Fikri Mülkiyet HukukuTicaret Hukuku

Know-How Sözleşmesi Nedir?

Yazar 8 Mart 2023Kasım 16th, 2026No Comments12 dakikalık okuma
Know-How Sözleşmesi Nedir?

Know-how sözleşmesi, bir işletmenin uygulamada geliştirdiği teknik veya ticari bilgiyi başka bir tarafa açıklamasını ve o bilgi için hangi kullanım izinlerini vereceğini düzenler. Üretim yöntemi, kalite kontrol talimatı veya eğitim bu aktarımın parçası olabilir. Bilgiyi alan tarafın nerede, ne kadar süreyle ve kimlerle çalışabileceği, sözleşme ve eklerinde belirlenen kapsama bağlıdır.

Know-How Nedir ve Hangi Bilgiler Sözleşmeye Konu Olabilir?

"Know-how nedir?" sorusunun hukukta karşılığı, belirli bir işi yapmaya yarayan ve başkasına aktarılabilen pratik bilgi ve deneyimdir. Bir imalatçı, tezgâh ayarlarının sırasını değiştirerek hatalı üretimi azaltan bir yöntem geliştirmiş olabilir. Bu yöntemi alan şirket, deneme üretiminde aynı hatanın hangi ayarlarda tekrarlandığını daha çabuk saptayabilir.

İmalat örneğinde makinenin kullanım kılavuzu piyasada bulunabilir. İşletmenin parçaya, malzemeye ve üretim hızına göre geliştirdiği ayar bileşimi ise açık kaynaklardan kolayca elde edilemeyebilir. Bir bilgi paketinin gizli niteliği bu bileşimin bütününde bulunabilir. Eğitim, çizim ve deneme üretimi, farklı biçimlerde bilgi aktarır. Özellikle operatörün uygulamada öğrenmesi gereken adımlar varsa, yalnız dosya teslimine dayanan bir anlaşma amaçlanan sonucu karşılamayabilir.

Teknoloji lisanslarının rekabet hukukunda incelenmesinde kullanılan tanım, bilginin içeriğine ilişkin üç koşul getirir:

Teknoloji Transferi Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2008/2), m. 4/1-d: "Tecrübe ve denemeler sonucu elde edilen uygulamaya yönelik, gizli, esaslı ve belirlenmiş bilgi paketi anlamına gelir."

Tebliğ bakımından gizlilik, bilgi paketinin bütün olarak bilinmemesine veya kolay erişilebilir olmamasına bağlıdır. Esaslılık, paketin anlaşma konusu ürünün üretiminde önemli ve yararlı olmasıyla ilgilidir. Belirlenmiş olması ise hangi bilginin bu koşulları karşıladığının incelenebileceği ayrıntıda tanımlanmasını gerektirir. Bu ölçütler, üretime yönelik teknoloji transferi anlaşmalarının grup muafiyeti değerlendirmesinde kullanılır. Ortak araştırma ve geliştirme anlaşmaları için 2016/5 sayılı Tebliğ ayrı bir çerçeve kurar. Belirli bir yöntemi öğretmeye ilişkin özel hukuk taahhüdünün kapsamı, tarafların üstlendiği borçlara göre belirlenir.

Know-How Sözleşmesinin Unsurları Nelerdir ve Yazılı Şekil Gerekir Mi?

Know-how sözleşmesinin unsurları arasında aktarılacak bilginin belirlenebilir olması ve tarafların açıklama ile kullanım koşullarında anlaşması yer alır. Bedel veya başka bir karşı edim öngörülüyorsa bunun da belirlenebilir olması gerekir. Know-how veren, çoğu ticari anlaşmada teknik paketi açıklamayı ve kararlaştırılan kullanıma izin vermeyi üstlenir. Alıcı, bedeli ödeme, bilgiyi kararlaştırılan amaçla kullanma ve gizliliği koruma borçları altına girebilir.

Taraflar bilginin konusunu ana metinde tarif edip teknik ayrıntıyı imzalı bir ekte gösterebilir. Tarafların imzaladığı ekte ürün kodu, teslim edilecek çizimler ve eğitim süresi yer alıyorsa her borç için metinde bir karşılık bulunur. Bir şirket hangi üretim hattı için hangi yöntemin öğretileceğine açıklık getirmeden yalnızca eğitim alacağını belirtmişse, önce tarafların sözleşmenin esaslı noktalarında uzlaşıp uzlaşmadığı araştırılır.

