Fikri Mülkiyet Hukuku

Patent Avukatı: Buluşun Korunması ve Patent Davaları

Yazar 17 Ağustos 2022Kasım 10th, 2026No Comments13 dakikalık okuma
en iyi patent avukatı

Patent avukatı, buluş üzerindeki hakların korunması, patent ihlali iddiaları, lisans ve devir sözleşmeleri ile patent davalarında hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti verir. İnceleme, patentin Türkiye’deki geçerliliği ve istemlerle belirlenen kapsamı üzerinden yürür. TÜRKPATENT nezdindeki patent vekilliği ile mahkemede avukatla temsil ayrı yetkilere dayanır; görev, delil ve süreler uyuşmazlığın türüne göre belirlenir.

Patent Avukatı Ne İş Yapar?

Patent avukatı, buluşun geliştirilmesinden ticarileştirilmesine ve uyuşmazlığın çözümüne kadar patentle bağlantılı hukuki ilişkileri inceler. Buluş sahibinin hakkını kullanabilmesi, üreticinin ihlal iddiasına karşı savunması ve lisans alan şirketin sözleşmedeki yetkilerini belirlemesi farklı çalışmalar gerektirir. Her birinde teknik belgenin anlattığı buluş ile hukuken talep edilebilecek sonuç birlikte değerlendirilir.

Bir patent hukuku avukatı, başvuru öncesinde hak sahipliğini ve gizlilik düzenini; sözleşme aşamasında kullanım, devir ve lisans şartlarını; uyuşmazlıkta ise delilleri, görevli mahkemeyi ve talepleri ele alır. Teknik tarifnamenin hazırlanması veya laboratuvar incelemesi gerektiğinde ilgili teknik bilgi de çalışmaya katılır. Avukatın hukuki değerlendirmesi ile teknik uzmanın incelemesi birbirini tamamlar.

Hizmetin kapsamı, kişinin patent sahibi olup olmamasına göre değişir. Bir işletme, henüz piyasaya çıkarmadığı ürünün başka bir patente temas edip etmediğini öğrenmek isteyebilir. İthalatçı, kendisine ulaşan ihtarda hangi ürünün hangi patent istemini ihlal etmekle suçlandığını anlamaya ihtiyaç duyabilir. Buluş sahibi bakımından ise yatırımcıya açıklanacak bilgi ile sözleşmede devredilecek hakkın birbirinden ayrılması gerekebilir.

En iyi patent avukatı arayan kişiler için somut seçim ölçütleri, uyuşmazlığın teknik belgelerinin nasıl inceleneceği, temsilin hangi işlemleri kapsayacağı ve süreçteki iletişim düzenidir. Başvuru takibi, patent davası ve lisans müzakeresi farklı iş kapsamlarına sahiptir. Görüşmede bu kapsamın açıklığa kavuşması, hangi işin kim tarafından yürütüleceğinin anlaşılmasını sağlar.

Patentle ilgili hukuki çalışma, fikri mülkiyet hukuku içindeki diğer koruma türleriyle de kesişebilir. Ürünün teknik çözümü patentin, ayırt edici işareti markanın konusu olabilir. Aynı üründe farklı hakların bulunması, bu hakların şartlarının ve ihlal ölçütlerinin ayrı incelenmesini gerektirir.

Patent Avukatı ile Patent Vekili Arasındaki Fark Nedir?

Patent avukatı yargısal temsil ve hukuki danışmanlıkla, patent vekili ise TÜRKPATENT nezdindeki temsil yetkisiyle ilişkilidir. Aynı kişinin iki sıfatı birlikte taşıması mümkündür; her sıfatın dayandığı yetki ayrıca kontrol edilir.

Kurum nezdinde kimlerin işlem yapabileceği kanunda düzenlenmiştir:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.160/1: "Gerçek veya tüzel kişiler ile bu kişiler tarafından yetkilendirilmiş sicile kayıtlı marka veya patent vekilleri Kurum nezdinde işlem yapabilir."

Bu düzenlemede patent vekili bakımından sicil kaydı esas alınır. TÜRKPATENT’in vekil araştırma sayfası, kayıtlı vekillerin araştırılmasına imkân verir. Avukatlık sıfatı ile patent vekilliği kaydı birbirinin yerine varsayılmamalıdır. Başvuru, teknik cevap veya itiraz işi verilirken Kurum işlemlerini kimin üstleneceği belirlenir.

Mahkemede başkasına ait hakkın mesleki temsil yoluyla dava edilmesi ve savunulması ise 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi kapsamındadır. Patent vekilliği kaydı, avukatlık yetkisini kendiliğinden sağlamaz. Avukat olmayan patent vekilinin teknik ve idari çalışması, mahkemede avukat sıfatıyla temsil yetkisi doğurmaz.

