenir. Yetkili kurul; reklamın durdurulması, aynı yöntemle düzeltilmesi, idari para cezası, gerekli hâllerde tedbiren durdurma ve kanundaki koşullarla içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi yönünde karar verebilir. Influencer’ın ücret alacağı veya lisans bedeli ise bu idari denetimin değil, taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisinin konusudur.
Influencer reklam cezası denildiğinde önce kararın muhatabı ve ihlal gerekçesi okunur. Reklam veren, ajans ve mecra arasındaki ilişki ile influencer’ın hangi sözü veya davranışı tartışılmıştır? Kurulun verdiği cevap idari süreci kapatabilir. Ücret, tazminat ve nihai yük paylaşımı içinse sözleşme ile kusur dağılımına dönülür.
Tebliğ günü iki ayrı takvimi başlatabilir: kararı yerine getirme çalışması ve idari dava hazırlığı. 6502 sayılı Kanun m. 78/2 başvurulacak mahkemeyi, otuz günlük süreyi ve davanın yaptırımı durdurma etkisini şöyle düzenler:
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 78/2: “İdare mahkemesinde dava, işlemin tebliğini izleyen günden itibaren otuz gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.”
Otuz günlük süre tebliği izleyen günden hesaplanır. Dava açılması kararın uygulanmasını durdurmadığı için yürütmenin durdurulması ayrı koşullarla tartışılır. Bu sırada kaldırılacak reklamın içerik, erişim ve onay kayıtlarının hukuka uygun biçimde korunması hem idari dava hem de taraflar arasındaki uyuşmazlık için önem taşır.
Reklam Kurulu Cezasını Marka Influencer’a Yansıtabilir Mi?
Ceza kararından sonra taraflar birbirine dönüp “bunu kim ödeyecek?” diye sorabilir. Yanıt, idari yaptırımın muhatabını değiştirmez. Taraflar arasındaki hesapta ise markanın verdiği ürün iddiası, ajansın denetimi, influencer’ın onaylı metinden ayrılıp ayrılmadığı, sözleşmedeki risk paylaşımı, kusur ve zarar birlikte önem kazanır.
Haksız Rekabet ve İtibar Uyuşmazlıklarında Hangi Talepler Gündeme Gelir?
Rakip ürüne ilişkin gerçeğe aykırı bir cümle, doğrulanmamış üstünlük iddiası veya başka markanın kampanyasını taklit eden sunum müşteri tercihini etkileyebilir. Sorun artık yalnız reklam açıklaması değildir; piyasadaki dürüst rekabet düzeni de devrededir.
Satış kaybı henüz rakama dökülemese bile yanıltıcı paylaşım çevrim içi kalabilir ve yayılabilir. Türk Ticaret Kanunu m. 56/1 zarar tehlikesini de kapsayan korumayı şu talepler üzerinden kurmuştur:
Türk Ticaret Kanunu m. 56/1: “Haksız rekabet sebebiyle […] zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin men’ini, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını […] isteyebilir.”
Tespit geçmişte ne olduğunu belirler; men devamı veya tekrarı hedefler; düzeltme ise yanlış beyanın piyasadaki izine yönelir. Kusur ve zarar koşulları varsa maddi, gereken durumda manevi tazminat gündeme gelir. Paylaşımın sürmesi, tarafların rakiplik veya tedarik ilişkisi ve ticari etki, bu talepler arasındaki seçimi biçimlendirir. İdari durdurma kararı özel hukuk korumasını tüketmez.
İtibar kelimesi tek başına hukuki nitelendirme yapmaz. Paylaşım gerçek kişi influencer’ın şerefine yönelmişse kişilik hakkı; markanın piyasa ilişkisini bozuyorsa haksız rekabet; eser veya marka unsurunu kullanıyorsa fikrî mülkiyet koruması öne çıkabilir. Korunan menfaat bulunduktan sonra tespit, men, düzeltme ve tazminat seçenekleri haksız rekabet davalarının kapsamı içinde yerine oturur.
Ajans ve Menajerlik İlişkisinde Yetki, Komisyon ve Ödeme Sorunları
Ajans kampanyanın merkezinde görünse bile her işlem için aynı yetkiye sahip olmayabilir. İçerik onayı vermek, fiyat belirlemek, ödeme almak, sulh olmak, fesih bildirmek ve mali hak devretmek ayrı işlemlerdir. Yetki sözleşme, vekâletname, e-posta imzası ve tarafların süregelen uygulamasından okunur. Marka temsilciye güvenmişse, bu güvenin dayanağı da dosyaya girer.