Yalnızca know-how aktarımı için kural olarak özel bir geçerlilik şekli aranmaz. Türk Borçlar Kanunu bu sözleşmeyi ayrı bir tip olarak düzenlemediği için genel hüküm uygulanır:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 12/1: "Sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe, hiçbir şekle bağlı değildir."

Taraflar, kanunen şekle bağlı olmayan bir anlaşmanın ancak imzalı bir metinle bağlayıcı olacağını kararlaştırabilir. TBK m. 17 uyarınca, tarafların kararlaştırdığı şekle uyulmadan yapılan sözleşme onları bağlamaz. İmza zorunlu tutulmasa bile sözleşme ve teknik ekler, teslimin kapsamı ve bedelin ne zaman muaccel olduğu tartışıldığında ispatı kolaylaştırır. Tarafların birbirlerine gönderdiği taslaklar, kesin kabul açıklaması ve ekleri birlikte gösteren e-posta yazışmaları da bu değerlendirmede önem taşır.

Sınai mülkiyet hakkının lisansı aynı anlaşmaya dahilse o işlem için özel şekil hükmü dikkate alınır:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 148/4: "Hukuki işlemler, yazılı şekle tabidir. Devir sözleşmelerinin geçerliliği, ancak noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmış olmalarına bağlıdır."

Patent lisansı ile üretim talimatlarının teslimi tek metinde yer alabilir. Patent lisansı için yazılı şekil, patentin devri taahhüt ediliyorsa devir sözleşmesi için noter onayı söz konusu olur. Sicil kaydı da iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik bakımından ayrıca önem taşır. Bir hükmün şekle aykırılığı tespit edildiğinde diğer edimlerin akıbeti, bunların ayrılabilirliğine ve tarafların o hüküm olmadan anlaşmayı yapıp yapmayacaklarına göre incelenir.

İmzadan sonra gönderilen bir eğitim programı, ana metinde kabul edilen programı kendiliğinden değiştirmez. Tarafların değişiklik usulü hakkında ne kararlaştırdığına ve sonraki yazışmalarda ortak iradenin nasıl oluştuğuna bakılır. TBK m. 19, 26 ve 27 bu yorumun ve sözleşme özgürlüğünün sınırlarını belirler.

Know-How ile Patent Lisansı Arasındaki Fark Nedir?

Patent lisansı, sınai mülkiyet hakkının kapsamına giren bir kullanım için izin verir. Know-how anlaşmasında kullanım izni, tanımlanmış bir teknik veya ticari bilgi paketine ilişkindir. Örneğin bir makinenin patentte açıklanan yapısı ile o makineyi belirli bir malzemede verimli çalıştırmak için geliştirilen işletme ayarları, aynı projede iki ayrı inceleme konusu olabilir.

Patent başvurusu kural olarak başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren on sekiz ay sonra Bültende yayımlanır. SMK m. 97, başvuru sahibinin erken yayım istemesine de izin verir. Yayımlanan kısım koruma devam ederken de öğrenilebilir. Üçüncü kişinin o bilgiyi patentin kapsamına giren şekilde kullanıp kullanamayacağı ise patentten doğan yetkilere bağlıdır. Başvuruda açıklanmayan ve fiilen gizli tutulan üretim ayarlarının korunması ayrıca değerlendirilir.

Başvuru öncesi bir gösterim veya teklif, teknik bilginin toplumca erişilebilir hâle gelmesine yol açarsa yenilik değerlendirmesini etkileyebilir. SMK m. 83 ve 84, açıklamanın etkisini ve uygulanabilecek istisnaları düzenler. Açıklamanın tarihi, muhatapları ve o sırada yürürlükte olan gizlilik taahhütleri önemlidir. İstisnanın koşulları değerlendirilirken başvurunun yapılacağı ülke de fark yaratabilir.

Bir teknoloji paketinde birden fazla patent veya marka bulunduğunda fikri mülkiyet avukatının incelemesi, izin verilen sicil hakkı ile işletme içinde saklanan uygulama bilgisinin ayrılmasını sağlayabilir. Özellikle marka lisans sözleşmesinde tescilli markanın kullanılacağı mal veya hizmetlerin kapsamı, ürünün nasıl üretileceğine ilişkin teknik talimatlardan ayrı belirlenir. Aynı tesis için iki izin verilse bile bunların süreleri, devir koşulları ve sona erme sonuçları farklı düzenlenebilir.

Know-How Sözleşmesi Türleri ve Münhasır Kullanım Nasıl Belirlenir?