Yurt dışında yerleşik başvuru sahipleri için SMK m.160/3 ayrıca önemlidir: bu kişiler Kurum nezdinde marka veya patent vekiliyle temsil edilir. Vekil atandığında Kurumun vekile yaptığı tebligatın hukuki etkisi de gözetilir. Bu nedenle Türkiye’deki dava temsilcisi, başvuru vekili ve yabancı ülkedeki temsilci arasındaki görev paylaşımı, sürelerin kimin tarafından takip edileceğini açıkça göstermelidir.

Buluş Açıklanmadan Önce Hangi Hukuki İnceleme Yapılır?

Buluş açıklanmadan önce patentlenebilirlik, hak sahipliği ve bilginin kimlerle hangi şartlarda paylaşılacağı incelenir. Prototipin yatırımcıya gösterilmesi, fuarda tanıtılması veya üretim çizimlerinin tedarikçiye verilmesi, farklı hukuki sonuçlar doğurabilen açıklamalardır.

Patent verilebilmesi için gereken temel şartlar birlikte aranır:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.82/1: "Teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir."

Yeni bir ticari fikir ile patentlenebilir teknik buluş aynı kapsamda değildir. Bilgisayar programlarının kendisi, iş faaliyetine ilişkin plan ve yöntemler gibi konular için kanunda istisnalar bulunur. Teknik bir sistemin yazılım içermesi hâlinde de inceleme, buluşun gerçekte neyi talep ettiği ve kanuni şartları taşıyıp taşımadığı üzerinden yapılır.

Yenilik araştırması Türkiye’deki patent belgeleriyle sınırlanmaz. SMK m.83/2 uyarınca başvurudan önce dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir hâle gelen yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım ve diğer açıklamalar dikkate alınabilir. Bu nedenle bir katalog, erişilebilir video veya yayımlanmış teknik metin, tarih ve içerik bakımından önem taşıyabilir. Hukuki inceleme bu kaydın hangi teknik özelliği açıkladığını da belirler.

SMK m.84, belirli kişilerden kaynaklanan ve belirli zaman aralığında yapılan açıklamalar için istisna getirir. Ancak on iki aylık düzenleme her açıklamayı ve her ülkedeki başvuruyu güvenceye alan genel bir izin değildir. İstisnanın şartları ve ispatı incelenmeden, kamuya sunumun başvuruya etkisiz kaldığı kabul edilemez. Gizlilik sözleşmesi de daha önce kamuya açıklanmış bilgiyi geriye dönük olarak gizli hâle getirmez.

Hak sahipliği tarafında, buluşu yapan kişi, başvuru sahibi ve finansmanı sağlayan şirket ayrı kişiler olabilir. SMK m.109 uyarınca patent isteme hakkının kaynağı ve varsa devir zinciri değerlendirilir. Ortak geliştirme sözleşmesi, çalışan ilişkisi ve proje kayıtları bu ayrımda önemlidir. Şirketin araştırma giderini ödemesi ile buluş üzerindeki hakkı hangi hukuki işlemle edindiği ayrı sorulardır.

Koruma türü seçilirken de faydalı model ve patent arasındaki farklar dikkate alınır. Faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik aranırken buluş basamağı şartı bulunmaz; buna karşılık usuller ve bazı madde grupları bu korumanın dışındadır. Seçim, yalnız işlem süresine veya maliyete göre yapılamaz.

Patent İhlali Nasıl İspatlanır?

Patent ihlali, patentin koruduğu teknik unsurlar ile ihlal iddiasına konu ürün veya usul karşılaştırılarak ve ilgili fiilin karşı tarafla bağlantısı gösterilerek ispatlanır. Ürünlerin dış görünüşte benzemesi, teknik kapsam incelemesinin yerine geçmez.

Koruma sınırının başlangıç noktası istemlerdir. İstem, başvuruda korunması talep edilen teknik özellikleri tanımlayan bölümdür:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.89/1: "Patent başvurusu veya patentin sağladığı korumanın kapsamı istemlerle belirlenir. Bununla birlikte istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır."

