İçindekiler
Anonim şirketler, bir amaç doğrultusunda bir araya gelen kişilerin birlikte faaliyet gösterdiği oluşumlardır. Bu şirketlerin, zaman içerisinde büyüyerek oldukça güçlü bir konuma gelmeleri mümkündür. Bu durumdaki anonim şirketler bünyesine birçok çalışan da katar. Böylece şirket bünyesinde birçok farklı hukuki ilişki de meydana gelir. Başka şirketlerle ticari ilişkiler, işçi-işveren ilişkileri gibi. Tüm bu durumlarda hukuki süreçlerin takibi anonim şirket için de önem arz etmektedir. Bu nedenle anonim şirketin bünyesinde bir avukatın varlığı oldukça faydalı sonuçlar doğurmaya gebedir. Nitekim yasal düzenlemeler de bazı hallerde anonim şirketlerde avukat zorunluluğu konusunu düzenlemektedir. Biz de bu yazımızda bu zorunluluk hallerini inceleyeceğiz.
Anonim Şirket Kavramı
Belirli bir miktarda ve paylara bölünmüş bir sermayeye sahip olan şirketler anonim şirkettir. Bu şirketlere sermaye getiren pay sahipleri belirli miktarlarda sermaye taahhüt ederler. Örneğin toplam sermayesi 100.000-TL olan bir anonim şirketin 5 ortağı olduğunu ve hepsinin eşit sermaye getirdiğini varsayalım. Bu durumda her ortağın ayrı ayrı 20.000-TL sermayesi olur. Bununla birlikte, şirket sermayesinin 1.000-TL tutarındaki paylara bölünmüş olması da mümkündür. Bu ihtimalin varlığı halinde şirkete ait toplamda 100 pay mevcut olmuş olur. Bu payları ortaklar kendi aralarında istedikleri gibi paylaşabilirler. Mesela beş ortaktan; biri 15, diğeri 25, biri 20, biri 30, diğeri de 10 pay sahibi olsun. Payların eşit olması şart değildir. Bu nedenle ortaklar hisseleri aralarında istedikleri oranda bölüşmekte özgürdür.
Anonim şirketler, borçlarından dolayı yalnızca malvarlığıyla sorumlu olur. Pay sahipleri de sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur. 15.000-TL sermaye taahhüdünde bulunan bir ortak, bu sermayesini şirkete özgülemekle yükümlüdür. Bu şirketlerin ortakları, anonim şirketin borcu nedeniyle kendileri ayrıca sorumlu olmazlar. Yalnızca taahhüt ettikleri sermayeyi şirkete getirmek zorundadırlar.
Anonim şirketin pay sahipleri gerçek kişiler (şahıslar) olabileceği gibi farklı tüzel kişiler de olabilir. Mesela bir şirket başka bir şirketin pay sahibi olabilmektedir.
Şirketin sermayesinin belirli bir miktarı geçmesi gerekmektedir. Şu an yürürlükte olan hükümlere göre başlangıç için ortaya konan sermaye en az 50.000-TL olmalıdır. Ancak, sermayenin artırılmasında yönetim kuruluna tanınmış yetki tavanını gösteren kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş bulunan halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 100.000-TL olmalıdır. Bu miktarı geçen sermaye taahhüdü halinde anonim şirket kurmak mümkündür.
Anonim Şirketlerde Avukat Zorunluluğu
Yasal Dayanağı
Anonim şirketlerde avukat zorunluluğu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinde yer almaktadır. Maddenin üçüncü fıkrasına göre bazı anonim şirketlerin bünyesinde sözleşmeli bir avukatın yer alması zorunludur. Bu şirketlerde avukatın yer almaması halinde şirket hakkında belirli bir para cezası söz konusudur. Madde hükmünde sözleşmeli avukat kavramı yer alsa da, şirketin avukatla sözleşme imzalaması zorunlu değildir. Avukatın şirketin işçisi sıfatıyla çalışması gibi, bağımsız bir avukatın şirkete dışarıdan hizmet vermesi de mümkündür.