Know-how lisansı, alıcıya anlaşmada belirlenen amaçla bilgi paketini kullanma izni verir. İznin münhasır olup olmadığı, aynı yetkinin başka bir üreticiye verilip verilemeyeceğini gösterir. Bilgiyi veren tarafın kendi üretimine devam edip edemeyeceği de metinde açıklığa kavuşturulabilir. Örneğin bir bölge için ikinci bir lisans verilmemesi, başka bir bölgedeki üreticinin satışlarına kendiliğinden engel olmaz.

Münhasır kullanım belirli ürün, tesis, bölge, müşteri çevresi veya süreyle sınırlandırılabilir. Aynı teknik yöntemle iki ürün grubu üretilebiliyorsa izin bunlardan yalnız birine bağlanabilir. Grup şirketlerinin, fason imalatçının veya bakım yüklenicisinin bilgiye erişmesi öngörülüyorsa, bunun alt lisans mı yoksa alıcının denetiminde sınırlı erişim mi olduğu belirlenebilir. Üretim tesisi taşındığında veya işletme el değiştirdiğinde sözleşmenin nasıl işleyeceği de yetkinin kime verildiğine bağlıdır.

Bazı anlaşmalarda paket bir defada teslim edilir ve karşı taraf bundan sonra kendi ekibiyle çalışabilir. Başka anlaşmalarda eğitim, devreye alma veya düzenli revizyon desteği aylara yayılır. Paket teslim edilmişken eğitim yarıda kalırsa, sona erme sonrasında yapılacak hesapta bu iki edim ayrı kalemler oluşturabilir. Geçici kullanım da patent başvurusu yapılması gibi bir olaya veya pilot üretimin sonuna bağlanabilir.

Karma anlaşmada teknik aktarımın yanında makine imalatı, yazılım lisansı veya sürekli hizmet yer alabilir. Bir franchise sözleşmesinde işletme sistemine ait talimatlar, marka kullanımı ve ağın işleyişiyle birlikte verilebilir. Bu ilişkide teknik kılavuzun teslimi gerçekleşse bile franchise verenin üstlendiği sonraki destek veya denetim borçları devam edebilir. Marka kullanım izni için ayrı bir süre kararlaştırılmışsa, destek hizmetinin sona ermesi markanın kullanımını kendiliğinden bitirmez.

Know-How Sözleşmesi Örneğinde Hangi Hükümler Yer Alır?

Bir know-how sözleşmesi örneğinde asıl gövde kullanımın hukuki sınırlarını, teknik ek ise neyin ve hangi aşamada teslim edileceğini gösterir. Bir üreticinin fabrikasında geliştirdiği kusur ayıklama yöntemini başka bir şirkete aktarması buna örnek olabilir. Ana sözleşme, alıcının yöntemi belirli bir üretim hattında kullanmasına izin verir. Teknik ek, teslim edilecek kontrol talimatının sürümünü, eğitimin içeriğini ve deneme üretiminde hangi ölçümlerin kayda alınacağını tanımlar.

Deneme üretimi hedeflenen ölçümü tutturmazsa teknik ek, tedarikçinin eksikleri gidermesi için bir süre tanıyabilir. İkinci denemenin hangi malzeme ve koşullarla yapılacağı da baştan tanımlanabilir. Böylece ekip, başarısız denemenin ardından hangi adımın kimin sorumluluğunda olduğunu bilir. Taraflar kabulü alıcının süresinde itiraz etmemesine bağlıyorsa, inceleme süresini başlatan bildirim ayrıca belirlenir.

Know-how veren, kullandığı bazı çizimleri üçüncü kişiden sınırlı izinle almış olabilir. Alıcının dosyaya erişmesi, dış kaynaktan gelen her içeriği kendi tesislerinde çoğaltma yetkisi kazandığını göstermez. Aktarım öncesi hangi parçaların verene ait olduğu, bunları paylaşmaya hangi sözleşmenin izin verdiği ve ihtilaf ortaya çıkarsa kimin destek sunacağı incelenebilir. Aynı inceleme, deneme sürecinde alıcının geliştirdiği yeni ayarların kime ait olacağı ve diğer tarafça hangi koşullarda kullanılabileceği için de yapılır.

Alıcı üretim sürecine bir taşeron katacaksa, taşerona yalnız görevini yerine getirmesi için gerekli bölümün verilmesi kararlaştırılabilir. Alıcı, taşeron ayrıldığında yetkilerini kapatabilmek için erişimi şirket geneline açmak yerine görevdeki kişilerle sınırlayabilir. İade kaydı da çalışmanın sonunda kopyaların kime teslim edildiğini gösterir.

