İnhisari Lisans Sözleşmeleri

Lisans kavramı, Latince de “yetkili kılınmış” anlamına gelen “licare” kelimesinden ve “izin verilmiş, müsaade edilmiş” anlamına gelen “licet” kelimelerinden türemiştir. Hukuki anlamda lisans kavramı ise Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeyi aşağıda daha detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. 

Yazımızın devamında öncelikle kabaca lisans sözleşmelerinden bahsedecek olup daha sonra lisans sözleşmesinin özel bir türü olan inhisari lisans sözleşmesini, inhisari lisans sözleşmesinin şartlarını, bunlarla ilgili Yargıtay kararlarını ve inhisari lisans sahibinin dava açma hakkını inceleyeceğiz ancak unutulmamalıdır ki her ne kadar destek almak için çeşitli kaynaklar mevcut olsa ve bu yazımız da yeterli olsa da, yine de bir marka avukatından profesyonel destek alınması gerekmektedir. Çünkü marka hukuku somut olayın özelliklerine göre uygulamanın değiştiği bir alandır. Alanında yetkin avukatlarımızdan hizmet ve danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İnhisari Lisans Sözleşmesi Nedir?

Lisans sözleşmesi, fikri ya da sınai bir hakkın belirli bir ücret karşılığında kullanma ya da yararlanma yetkisini sözleşmenin diğer tarafına tanımasıdır. Bu hak yalnızca sözleşme yapılması suretiyle devredilmeyip yapılacak diğer başka hukuki işlemlerle de devri sağlanabilmektedir. Sözleşmeye konu olacak ve kişiye kullanım yetkisi verilecek olan mal, marka gibi gayri maddi bir mal olmalıdır.

Yukarıda da bahsedildiği üzere Sınai Mülkiyet Kanunu madde 24 lisans mefhumunu düzenlemiştir. Bu maddeye göre:

(1) Marka hakkı, tescil edildiği mal veya hizmetlerin bir kısmı ya da tamamı için lisans sözleşmesine konu olabilir. 

(2) Lisans, inhisari lisans veya inhisari olmayan lisans şeklinde verilebilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans, inhisari değildir. İnhisari olmayan lisans sözleşmelerinde lisans veren markayı kendi kullanabileceği gibi üçüncü kişilere de başka lisanslar verebilir. İnhisari lisans sözleşmelerinde lisans veren, başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendisi de markayı kullanamaz.

 (3) Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans sahipleri, lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devredemez veya alt lisans veremez. 

(4) Lisans veren, lisans alan tarafından üretilecek malın veya sunulacak hizmetlerin kalitesini garanti altına alacak önlemleri alır. Lisans alan, lisans sözleşmesinde yer alan şartlara uymak zorundadır. Aksi takdirde marka sahibi, tescilli markadan doğan haklarını lisans alana karşı ileri sürebilir.

Bu maddede de belirtildiği üzere lisans verilmesi için birçok farklı yöntem bulunmaktadır. Bugün inceleyeceğimiz konu ise türü ise 2. fıkrada bahsi geçen Marka Hukuku kapsamında inhisari lisans sözleşmesidir. Münhasır ya da tam lisans sözleşmesi diye de anılmaktadır. 

İnhisari, münhasır ne demektir? İnhisari ya da münhasır kelimeleri kişiye mahsus anlamlarına gelmektedir. İnhisari lisans sözleşmesi de kişiye özel lisans sözleşmesi olarak tanımlanabilir. İnhisari lisans sözleşmesine tam lisans sözleşmesi de denilebilmesinin temel sebebi, hak sahibinin bu lisans hakkını bir başka üçüncü kişiye sağlamayacağını taahhüt etmesidir. Yine bu durum 24. maddenin 2. fıkrasında bahsedilen inhisari olmayan lisans sözleşmesini, inhisari lisans sözleşmesinden ayıran temel özelliktir.

İnhisari lisans sözleşmesi ile yetki, bir kişiye bir ülkenin tamamında yetkinin kullanılması hakkını verilebileceği gibi ülkenin farklı bölgelerinde farklı kişilere de bu hakkı tanıyabilir. Somut olayın gidişatına göre başka şekillerde de yapılması mümkündür.

İnhisari lisans sözleşmesi, Fikri ve Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 56. maddesinde tam ruhsat olarak lafzedilmiş ve bu kavramla düzenlemeler yapılmıştır. Maddeye bakacak olursak:

Ruhsat; mali hak sahibinin başkalarına da aynı ruhsatı vermesine mani değilse (basit ruhsat), yalnız bir kimseye mahsus olduğu takdirde (tam ruhsat) tır. 

Kanun veya sözleşmeden aksi anlaşılmadıkça her ruhsat basit sayılır. 

Basit ruhsatlar hakkında hasılat kirasına, tam ruhsatlar hakkında intifa hakkına dair hükümler uygulanır.