İncelemede ilgili istemdeki unsurlar ürünün teknik özellikleriyle eşleştirilir. Bir üretim yöntemi söz konusuysa işlem adımları, kullanılan bileşenler ve elde edilen sonuç arasındaki ilişki araştırılır. Kanunun eşdeğer unsurlara ilişkin düzenlemesi de gözetilir. Yalnızca parça adının değiştirilmesi veya ürüne ilave özellik konulması, kapsam sorusunu kendiliğinden çözmez.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, ahşap yüzeylere kaplama yapan bir makineye ilişkin faydalı model uyuşmazlığında istemlerin, tarifnamenin ve teknik resimlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş; yetersiz teknik rapora dayanan kararı bozmuştur:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/765, K. 2025/5874, T. 02.10.2025: "[…] Faydalı modelin korunan özellikleri istemlerde belirtilmiş, istemlerin yorumlanması için de tarifname ve teknik resimlerle açıklanmıştır. […]"

Bu kararda makinenin belirli bir oyuk biçiminde kullanılması ile istemin teknik kapsamı arasındaki ilişki tartışılmıştır. İnceleme, makineyi bir benzetmeyle adlandırmak yerine korunan özellikleri ve önceki teknik bilgiyi ortaya koymalıdır. Uygulamadan teknik bilgi taşıyan bilirkişinin katkısı da bu nedenle önem kazanmıştır. Karar faydalı modele ilişkindir; patent için ayrıca aranan buluş basamağı şartını ortadan kaldırmaz.

İspatın ikinci yönü, incelenen numunenin kimin üretimi veya satışı olduğunu göstermektir. Numune, fatura, katalog ve internet kaydı arasında izlenebilir bağ bulunması gerekir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, otomotiv yedek parçasında teknik ihlal tespitine rağmen ürünün davalı tarafından üretilip satıldığının ispatlanamadığı gerekçesiyle verilen ret kararını onamıştır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/6446, K. 2026/1704, T. 25.03.2026: "[…] ispat yükü kendisinde olan davacının, ürünün davalı tarafından üretilip satıldığına ilişkin mahkemece veya adli makamlarca yapılan bir delil tespiti veya bu hususu ispatlayan başkaca bir delil sunmadığı dikkate alındığında ilgili ürünün davalı tarafından üretilip satıldığının ispatlanamadığı […]"

Burada eksik kalan, numunenin teknik niteliği kadar ürünün davalıyla bağlantısıdır. Karar yalnız mahkemece yapılmış delil tespitini kabul eden kapalı bir ispat kuralı kurmamaktadır; başkaca delile de açıkça yer vermektedir. Satın alma ve teslim kayıtlarının numuneyle eşleşmesi, ürünün kaynağına ilişkin itirazın değerlendirilmesini sağlar.

Usul patentine ilişkin uyuşmazlıklarda üretim sürecine dışarıdan erişmek daha güç olabilir. SMK m.141/2, belirli koşullarda farklı usulle üretim iddiasının ispatını davalıdan istemeye ve yeni ürün bakımından kanuni karineye imkân tanır. Bu incelemede davalının üretim ve işletme sırlarının korunmasındaki haklı menfaati de dikkate alınır. Patent hakkının ihlali değerlendirmesinde koruma kapsamı, delil ve ispat yükü bu nedenle birlikte ele alınır.

Patent İhlali İhtarı Alındığında Ne Değerlendirilir?

Patent ihlali ihtarı alındığında, ileri sürülen patentin Türkiye’deki hukuki durumu, belirtilen istemler ve suçlanan ürün veya faaliyet incelenir. İhtardaki sonuç talebiyle bu talebi destekleyen teknik açıklama birbirinden ayrılır.

İlk inceleme, ihtarın hangi patent numarasına dayandığını ve hangi fiilin durdurulmasını istediğini ortaya koyar. Ardından patentin geçerli istem seti ile üretim, ithalat veya satış konusu ürün karşılaştırılır. Önceki yazışmalardaki ürün adı değişmiş olsa bile numune, ürün kodu ve teknik özelliklerin aynı olup olmadığı önemlidir. İhtarın muhatabı üretici olmayabilir; ithalatçı veya satıcının fiili de kendi şartlarıyla değerlendirilir.

Patent ihtarına cevap, yalnız iddiayı reddeden bir yazıdan ibaret olmayabilir. Teknik farklılıkların açıklanması, lisans veya izin ilişkisinin gösterilmesi ve gerekiyorsa tecavüzsüzlüğün tespiti yolunun değerlendirilmesi çalışmanın parçalarıdır. SMK m.154, menfaati olan kişiye faaliyetinin hakka tecavüz oluşturmadığının tespitini isteme imkânı tanır. Ancak kendisine karşı tecavüz davası açılmış kişi yönünden bu davanın açılamayacağı da aynı maddede düzenlenir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, asfalt katkısına ilişkin bir ihtarın ardından açılan davada bitmiş ürünler arasındaki benzerliğe rağmen teknik farklılıklara dayanan tecavüzsüzlük tespitini uygun bulmuştur. Onanan değerlendirmede ürünler şu yönlerden ayrılmıştır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/2766, K. 2025/7561, T. 16.12.2025: "[…] patent istemleri, üretim şekli, üretim proses süreçleri, kullanılan katkı malzemeleri ve kimyasal analiz sonuçları bakımından birbirlerinden farklı oldukları […]"

Ürünlerin aynı ticari amaca hizmet etmesi, korunan teknik çözümün kullanıldığını göstermeyebilir. Bu uyuşmazlıkta başlangıç ham maddeleri ve üretim yöntemi arasındaki farklar incelenmiştir. Başka bir üründe ise değiştirilen unsur istemdeki unsurun eşdeğeri olabilir. Savunmanın dayanağı, somut teknik karşılaştırmanın ne gösterdiğidir.