Sözleşme danışmanlığı, teknik ek ile ana metindeki kabul hükmünün aynı denemeye gönderme yapıp yapmadığını ortaya koyar. Yeni bir üretim hattı kuran alıcı için kritik soru, hedeflenen verimin hangi makine ve hangi malzemeyle ölçüleceğidir. Tedarikçi belirli bir performansı yalnızca tanımlanmış koşullarda üstlenmişse, alıcının farklı malzemeyle yaptığı denemenin sonucu doğrudan o taahhütle karşılaştırılamaz. Kabul tutanağı ölçümü ve test koşullarını birlikte gösterdiğinde taraflar hangi sonucun esas alınacağını görebilir.

Know-How Bedeli Nasıl Belirlenir ve Teslim Nasıl İspatlanır?

Know-how bedeli sabit tutar, aşama ödemesi veya üretim ya da satışa bağlı dönemsel bir bedel olarak belirlenebilir. Satışa bağlı bir hesapta, hangi ürünlerin hesaba dahil olduğu ve iade ya da iskontoların matrahı nasıl değiştirdiği önem taşır. Örneğin iki tesisten biri lisanslı yöntemle üretim yapıyorsa, şirketin toplam cirosu ile izinli ürün satışları aynı tutarı vermez. Bu hesap için fatura kayıtlarında ürün kodunun tutulması, yanlış satışların matraha dahil edilmesini önleyebilir.

Bedelin dövizle yazılması, özellikle Türkiye’de yerleşik iki şirket arasında sözleşmenin gerçek edimlerine göre ele alınır. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar m. 4/g, saydığı sözleşme türleri için sınırlama öngörür. 2008-32/34 sayılı Tebliğ m. 8, hizmet ve eser sözleşmeleri dahil ilgili kategorilerin kapsamını ve istisnalarını düzenler. Lisansla birlikte sahada kurulum veya danışmanlık üstlenilmişse, her bedelin hangi edime karşılık geldiği incelenir. İşleme know-how sözleşmesi adının verilmesi bu incelemeyi ortadan kaldırmaz.

Bir teknik bilgi aktarımına ilişkin bakiye bedel davasında ilk derece mahkemesi, bilgi transferinin gerçekleştiğini ve alıcının on iki faturayı ödediğini tespit etmiştir. Bilirkişi kurulu, sözleşmedeki hesap hükmüne göre bakiye bedeli belirlemiştir. Yargıtay, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı onamış ve uyuşmazlığı şöyle nitelendirmiştir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/2442, K. 2025/1401, T. 03.03.2025: "Dava, taraflar arasındaki Know-How sözleşmesi kapsamında bakiye sözleşme bedeli istemine ilişkindir."

Bu uyuşmazlıkta kabul edilen bakiye, dosyada bulunan sözleşme hükmü ve ifaya ilişkin tespitler üzerinden hesaplanmıştır. Başka bir anlaşmada önceki faturaların neye karşılık ödendiği tartışmalıysa ödemenin açıklaması, ilişkinin hangi kısmının yerine getirildiğini ortaya koymaya yardım eder. Alıcının dosyaya eriştiğini gösteren kayıt, gönderim tarihinin tespitine yardımcı olur. Ödeme kabul tutanağının imzalanmasına bağlıysa, dosyanın açılmış olması vadenin başladığını göstermez. Faturanın hangi iş için düzenlendiği ve bir kabul tutanağının bulunup bulunmadığı, alacak hesabında ayrı ayrı incelenir.

Know-How ve Ticari Sır Nasıl Korunur?

Know-how’ın korunması, gizli bilginin hangi kayıtlarda bulunduğunun ve paylaşımın hangi amaçla yapıldığının gösterilebilmesine bağlıdır. Ticari sır iddiasında bir dokümanın üzerinde gizli ibaresi bulunması, işletmenin bilgiye nasıl davrandığını gösteren delillerden biridir. Dosya herkese açık bir sayfada yayımlanmışsa veya uzun süre erişim sınırlaması olmadan dağıtılmışsa, sır iddiası bilginin hangi parçasının gerçekten saklı kaldığına dayanmalıdır.

Gizlilik sözleşmesi, görüşme aşamasında öğrenilen bilgilerin nerede kullanılabileceğini ve kimlere açıklanabileceğini sınırlayabilir. Üretime geçme yetkisi de verilmek isteniyorsa bunun kapsamı ayrıca düzenlenir. Bir alıcı, yatırım kararı verebilmek için üretim sürecinin bir kısmını inceleyebilir. Görüşmeler sona ererse aldığı dokümanların iadesi, inceleme ekibinin erişiminin kapanması ve görüşme sırasında elde edilen kopyaların akıbeti gizlilik hükmü kapsamında ele alınabilir.