Birinci paragrafta yalnız bir kişiye mahsus düzenlenmiş olan ruhsata tam ruhsat denildiğinden bahsedilmiş. Yani kişiye mahsus verilmeyen ruhsat basit ruhsattır. 2. paragrafta ise aksi anlaşılmadıkça bir ruhsatın basit ruhsat olacağı, tam ruhsat vermek istiyorsak özellikle bu mefhumu belirtmemiz gerektiği ve dolaylı olarak inhisari lisans sözleşmesi yapmak istiyorsak bunu açık ve net bir şekilde belirtmemiz gerektiğinden bahsedilmektedir. Bu bir geçerlilik şartıdır.

İnhisari Lisans Sözleşmesi Şartları Nelerdir ?

İnhisari lisans sözleşmesi, katı şekil şartlarına tabi bir sözleşme şekli değildir ancak geçerliliğini de etkileyen mutlak faktörler bulunmaktadır. Bunlara inhisari lisans sözleşmesi şartları denilmektedir. Şimdi bunları inceleyelim:

1. İnhisari lisans sözleşmesi, sinallagmatik yani karşılıklı bir sözleşmedir. Bu yüzden taraf iradeleri birbirine uygun olmadığı sürece sözleşme kurulmuş sayılamaz.
2. İnhisari lisans sözleşmesi, iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Lisans kullandırma karşılığında lisansı kullananın da bir bedel ödemesi şarttır.
3. Sözleşmede ya da hukuki işlemde mutlaka inhisari lisans sözleşmesi yapılmak istendiği belirtilmelidir. Aksi takdirde basit lisans sözleşmesi sayılacaktır.
4. İnhisari lisans sözleşmesi noter onayına, sicil kaydına tabi değildir ancak bu işlemlerin yapılmasının önünde de herhangi bir engel bulunmamaktadır. Taraflar anlaşırsa sözleşmeyi sicile kaydettirebilirler ve notere onaylatabilirler. Gerçek hayatta da genellikle sicil kaydının ve noter onayının yaptırıldığı görülmektedir. 

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2019/5415 E.  2020/3339 K. 30/06/2020 tarihli kararına konuyu daha iyi kavrayabilmek adına değinmeyi uygun buluyoruz.  İnhisari lisans sözleşmesi yapan tekstil firmalarından inhisari lisans sözleşmesi ile yetki kazanan şirketin, ürettiği, sözleşme kapsamında olan ve üzerinde NEW YORK 23 yazan bir kıyafeti kendisinin de pazara sürdüğü, inhisari lisans sözleşmesine aykırı davrandığı gerekçesiyle dava açılmıştır. Yargıtay fiilin inhisari lisans sözleşmesine aykırı olduğunu karara bağlamış ve davacının talebini kabul etmiştir. Yapılan sözleşmede açık ve net bir şekilde inhisari lisans sözleşmesi yapılma iradesi bulunduğundan üretici firmanın kendisi dahil bir başkalarına da bu ürünleri kullandırması engellenmek istenmiştir ancak failin bu ilkeye aykırı hareket etmesi sonucunda  mahkeme aleyhinde hüküm kurmuştur.

İnhisari Lisans Sahibinin Dava Açma Hakkı Var Mıdır ?

İnhisari lisans sahibi, lisans veren marka sahibinden lisansı bir başka üçüncü kişiye vermemesini isteme ve vermesi halinde aleyhine dava açma hakkına sahiptir. Bütün bunların yanında uğradığı maddi ve manevi zararın tazminini de dava edebilir. Tabi dava açılabilmesi için de fiilden doğrudan zarar görmüş olmak gerekmektedir. Aksi takdirde dava usulen reddedilecektir.

Marka Avukatı Kimdir ? 

Marka Hukuku, yeni ve değişken bir alandır. Bu yüzden Marka Hukuku ile yakından ilgilenmek ve sürekli muhatap olmak uzmanlaşmak adına çok önemlidir. Bu alanda ihtiyacımız olan teorik bilgiye her ne kadar kitaplar ya da web sitelerinden ulaşmaya çalışsak da hiçbir zaman tam anlamıyla yeterli olmayacaktır. Zira hızlı şekilde ilerleyen bir alan olan Marka Hukuku ve inhisari lisans sözleşmeleri konusu bu alanda uzman olan ve bilgisini her zaman taze tutan kişilerle çalışma ihtiyacını doğurmaktadır. Marka hukuku ve inhisari lisans sözleşmeleri ile uzun yıllardır çalışmalar yapan nitelikli ekibimiz ile siz kıymetli okurlarımıza kaliteli hizmet sunacağımızdan şüpheniz olmasın. Daha detaylı bilgi ve size özel danışmanlık ve avukatlık hizmeti almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.