Patent Davasında Tedbir ve Tazminat Nasıl Ele Alınır?

Patent davasında tedbir, yargılama sürerken hakkın korunmasına; tazminat ise gerçekleşen zararın giderilmesine yönelir. Bu taleplerin dayandığı deliller ve mahkemeden istenen müdahalenin kapsamı ayrı belirlenir.

SMK m.149 kapsamında tecavüzün tespiti, muhtemel tecavüzün önlenmesi, fiillerin durdurulması ve sonuçlarının kaldırılması istenebilir. Ürünlere veya üretimde kullanılan araçlara ilişkin taleplerde, ihlalle ilgisi olmayan üretimin etkilenmemesi gözetilir. Her uyuşmazlıkta bütün taleplerin aynı genişlikte ileri sürülmesi yerine, ihlal edilen hak ile istenen önlem arasında bağ kurulmalıdır.

İhtiyati tedbirin kanuni şartı, yalnız patent belgesinin sunulmasından daha kapsamlıdır:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.159/1: "Bu Kanun uyarınca dava açma hakkı olan kişiler, dava konusu kullanımın, ülke içinde kendi sınai mülkiyet haklarına tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat etmek şartıyla, verilecek hükmün etkinliğini temin etmek üzere, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep edebilir."

Tedbir incelemesinde patentin kapsamı ile mevcut veya hazırlığı yapılan faaliyetin bağlantısı gösterilir. Satışın durdurulması talebinde hangi ürünlerin kapsama girdiği; üretim aracına ilişkin talepte ise aracın hangi işte kullanıldığı açıklığa kavuşmalıdır. Mahkemenin vereceği tedbir, esas davanın sonucunun önceden kazanılmış olduğu anlamına gelmez.

Tazminatta fiili kayıp ve yoksun kalınan kazanç incelenir. SMK m.151, yoksun kalınan kazanç için hak sahibinin muhtemel geliri, ihlal edenin net kazancı veya varsayımsal lisans bedeline dayanan yöntemler öngörür. Yöntem seçiminin ulaşılabilir ticari kayıtlarla ilişkisi vardır. Patentin kullanılmasına ilişkin özel hüküm de hesaplamayı etkileyebilir.

Satış hacmi, üretim miktarı, lisans sözleşmeleri ve muhasebe belgeleri, zarar hesabında farklı sorulara cevap verir. SMK m.150/3 kapsamında ilgili belgelerin mahkemeye sunulmasına karar verilmesi istenebilir. Teknik ihlalin belirlenmesi ile belirli bir tazminat tutarının ispatı bu nedenle aynı incelemenin iki ayrı yönüdür.

Patent İtirazı ve Hükümsüzlük Davasında Hangi Süreler Önemlidir?

Patent itirazında süre patentin verilmesi kararının yayımlanmasına, hükümsüzlük davasında ise uygulanacak kanun rejimine ve hakkın koruma durumuna göre belirlenir. Kurum önündeki itirazla mahkemedeki hükümsüzlük davası ayrı yollardır.

SMK m.99 uyarınca üçüncü kişiler, patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı ay içinde ücretini ödeyerek kanunda sayılan nedenlerle itiraz edebilir. Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, itiraz içeriğinde gerekçe ve kanıtın yerini ayrıca belirtir:

Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.105/2-ç: "İtirazın gerekçeleri ve bu gerekçeleri kanıtlayan bilgi veya belgeler."

Bu aşamada yalnız buluşun daha önce bilindiğinin söylenmesiyle yetinilmez. İtirazın dayandığı önceki belge, ilgili teknik özellik ve tarih açıklanır. Patent sahibinin görüş sunması veya istemlerinde değişiklik yapması da incelemenin kapsamını etkileyebilir. Sonradan kullanılacak istem seti, itiraz sonucuna göre yeniden kontrol edilmelidir.

Patent hükümsüzlüğü davası bakımından patentlenebilirlik şartları, buluşun yeterince açıklanması ve kanunda gösterilen diğer nedenler değerlendirilir. Güncel SMK hükümsüzlük rejiminde süre şöyledir:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.138/5: "Patentin hükümsüzlüğü davası, patentin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile patent sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir."