Bir eski çalışanın müşteri çevresini kullandığı iddiasıyla dava açılmıştır. Bölge adliye mahkemesi, ilgili mağazaların adres ve telefonlarının herkese açık aramayla bulunabildiğini tespit etmiştir. Korunabilir bilginin kullanıldığını gösteren bir delil de bulunmadığını belirtmiştir. Yargıtay, istinaf kararını onamıştır. Onama metninde aktarılan istinaf gerekçesinin erişilebilirliğe ilişkin tespiti şöyledir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/2339, K. 2025/7280, T. 04.12.2025: "[…] davacının müşterisi olan mağazaların arama motorları üzerinde yapılan basit bir arama ile tüm adres ve telefon bilgilerine ulaşılabildiğinin tespit edildiği […]"

Kamuya açık iletişim bilgileriyle işletmenin geliştirdiği özel teklif ve satış geçmişi uygulamada yan yana bulunabilir. Eski çalışanın müşteriyle iletişime geçmiş olması, hangi teknik ihtiyacı ya da fiyatlandırma yöntemini bildiğini açıklamaz. İşletme, iddiasını belirli bir teklifin veya satış kaydının içeriğine dayandırıyorsa bu kayda erişim ile sonraki kullanım arasındaki bağlantıyı gösterebilmelidir.

Haksız rekabet, sözleşmeye taraf olmayan üçüncü kişinin eylemi bakımından da gündeme gelebilir. Türk Ticaret Kanunu, hukuka aykırı biçimde öğrenilen üretim ve iş sırlarının değerlendirilmesini veya başkasına bildirilmesini ve emanet edilmiş iş ürününden yetkisiz yararlanmayı ayrı hükümlerle ele alır. İş ürünü bakımından şu fiil örneklenmiştir:

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 55/1-c.1: "Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak"

Bir prototip için fiyat vermek üzere alınan çizimin seri üretimde kullanıldığı ileri sürülüyorsa, çizimin teslim amacı ile sonraki üretime ilişkin kayıtların karşılaştırılması gerekir. İşçi bakımından TBK m. 396, çalışma sırasında öğrenilen üretim ve iş sırlarının kullanılmasına ve açıklanmasına sınır getirir. Sır saklama yükümlülüğü, işverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde çalışma ilişkisi sonrasında da sürebilir. Bir kişinin mesleki becerisini sonraki işinde kullanması ile belirlenebilir, saklı bir teknik paketi aktarması ayrı olgulardır.

Bilgiyi veren işletme, başlangıçta başka işletmelere de aynı paketi sağladıysa o kişilerin erişim koşulları da sır iddiasını etkiler. Örneğin, bir katalogdaki standart ölçünün kimlerce bilindiği ile o ölçüden sapma görüldüğünde uygulanan düzeltme yöntemini hangi çalışanların bildiği ayrı ayrı incelenebilir. Böyle bir uyuşmazlıkta, güncel teknik ek ile gizli olarak saklandığı ileri sürülen eski sürümün karşılaştırılması hangi ayrıntının koruma konusu olduğunu gösterir.

Know-How Lisansında Rekabet Hukuku Hangi Sınırlamaları Getirir?

Rekabet hukuku bakımından teknoloji lisansı, özellikle fiyat, üretim miktarı, müşteri ve bölge kısıtları içerdiğinde incelenir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m. 4, rekabeti kısıtlayıcı teşebbüs anlaşmalarına ilişkin yasağı, m. 5 muafiyet şartlarını düzenler. Lisans alan şirket kendi geliştirdiği başka bir teknolojiyle aynı ürünleri üretebiliyorsa rakiplik incelenirken o alternatif de hesaba katılır. Ürün pazarı ile teknolojinin lisanslandığı pazar aynı incelemede farklı sonuç verebilir.

2008/2 sayılı Tebliğ, iki teşebbüs arasındaki ve lisanslı teknolojinin anlaşma konusu ürünlerin üretiminde kullanılmasına ilişkin belirli anlaşmaları kapsar. Rakip teşebbüsler için ilgili pazarlarda toplam pazar payının yüzde 30’u, rakip olmayanlarda ise her bir tarafın pazar payının yüzde 40’ı aşmaması Tebliğ’deki koşullardandır. Bu eşiklerin içinde kalındığında diğer şartların da karşılanması gerekir. Bir tarafın kendi satış fiyatını belirleme hakkına müdahale veya belirli pazar paylaşımı hükümleri, eşiklerden bağımsız olarak anlaşmanın grup muafiyeti değerlendirmesini değiştirebilir.