“Yüzde yirmi komisyon” tek başına hesabı tamamlamaz. Yüzde; KDV dâhil bedele mi, prodüksiyon ve seyahat giderleri çıktıktan sonraki tutara mı, ürün değerine mi uygulanacaktır? Komisyonu marka ayrıca mı ödeyecek, yoksa influencer ücretinden mi düşülecektir? Kampanya iptal edilmişse veya marka ödeme yapmamışsa hakkın doğup doğmadığı da aynı hükümden aranır.
Ödeme geciktiğinde ajansın markadan tahsilat yapmamış olması savunma olarak ileri sürülebilir. Sözleşmede gerçekten böyle bir ödeme koşulu var mı, ajans influencer’a kendi adına borçlandı mı, tahsilatı takip etmek için gereken özeni gösterdi mi? Asıl borç ve aracılık tartışması bu sorular üzerinden daralır; tarafların tacir sıfatı da hükmün yorumunda önem taşır.
Yurt dışı kampanyası ödeme para biriminden daha geniş bir dosyadır. Uygulanacak hukuk, mahkeme veya tahkim, banka ve vergi kesintisi, sözleşme dili, tebligat ve kararın icrası baştan görünür olmalıdır. Yabancı hukuk seçilmiş olsa bile Türkiye’de doğrudan uygulanan reklam ve tüketiciyi koruma kuralları yayın bakımından etkisini sürdürebilir.
Influencer Uyuşmazlığında Deliller Nasıl Korunur?
Saat 16.00’da yayımlanan bir hikâye ertesi gün aynı saatte kaybolabilir; açıklama ve etiketler ise daha erken değiştirilebilir. Sonradan alınan tek ekran görüntüsü URL’yi, hesabı, tarih ve saati, video akışını ya da yönlendirme bağlantısını göstermiyorsa ispat tartışması başlar. Bu nedenle kaydın kapsamı, içeriğin ömrü ve uyuşmazlığın aciliyeti gözetilerek seçilir.
Bir ekran kaydında önce hesabın kimliği ve paylaşım adresi, sonra içeriğin tamamı görünmelidir. Video yalnız son kareden ibaret değildir; ses, ara yazılar, bağlantı düğmesi ve reklam açıklamasının ekrandaki yeri de uyuşmazlığın parçası olabilir. Kampanya panelindeki erişim sayısı daha sonra değişebileceği için kaydın tarihi önem kazanır. Taslak ile yayımlanan sürüm karşılaştırılacaksa iki dosyanın da özgün hâli korunur. Böylece sonradan hazırlanmış bir özet yerine, belirli zamanda görülen içeriğin bütünlüğü tartışılabilir.
Önemli kayıtlar şunlardır:
- paylaşımın URL’si, hesap adı, tarih ve saat bilgisi;
- video, ses, açıklama, etiket, bağlantı ve yönlendirmelerin tam görünümü;
- taslak, brief, revizyon ve onay sürümleri;
- platform analitiği, reklam hesabı ve kampanya paneli verileri;
- e-posta ve mesajların taraf, tarih ve ekleriyle bütünlüğü;
- sözleşme, sipariş formu, fatura, banka ve komisyon kayıtları;
- içeriğin başka mecralarda kullanıldığını gösteren yayın ve reklam kayıtları;
- kaldırma, düzeltme, itiraz veya fesih bildirimleri.
Noter tespiti, mahkemeden delil tespiti, bilirkişi incelemesi veya platform kayıtlarının celbi somut ihtiyaca göre değerlendirilebilir. Delil toplama işlemi başka kişilerin hesabına yetkisiz erişim, haberleşmenin gizliliğinin ihlali veya ölçüsüz kişisel veri işleme yoluyla yürütülemez. Dijital delilin korunma seçenekleri çevrim içi delil tespiti bağlamında ayrıca açıklanır.
Silinen Hikâye veya Paylaşım İspatlanabilir Mi?
Silinmiş olması ispatı imkânsız kılmaz; fakat eldeki kayıtların bütünlüğü belirleyicidir. Önceden alınmış ekran kaydı, link, onay yazışması, marka veya ajans raporu, reklam paneli, ödeme kaydı ve üçüncü kişi kayıtları birlikte değerlendirilebilir. Geriye dönük olarak üretilemeyen teknik kayıtlar nedeniyle erken delil koruma önem taşır.
Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Acil Koruma Nasıl Belirlenir?
Mahkeme seçimi tarafların başlığa yazdığı kelimeden değil, ileri sürülen haktan çıkar. Tarafların tacir sıfatı ve işin ticari niteliği asliye ticaret mahkemesini gündeme getirebilir. Eser ve mali hak iddiası fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesine, gerçek iş ilişkisi iş mahkemesine, Reklam Kurulu yaptırımı ise idare mahkemesine yönelir. Kişilik hakkı ve genel borç ilişkilerinde asliye hukuk mahkemesi söz konusu olabilir. Görev anlaşmayla değiştirilemez ve mahkemece kendiliğinden incelenir.