Bu süre anlatımı, eski başvuruların geçiş hükümlerinden bağımsız okunamaz. SMK geçici m.1, önceki patent başvuruları ve önceki mevzuata göre verilmiş belgeler için özel kurallar içerir. Başvuru veya ulusal aşama tarihi, uygulanacak hükümsüzlük düzenlemesinin belirlenmesinde önemlidir. Eski incelemesiz patent ile güncel rejimdeki patent aynı süre varsayımıyla değerlendirilemez.

Hükümsüzlük her zaman patentin tamamına ilişkin olmayabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, blok yem üretim hattına ilişkin uyuşmazlıkta bazı istemlerin buluş basamağı taşımadığı, diğerlerinin ise koruma şartlarını sağladığı yönündeki teknik değerlendirmeye dayanan kısmi hükümsüzlük kararını onamıştır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/5594, K. 2026/2389, T. 28.04.2026: "[…] 1, 2, 8, 9, 10, 11, 13, 14 no.lu istemlerinin buluş basamağı kriterlerinin bulunmadığı […]"

Bu kararda yenilik ile buluş basamağı ayrı incelenmiştir. Belgenin kimi istemlerinin korunması, uyuşmazlıkta hangi teknik özelliklerin hâlen hak kapsamında kaldığını değiştirebilir. İnceleme yalnız belgenin başlığına veya ilk tescil tarihine dayanamaz. Patent hükümsüzlüğü davasının kapsamı, her istemin durumu ve dayandığı kanuni nedene göre belirlenir.

Koruma süresinin takibi de ayrı bir yükümlülüktür. SMK m.101'de patent için başvuru tarihinden başlayan yirmi yıl, faydalı model için on yıl öngörülür; süreler uzatılamaz. Yıllık ücretlerin durumu, hakkın devamı ve varsa yeniden geçerlilik hükümleri ayrıca kontrol edilir. Sicilde bir belge görülmesi, o belgenin bütün zamanlar için aynı kapsamda yürürlükte olduğunu göstermez.

Patent için yıllık ücretlerin vadesi, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte ve devam eden her yıl başvurunun ay ve gününe karşılık gelen tarihte gelir. Kanun, vadesinde ödenmeyen ücretin ek ücretle birlikte izleyen altı ay içinde ödenmesine imkân tanır. Bu sürenin de geçirilmesi hakkın sona ermesine yol açabilir. Sona erme bildirimi ve telafi ücretine ilişkin özel düzenleme bulunduğundan, kaçırılan ödeme sonrasında belgenin durumu kayıtlar üzerinden yeniden incelenir.

Bu ödeme takvimi ile itirazın altı aylık süresi farklı olaylardan başlar. Biri hakkın devamına, diğeri patentin verilmesi kararına karşı başvuruya ilişkindir. Aynı takvimde görülen iki altı aylık dönemin birbirine karıştırılması, yanlış son gün hesabına neden olabilir. İşlem kaydındaki ödeme, bildirim ve Bülten tarihleri bu nedenle ayrı tutulur.

Patent Lisansı ve Devir Sözleşmesinde Neler İncelenir?

Patent lisansında kullanımın sınırları, devirde ise hakkın kime geçtiği ve işlemin geçerlilik şartları incelenir. Kullanma izni ile hak sahipliğinin devri farklı sonuçlar doğurur.

Patent lisans sözleşmesi, hangi patentin hangi ülkede, hangi süreyle ve hangi faaliyetlerde kullanılabileceğini açıkça belirlemelidir. İnhisari lisans, kullanımın belirli kapsamda tek bir lisans alana bırakılmasını ifade eder. Alt lisans, üretim yaptırma, satış kanalı ve geliştirmeler üzerindeki haklar ayrıca değerlendirilir. Teknik bilgi paylaşımı varsa bu bilginin kullanım amacı ve gizliliği de sözleşmeyle ilişkilendirilir.

Şekil şartı bakımından kanun açık bir ayrım yapar:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.148/4: "Hukuki işlemler, yazılı şekle tabidir. Devir sözleşmelerinin geçerliliği, ancak noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmış olmalarına bağlıdır."

Sözleşmenin taraflar arasında kurulması ile sicile kaydedilmeyen işlemden doğan hakkın iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi ayrı konulardır. Sicil işlemleri, bedel ve sözleşmenin teknik ekleri birlikte değerlendirilir. Devir alanın yalnız sertifikayı teslim alması, geçerli devir işleminin bütün şartlarını karşıladığı anlamına gelmez.