Know-how kural olarak gizli kaldığı sürece Tebliğ’deki korumadan yararlanabilir. Bilginin lisans alan yüzünden alenileşmesi hâlinde, m. 5/1’de muafiyetin anlaşma süresince devamı düzenlenmiştir. Bu sonuç, lisans alanın sözleşmeye aykırı açıklamadan sorumlu olup olmadığına ilişkin ayrı değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz.

Bir alıcıdan, yöntem üzerinde geliştirdiği her iyileştirmeye ilişkin münhasır geri lisans isteniyorsa hükmün kapsamı ayrıca önem taşır. Tebliğ m. 7, ayrılabilir iyileştirmelere veya yeni uygulamalara ilişkin belirli zorunlu münhasır geri lisans hükümlerini muafiyet dışında bırakır. Ayrılabilir bir hüküm muafiyet dışında kalırken, anlaşmanın geri kalanı diğer şartlar sağlanıyorsa muafiyetten yararlanabilir. Grup muafiyetinin uygulanamadığı bir anlaşmada, 4054 sayılı Kanun m. 5 uyarınca bireysel muafiyet koşulları ayrıca incelenebilir.

Know-How Sözleşmesi Sona Erdiğinde Bedel ve Kullanım Ne Olur?

Sözleşme sona erdiğinde kullanımın durup durmayacağı, alıcının hangi süre için izin aldığına ve sona erme hükümlerine bağlıdır. Süreli bir üretim lisansında yeni üretim durabilir. Eldeki stokun satışı, servis yükümlülüklerinin karşılanması veya garanti kapsamındaki ürünler için yedek parça üretimi ayrıca kararlaştırılmış olabilir. Lisans bitişinden sonra kabul edilen bu sınırlı kullanımların kapsamı, sözleşme ekiyle ilişkilendirilebilir.

Bilgi geri verilse de karşı taraf onu öğrenmiş olabilir. Bu yüzden iade, gizli bilgiyi kullanmama ve saklama yükümlülükleri somutlaştırıldığında farklı risklere cevap verir. Arşivlenmesi kanunen gerekli kayıtlar ile operasyonel kopyaların ayrılması ve ilgili çalışanların bundan sonra erişebileceği dosyaların belirlenmesi de bu aşamanın parçasıdır.

Borçlu temerrüdünde TBK m. 117 ile m. 123 ve devamındaki koşullar, ifa talebi, gecikme tazminatı ve sona erme yolları bakımından önemlidir. Tacirler arasındaki temerrüt, fesih ve dönme bildirimlerinde TTK m. 18/3’te belirtilen usuller gözetilir. İfasına başlanmış sürekli edimli bir ilişkide TBK m. 126, fesih ve erken sona ermeden kaynaklanan zararı düzenler. Dönme koşulları varsa TBK m. 125 kapsamında daha önce ifa edilen edimler geri istenebilir.

Know-how sözleşmesine bağlı götürü bedelli bir imalat uyuşmazlığında bilirkişiler, yapıldığı ileri sürülen imalatın başlangıç düzeyine bile ulaşmadığını tespit etmiştir. Daha önceki bozma üzerine yapılan bu inceleme, tasfiyede elde kalan bir imalat değeri olup olmadığını belirlemiştir. Yargıtay, bedel iadesine ilişkin kararı onamıştır:

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/4523, K. 2024/2254, T. 25.06.2024: "[…] davalının yaptığını iddia ettiği imalatların başlangıç seviyesinde bile bulunmadığı, oran belirtilebilecek düzeyde olmadığı tespit edildiğinden […]"

Bu kararda bedel hesabını belirleyen olgu, ölçülebilir imalatın bulunmamasıdır. Daha önce üretimde kullanılmış bilgi paketi, tamamlanmış eğitim ve süren destek borçları varsa aynı hesabın kalemleri değişir. İşin ne kadarının teslim edildiği, teslimin alıcıya yararlı olup olmadığı ve ödemelerin hangi edim karşılığı yapıldığı tasfiye hesabını etkiler.

Know-How İhlalinde Hangi Talepler Gündeme Gelir?