Madde hükmünün Anayasa’ya aykırılığı nedeniyle Trabzon 2. Sulh Ceza Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştur. Ancak Anayasa Mahkemesi, madde hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.
Avukat Bulundurması Zorunlu Olan Anonim Şirketler
Avukatlık Kanunu’na göre Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan sermaye miktarının beş katından fazla sermayesi olan şirketler için avukat zorunluluğu vardır. Türk Ticaret Kanunu’nun 332. maddesinde bu sermaye miktarı yer almaktadır. Buna göre, esas sermaye sistemine tabi anonim şirketlerde bu miktar 50.000 TL’dir. Kayıtlı sermaye sistemine tabi, halka açık olmayan anonim şirketlerde ise bu sınır 100.000 TL’dir.
Bu sınırların beş katı ve daha fazlası sermayeye sahip olan anonim şirketler için avukat zorunluluğu mevcuttur. Yani, esas sermaye sistemine bağlı şirketler için sermayenin en az 250.000 TL olması gereklidir. Kayıtlı sermaye sistemine tabi, halka açık olmayan anonim şirketlerde ise bu miktar 500.000 TL’dir.
Anonim şirketlerden olmamakla birlikte, avukat zorunluluğu olan bir diğer oluşum ise yapı kooperatifleridir. 100 (yüz) ve daha fazla üyesi olan kooperatifler için de bu zorunluluk mevcuttur.
Avukat Zorunluluğuna Aykırılık
Avukatlık Kanunu yukarıdaki şartları karşılayan anonim şirketler için avukatı zorunlu tutmuştur. Bu zorunluluğa uymayan anonim şirketler için ise para cezası söz konusudur. Aynı hükme göre, avukat tutmayan şirkete her ay için iki aylık brüt asgari ücret tutarında para cezası verilir. Buradaki asgari ücret, sanayi sektöründe çalışan 16 yaşından büyük bir işçi için geçerli olan asgari ücrettir. 2023 yılı Temmuz ayından itibaren geçerli olan rakamlara göre, bir aylık süre için mevcut ceza yaklaşık 27.000 TL’dir.
Karara karşı sulh ceza hâkimliklerinde itiraz yolu açıktır. İtiraz üzerine sulh ceza hâkimliğinin vereceği karar kesindir.
Faydaları
Anonim şirketlerde avukat zorunluluğu, temelde anonim şirketin menfaatlerini korumaya yöneliktir. Büyük sermayeli anonim şirketler sadece kendileri için değil, vergi yükümlülükleri itibarıyla devlet için de önemlidir. Özellikle yanlış işlemlerle ne şirketin ne de dolaylı yoldan devletin zarar görmemesi gerekmektedir. Şirketin yöneticilerinin, ortaklarının her hukuki gelişmeyi takip etmesi mümkün değildir. Bununla birlikte, hukuk kuralları her geçen gün değişmektedir. Bu değişimleri izlemek ve gerekli yükümlülüklere uymak için bir uzmanın desteği önemlidir.
Öte yandan şirketin kendi bünyesinde sigortalı avukata sahip olması şirketin hukuk masraflarını da azaltıcı olabilir. Şirketin her hukuki olay nezdinde avukat(lar)ına ayrı ayrı ödeme yapmasının şirketi mali olarak zorlaması mümkündür. Bunun yerine sabit ücretle çalışan bir avukattan sürekli destek almak daha az masraflıdır. Özellikle ciddi zararlar doğurması muhtemel işlemlerin öncesinde zararı engelleyecek faaliyetlerde avukatın rolü önemlidir.
Anonim şirketlerde avukat zorunluluğu hakkında yazdığımız bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki görüş ya da tavsiye içermemektedir. Herhangi bir sorununuz olduğunda uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.