Lisans alanın ihlal karşısında dava açabilmesi de sözleşme ve SMK m.158'e göre incelenir. İnhisari lisans, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kendi adına dava açma imkânı sağlar. İnhisari olmayan lisans için bildirim ve diğer kanuni şartlar bulunur; ciddi zarar tehlikesinde tedbir talebine ilişkin özel düzenleme de vardır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, denim kumaşına ilişkin patent uyuşmazlığında lisans sözleşmesindeki bildirim ve dava yetkisi düzenlemesi ile somut bildirimlerin etkisini değerlendiren kararı onamıştır. İncelemede sözleşmeye özgü şartların yerine getirildiği kabul edilmiştir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/4703, K. 2026/1690, T. 25.03.2026: "[…] lisans sözleşmesi inhisari lisans sözleşmesi olmasa bile işbu davayı açabileceği […]"

Karar, lisansın adından çok içeriğinin ve hak sahibine yapılan bildirimin önemini gösterir. Karar metnindeki otuz günlük süre, incelenen sözleşmenin hükmüdür. SMK m.158/2'deki üç aylık kanuni düzenleme yerine bütün lisans ilişkilerine uygulanamaz. Sözleşme incelenirken kullanım izniyle birlikte ihlal hâlinde kimin harekete geçeceğinin açıklığa kavuşturulması bu belirsizliği azaltır.

Çalışan Buluşlarında Hak Kime Aittir?

Çalışan buluşlarında hak sahipliği, buluşun hizmet ilişkisiyle bağlantısı ve işverenin kanuna uygun hak talebi üzerinden belirlenir. Çalışanın buluşu geliştirmiş olması ile şirketin patent isteme hakkını edinmesi ayrı aşamalardır.

SMK m.114, hizmet buluşunun yazılı olarak ve geciktirilmeksizin işverene bildirilmesini düzenler. Bildirim, teknik problemi, çözümü ve buluşun nasıl gerçekleştirildiğini açıklamalıdır. İşverenin eline geçen kayıt, sonraki hak talebinin ve süre hesabının başlangıcını etkiler. Bu nedenle proje yazışmalarıyla kanuni buluş bildiriminin içeriği karşılaştırılır.

İşverenin hizmet buluşuna ilişkin hak talebi için yönetmelik şu başlangıcı ve süreyi öngörür:

Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik m.6/1: "İşveren, bu talebini çalışana yazılı olarak ve 5 inci madde uyarınca usulüne uygun yapılan bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren dört ay içinde bildirir."

İşverenin tam veya kısmi hak talebi, buluşun kullanılmasını ve çalışanın bedel istemini farklı etkiler. SMK m.115'te tam hak talebinde makul bedel; kısmi hak talebinde ise işverenin kullanması hâlinde bedel isteme hakkı düzenlenir. Bedelin değerlendirilmesinde buluşun ekonomik değeri, çalışanın görevi ve işletmenin katkısı gibi unsurlar dikkate alınır.

Uyuşmazlıkta görev tanımı, Ar-Ge kayıtları, katkı açıklamaları ve bildirim tarihleri birlikte incelenir. İşten ayrılma tarihi, buluşun ne zaman ve hangi çalışma içinde ortaya çıktığı sorusunun yerine geçmez. Yükseköğretim kurumlarında ve kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşların özel hükümleri bulunduğundan, bu ilişkiler çalışan buluşu anlatımına doğrudan indirgenemez.

Türkiye’de Patent Koruması Yurt Dışında Geçerli Mi?

Türkiye’de elde edilen patent, başka ülkelerde kendiliğinden patent hakkı sağlamaz. Koruma istenen ülkelerde ilgili ulusal veya bölgesel sistemin şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Almanya’da tescilli patente ilişkin yargılama gideri kararlarının Türkiye’de tenfizinin tartışıldığı uyuşmazlıkta ülkesellik ilkesini açıklamıştır:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/52, K. 2021/671, T. 03.06.2021: "[…] Ülkesellik ilkesi gereğince her ülke maddi ve şekli (tescil gibi) koşulları yerine getirmek kaydıyla fikri mülkiyet haklarını kendi ülkesinin sınırları içerisinde korumaktadır. […]"

Kurul çoğunluğu, Almanya içinde sağlanan korumayla bağlantılı masraf kararlarının tenfizini uygun bulmuştur. Bu sonuç, Alman patentinin Türkiye’de doğrudan patent koruması kazandığı anlamına gelmez. Karardaki karşı görüş de gider kararının tenfizi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Türkiye’deki teknik kullanımın patent hakkı yönünden değerlendirilmesi için Türkiye’de geçerli korumanın ayrıca belirlenmesi gerekir.

PCT başvurusu, birden fazla ülkede koruma arayışının başvuru işlemlerini kolaylaştıran uluslararası bir yoldur. Her ülkede otomatik kabul veya tek bir dünya patenti sağlamaz. Avrupa patenti bakımından da Türkiye’deki geçerlilik ve ilgili işlemler ayrıca incelenir. Yabancı belgede görülen başlık veya yayın numarasıyla Türkiye’deki yürürlükteki istem setinin aynı olduğu varsayılmaz.