Know-how ihlalinde istenebilecek hukuki koruma, ihlalin kaynağına ve istenen sonuca göre değişir. Sözleşmenin tarafı, borca aykırılık koşulları varsa TBK m. 112 uyarınca zararının giderilmesini isteyebilir. Düzenlenmişse ceza koşulu, kapsadığı ihlal ve diğer taleplerle ilişkisi bakımından TBK m. 179 ve 182 ile tacir borçlu yönünden TTK m. 22 çerçevesinde değerlendirilir. Ödeme şartını tartışan bir davada sözleşmenin bedel hükmü, izinsiz üretime ilişkin davada ise kullanım yasağının kapsamı öne çıkar.

TTK m. 56, haksız rekabet hâlinde tespit, önleme, hukuka aykırı sonucun giderilmesi ve koşulları oluştuğunda tazminat taleplerine imkân tanır. Bilginin yayılma ihtimali sürüyorsa TTK m. 61 ve HMK m. 389 kapsamında ihtiyati tedbir değerlendirilebilir. Delil tespiti ise kaldırılma ya da değişme riski olan bir teknik kaydın yargılama için korunmasını sağlayabilir. Örneğin belli bir üretim hattında kullanılan talimatın sürümünün bilirkişi tarafından belirlenmesi, o hattaki faaliyetin durdurulmasına yönelik tedbirden farklı bir amaç taşır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından elektronik veriler belge niteliği taşıyabilir. Kimin oluşturduğu, değişiklik geçmişi ve itiraz edilen uygulamayla ilişkisi ispat gücünü etkiler. Bir erişim günlüğünde görülen kullanıcı hesabı, doğru kullanıcıyla eşleştiğinde delil zincirinin bir parçası olur. O hesaptan açılan dokümanın sürümü ve sonradan kullanılan teknik içeriğin benzerliği ek inceleme gerektirebilir. Haksız rekabet davalarında istenen sonuç, bu kayıtların hangi fiili aydınlatması gerektiğini belirler.

Görevli mahkeme, uyuşmazlığın talep ve taraf yapısına göre belirlenir. Ticari dava niteliğindeki sözleşme alacağı ve haksız rekabet taleplerinde kural olarak asliye ticaret mahkemesi görevlidir. İstem doğrudan SMK’da düzenlenen bir sınai mülkiyet hakkına dayanıyorsa m. 156 uyarınca fikri ve sınai haklar mahkemesinin görevi gündeme gelir. Ticari davada konusu bir miktar para olan alacak veya tazminat isteniyorsa TTK m. 5/A uyarınca dava şartı arabuluculuk değerlendirilir.

Haksız rekabet davasında süre, TTK m. 60’a göre ilgili hakların doğumunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıldır. Daha uzun ceza dava zamanaşımına tabi bir fiil varsa kanundaki istisna uygulanabilir. Sözleşmeden doğan alacaklarda özel bir süre öngörülmemişse TBK m. 146’daki genel on yıllık zamanaşımı dikkate alınır. Farklı talepler aynı olayda ileri sürülebileceğinden, öğrenme tarihi ile alacağın muaccel olduğu tarih her talep için ayrı belirlenir.

Yetkisiz kişilere sır verilmesi veya ifşa edilmesi, koşulları gerçekleştiğinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 239 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir. Madde, sınai uygulamaya ilişkin bilgileri de kapsar. Şikâyete bağlı hâllerde m. 73 uyarınca fiil ile failin öğrenilmesinden başlayan altı aylık süre dikkate alınır. TCK m. 239/3, Türkiye’de oturmayan bir yabancıya veya onun memurlarına açıklamada şikâyet koşulu aramaz.

Alıcı, görüşme için teslim aldığı çizimleri bir üreticiye göndermişse ilk hukuki soru paylaşımın hangi amaçla yapıldığıdır. Aynı içerik alıcının elinde önceden de bulunabilir. Bu durumda alıcının eski üretim kayıtları ile ilk aktarım tarihi karşılaştırıldığında hangi yöntemin daha önce kullanıldığı anlaşılabilir. Bilgi dolaşımdayken kayıtlar değişebileceği için delil tespiti ile ifşayı durdurmaya yönelik koruma farklı aşamalarda gündeme gelebilir. Devam eden paylaşımın durdurulması isteniyorsa hukuki değerlendirme, hangi kullanıcı hesabının veya hangi alıcıya ait kopyanın tedbirin kapsamına alınabileceğine yoğunlaşır. Aynı ilişkide bakiye bedel de isteniyorsa bu talebin görev ve arabuluculuk yönünden kendi koşulları incelenir.

Know-How Sözleşmesi İçin Noter Zorunlu Mu?