Ticari davada istenen şey bir miktar para alacağı veya tazminatsa dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır. Kullanımın men’i ya da ihtiyati tedbir farklı bir usul ihtiyacı doğurabilir. Aynı dosyada para alacağı ile devam eden yayının durdurulması birlikte tartışıldığında, her talebin arabuluculuk ve mahkeme aşamasındaki karşılığı ayrıca kurulmalıdır.
Acil koruma ihtiyacı takvimden anlaşılır: kampanya ertesi gün başlayabilir, hikâye saatler içinde kaybolabilir veya görüntü reklam setlerinde kullanılmaya devam edebilir. İhtiyati tedbirde haklılık yaklaşık düzeyde gösterilir; gecikme tehlikesi ve önlemin ölçülülüğü açıklanır. Kaldırma talebinde mahkeme, ifade özgürlüğü ve ticari iletişim ile kişilik ve telif haklarını doğrudan tartışılan içerik üzerinde dengeler.
Influencer ile Marka Arasındaki İlişki İş Sözleşmesi Sayılabilir Mi?
Sözleşmede ilişkinin “bağımsız hizmet” olarak adlandırılması tek başına belirleyici değildir. Sürekli çalışma, zaman ve yöntem hakkında verilen talimatlar, denetim, kişisel bağımlılık, başka markalarla çalışma serbestisi ve tarafların ekonomik organizasyonu fiilî düzeni gösterir. Sürekli marka elçiliğinde iş, eser veya vekâlet ilişkisinden hangisinin kurulduğu bu olgulara göre nitelendirilir.
Influencer Avukatı Hukuki Süreci Nasıl Yürütür?
İlk görüşmede çoğu kez “tek kampanya” anlatılır. Masaya gelenler ise farklı video sürümleri, gece yarısı verilmiş bir onay, iki fatura, ayrı sözleşmeler ve başka ülkelerde devam eden reklam kullanımıdır. İlk iş bunları tarihe göre dizmektir. Gecikme içerik üreticisinden mi kaynaklandı, ürün mü geç teslim edildi, yoksa taslak günlerce onay mı bekledi? Kronoloji, iddiayı hukuki başlığından önce sınar.
Ardından talebin taşıyıcı belgesi seçilir. Ücret dosyasında teslim ve muacceliyet; izinsiz kullanımda mecra, süre ve lisans; ayıplı ifa savunmasında onaylanan sürüm ve zamanında yapılan itiraz konuşur. Aynı paylaşım sözleşme, telif ve kişilik hakkına temas edebilir, ancak bütün zarar kalemleri tek ad altında toplanmaz. Hak sahipliği, rızanın sınırı, piyasa etkisi ve üstlenilen borç kendi dayanağıyla gösterilir.
Bazen çözüm bir ödeme protokolü veya sınırlı süreli lisans olur. Bazen de kaybolmak üzere olan delil, devam eden kullanım ya da otuz günlük idari dava süresi görüşme alanını daraltır. Uyuşmazlık öncesindeki influencer hukuk danışmanlığı; brief’i, reklam iddiasını, kullanım iznini ve onay zincirini yayın öncesinde aynı dosyada buluşturur. Influencer avukatının işi, müzakere, arabuluculuk, ihtiyati koruma ve dava yollarından hangisinin ne zaman anlamlı olduğunu bu kayıtlarla belirlemektir.
İstanbul’da Influencer Avukatı Desteği Hangi Süreçleri Kapsar?
İstanbul’da influencer avukatı desteği; kampanya sözleşmesinin kurulması, reklam iddiasının yayından önce incelenmesi, ödeme veya lisans uyuşmazlığının yönetilmesi ve gerekli yargı ya da idari sürecin takibini kapsayabilir. Büronun İstanbul’da bulunması görevli veya yetkili mahkemeyi tek başına belirlemez. Tarafların yerleşim yeri, ifa yeri, uyuşmazlığın niteliği, geçerli yetki kaydı ve emredici kurallar birlikte uygulanır. Belgeler elektronik ortamda incelenebildiği için şehir dışındaki taraflarla çalışma da aynı dosya düzeni içinde yürütülebilir.
AEY Legal, influencer, marka ve ajans ilişkilerinde sözleşme incelemesi, reklam uyumu, telif ve kişilik hakkı uyuşmazlıkları ile idari ve özel hukuk süreçlerini somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirir. Hukuki durumunuzu ve mevcut kayıtları paylaşmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.