Türkiye’de patent avukatı ile yürütülen hukuki inceleme, ihracat ve ithalat yapılan ülkelerdeki hakların değerlendirilmesiyle koordinasyon gerektirebilir. Patent ailesinin belgeleri, ülke bazında geçerlilik kayıtları ve lisansın coğrafi kapsamı farklı sorulara cevap verir. Bir ülkede satışa izin verilmiş olması, diğer ülkedeki patent bakımından aynı sonucu kendiliğinden doğurmaz.

İstanbul Patent Avukatı ile İnceleme ve Temsil Süreci

İstanbul patent avukatı ile çalışma, uyuşmazlığın ve teknik belgelerin ilk incelemesiyle başlar; ardından danışmanlık, müzakere veya dava temsilinin kapsamı belirlenir. AEY Legal’in Kartal/İstanbul’daki ofisiyle iletişimde, yüz yüze veya uzaktan görüşmenin hangi belgeler üzerinden yürütüleceği açıklığa kavuşturulabilir.

İlk değerlendirmede patent numarası ve güncel istemler, ilgili ürünün teknik belgeleri, ihtarlar ve sözleşmeler birlikte ele alınır. Dava açılmışsa dilekçeler, tebligatlar, bilirkişi raporları ve ara kararlar da incelemeye katılır. Yalnız patent sertifikasının paylaşılması, karşı tarafın faaliyeti ve süreler hakkında yeterli bilgi vermeyebilir. Belge gruplarının hangi soruyu aydınlattığı belirlenerek eksik kalan kayıtlar ayrıştırılır.

İncelemenin sonucu, kullanılabilecek hukuki yolların dayanaklarıyla birlikte değerlendirilmesini sağlar. Bir uyuşmazlıkta teknik inceleme tamamlanmadan kapsam hakkında görüş verilemezken, başka birinde önce lisansın veya hak sahipliğinin açıklığa kavuşması gerekebilir. Temsil kapsamı bu ihtiyaca göre belirlenir. Danışmanlık görüşü, ihtar müzakeresi ve dava takibinin sınırlarının açıklanması, tarafların süreç boyunca hangi çalışmayı bekleyebileceğini somutlaştırır.

Mahkemenin görevi ve yetkisi büro konumuna göre belirlenmez. SMK m.156, patentten kaynaklanan hukuk davalarında fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinin görevini düzenler. Bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde kanundaki görevlendirme kuralları uygulanır. Yetkili yer, tarafların durumuna ve uyuşmazlığın türüne göre ayrıca incelenir.

TÜRKPATENT’in kanun kapsamındaki kararlarına karşı açılan davalar için SMK m.156/2, Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesini görevli ve yetkili kılar. Bu nedenle İstanbul’da hukuki hizmet alınması, Kurum kararına ilişkin davanın İstanbul’da görüleceği anlamına gelmez. Kurum içindeki itiraz aşamasıyla yargısal denetim aşamasının takibi de ayrı planlanır.

Parasal taleplerde dava öncesi şartlar önemlidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A, kapsamındaki bir miktar para olan alacak ve tazminat davaları için arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler. Patent hükümsüzlüğü, tecavüzsüzlüğün tespiti ve durdurma talepleri, sırf patentle ilgili oldukları için aynı parasal talep kategorisinde kabul edilmez. Taleplerin birlikte ileri sürüldüğü durumda usul ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

Online patent avukatı ile görüşmede teknik dokümanların uzaktan incelenmesi ve süreç koordinasyonu mümkündür. Bununla birlikte görüşmenin yapılması, dava veya Kurum işlemi için gereken temsil belgelerinin yerini almaz. Hukuki danışmanlık ve temsil kapsamının somut olayın belgeleri üzerinden belirlenmesi için AEY Legal iletişim sayfası kullanılabilir.

Patent Başvurusu İçin Avukat Tutmak Zorunlu Mu?

Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler, kanunun tanıdığı kapsamda TÜRKPATENT nezdindeki işlemlerini kendileri yapabilir. Temsil tercih edildiğinde patent vekilliği yetkisi değerlendirilir. Yurt dışında yerleşik kişiler için SMK m.160'taki vekille temsil zorunluluğu ayrıca uygulanır. Mahkemedeki dava temsili ise avukatlık yetkisi ve ilgili usul kuralları çerçevesinde ele alınır.

Patent Vekili Patent Davasında Avukat Olarak Temsil Edebilir Mi?