Yalnız teknik bilginin açıklanması ve kullanım izni kararlaştırılıyorsa kural olarak noter zorunluluğu yoktur. Taraflar bağlayıcılığı belirli bir imza şekline bağlayabilir. Anlaşma bir sınai mülkiyet hakkının lisansını veya devrini de içeriyorsa o işlem için SMK’daki özel şekil kuralları uygulanır. Devir sözleşmesinde noter onayı geçerlilik şartıdır.

Bir Gizlilik Sözleşmesi Üretim Yetkisi Verir Mi?

Gizlilik sözleşmesi, görüşmeler sırasında alınan bilginin hangi amaçla incelenebileceğini ve kimlere açıklanabileceğini düzenler. Üretim yetkisi, ayrıca tanımlanan bir izinle verilebilir. Numuneyi test etmek için teknik çizimi alan tarafın seri üretime geçip geçemeyeceği, kararlaştırılan kullanım amacına ve varsa teknik lisansa göre belirlenir.

Teknik Bilginin Teslim Edildiği Hangi Belgelerle Gösterilir?

Teslim tutanağı, teknik ek, dosya sürüm kaydı ve eğitim katılım belgeleri farklı ifa adımlarını gösterebilir. Kullanım kabulü teste bağlanmışsa test raporu ve sonucu bildiren yazışmalar da önem taşır. Belgenin ispat değeri, sözleşmedeki teslim tanımı ile hangi işin hangi tarihte somut olarak yerine getirildiğinin eşleşmesine bağlıdır.

Know-How Lisansı Bir Başka Şirkete Verilebilir Mi?

Üçüncü kişiye kullanım izni verilmesi, alıcının böyle bir yetkisinin bulunmasına bağlıdır. Grup şirketinin veya taşeronun üretime katılması planlanıyorsa bilgiye hangi sıfatla erişeceği, erişimin hangi tesis ve işlerle sınırlı olduğu önem taşır. Bakım için izin verilen çizimin taşeronun kendi üretiminde kullanılması, sınırlı paylaşım izninin kapsamını aşar.

Know-How İhlalinde Tedbir Hangi Mahkemeden İstenir?

HMK m. 390 uyarınca ihtiyati tedbir, dava açılmadan önce esas uyuşmazlığa bakacak görevli ve yetkili mahkemeden istenir. Dava açıldıktan sonra talebe asıl davayı gören mahkeme bakar. Tedbir isteyen taraf, hangi bilginin nasıl yayılabileceğini açıklayarak davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat eder.

Know-How İhlalinde Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

Haksız rekabete dayalı taleplerde TTK m. 60, hakkın doğumunun öğrenilmesinden itibaren bir yıllık ve doğumundan itibaren üç yıllık süre öngörür. Daha uzun ceza dava zamanaşımı istisnası saklıdır. Sözleşme alacağında ise muacceliyet tarihi ve varsa özel süre incelenir. Aynı olayda iki süre farklı tarihlerden başlayabilir.

Know-How Her Zaman Patentlenebilir Mi?

Patent koruması, buluşun yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını taşımasına bağlıdır. İşletmeye özgü her uygulama paketi bu şartları karşılamayabilir. Patent başvurusu düşünülüyorsa önceki sunumların, satış tekliflerinin ve denemelerin kimlere hangi koşullarda erişilebilir olduğu, bilginin yeniliğe etkisi bakımından birlikte değerlendirilir.

Av. Erkam Yılmaz

Avukat Abdullah Erkam Yılmaz, 10 yılı aşkın süredir iş hayatının içinde yer almakta, çeşitli girişimlere öncülük etmekte ve müvekkillerine iş dünyasının içinden gelen bir avukat olarak hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sağlamaktadır. İstanbul 1 No'lu Barosu'na (Sicil No: 77061) bağlı olarak avukatlık faaliyetlerini yürütmekte olan Yılmaz, başta KVKK, Bilişim Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Ticaret Hukuku, Marka Hukuku, Patent Hukuku, Telif Hukuku, Alan Adları Hukuku, Yabancılar Hukuku, Ceza Hukuku, İdare Hukuku, Sözleşmeler Hukuku olmak üzere hukukun tüm alanlarında etkin uyuşmazlık çözümü gerçekleştirmekte, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini etkin bir şekilde korumak adına önleyici hukuki danışmanlık yapmakta, dava takibi ve uyum yönetimi işlemlerini gerçekleştirmektedir. İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, öneri veya teklif yerine geçmez. LinkedIn YouTube WhatsApp E-posta

Scan the code