Patent vekilliği kaydı, kişiye avukatlık sıfatını kendiliğinden vermez. Başkasına ait hakkın mahkemede avukat olarak dava edilmesi ve savunulması avukatlık yetkisine dayanır. Aynı kişi hem avukat hem patent vekiliyse iki yetki birlikte bulunabilir. İş kapsamı belirlenirken Kurum işlemleri ile yargısal temsilin kim tarafından yürütüleceği ayrıca açıklığa kavuşturulur.

Patent Avukatıyla İlk Görüşmede Hangi Belgeler İncelenir?

İlk görüşmede patent veya başvuru numarası, istemler, tarifname ve teknik resimler temel belgelerdir. Uyuşmazlığa göre ürün numunesi, satış kayıtları, ihtarname, lisans sözleşmesi ve yazışmalar da incelenir. Dava varsa tebligatlar ile mahkeme kararları sürelerin değerlendirilmesini sağlar. Gerekli belgeler, kişinin hak sahibi, lisans alan veya ihlal iddiasının muhatabı olmasına göre değişir.

Patentin Verilmesine İtiraz Süresi Ne Kadardır?

SMK m.99 kapsamındaki itiraz, patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yapılır ve ilgili ücretin süresinde ödenmesi gerekir. İtirazın kanuni nedenleri ve bunları destekleyen belgeler bulunmalıdır. Başvurunun yayımlanmasıyla patentin verilmesi kararının yayımlanması farklı aşamalardır; süre hesabında hangi yayının söz konusu olduğu belirlenir.

Patent Kaç Yıl Korunur?

SMK m.101 uyarınca patent başvuru tarihinden başlayan yirmi yıl, faydalı model on yıl korunur; bu süreler uzatılamaz. Yıllık ücretler ve hakkın devamını etkileyen işlemler ayrıca takip edilir. Önceki mevzuata göre verilmiş, özellikle incelemesiz patentlerde geçiş hükümleri ve belgenin kendi hukuki durumu değerlendirilmeden aynı süre kabul edilemez.

Patent İhtarının Gelmesi İhlalin Kesinleştiği Anlamına Gelir Mi?

İhtar, hak sahibinin iddiasını ve taleplerini bildiren bir işlemdir; mahkemenin kesin ihlal kararı yerine geçmez. Patentin geçerliliği, istemleri ve ihtarda belirtilen faaliyetin teknik özellikleri incelenir. Ürünün satıcı veya üreticiyle bağlantısı da önem taşır. Cevabın ve izlenecek hukuki yolun kapsamı, somut belgelere ve varsa devam eden yargılamaya göre belirlenir.

Patent Uyuşmazlığı İçin Uzaktan Hukuki Görüşme Yapılabilir Mi?

Teknik belgelerin ve uyuşmazlığın uzaktan ön değerlendirmesi yapılabilir. Görüşmede hangi patent ve ürünün inceleneceği, mevcut süreler ile danışmanlık veya temsilin kapsamı belirlenir. Dava takibi veya Kurum işlemi üstlenilecekse gerekli yetki ve temsil belgeleri ayrıca tamamlanır. Uzaktan görüşme, keşif ya da numune incelemesi gerektiren her teknik çalışmanın yerine geçmez.

Patent Davası Ne Kadar Sürer?

Patent davasının süresi, teknik incelemenin kapsamına, bilirkişi raporlarına, itirazlara ve kanun yolu aşamalarına göre değişir. Hükümsüzlük ve tecavüz iddialarının birlikte incelenmesi de süreci etkileyebilir. Bütün davalar için sabit süre verilemez. İlk belge incelemesi, yargılamanın hangi aşamada olduğunu ve henüz tamamlanması gereken işlemleri somutlaştırmaya yardımcı olur.

Av. Erkam Yılmaz

Avukat Abdullah Erkam Yılmaz, 10 yılı aşkın süredir iş hayatının içinde yer almakta, çeşitli girişimlere öncülük etmekte ve müvekkillerine iş dünyasının içinden gelen bir avukat olarak hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sağlamaktadır. İstanbul 1 No'lu Barosu'na (Sicil No: 77061) bağlı olarak avukatlık faaliyetlerini yürütmekte olan Yılmaz, başta KVKK, Bilişim Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Ticaret Hukuku, Marka Hukuku, Patent Hukuku, Telif Hukuku, Alan Adları Hukuku, Yabancılar Hukuku, Ceza Hukuku, İdare Hukuku, Sözleşmeler Hukuku olmak üzere hukukun tüm alanlarında etkin uyuşmazlık çözümü gerçekleştirmekte, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini etkin bir şekilde korumak adına önleyici hukuki danışmanlık yapmakta, dava takibi ve uyum yönetimi işlemlerini gerçekleştirmektedir. İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, öneri veya teklif yerine geçmez. LinkedIn YouTube WhatsApp E-posta

Scan the code