İçindekiler
23.10.2014 tarihli 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun‘a 07.07.2022 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan yönetmelik ile yeni ek madddeler getirilmiştir. Böylece elektronik ticaret hizmet sağlayıcının tanımı ve kapsamı yeniden belirlenmiştir.
Yeni yönetmelik kapsamında kanun koyucunun getirdiği ek maddelere göre elektronik ticaret hizmet sağlayıcı: ”Elektronik ticaret pazar yerinde ya da kendine ait elektronik ticaret ortamında mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapan ya da sipariş alan hizmet sağlayıcı” yı ifade etmektedir.
Örneğin; N11, Amazon, Trendyol, Hepsiburada gibi ticari siteler aracılığıyla ürün ve hizmetlerini bu platformlar aracılığıyla alıcıya ulaştıran gerçek veya tüzel kişilere elektronik hizmet sağlayıcı denilmektedir. Tüketiciye ürünleri elektronik pazar aracılığıyla ulaştıran kişi olarak da tanımlanabilir. Elektronik hizmet sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcı arasında bir sözleşme tesis edilmektedir ve aracının koyduğu şartlara uygun olarak elektronik pazar ortamı üzerinden tüm ticari faaliyetlerini dürüstlük kurallarına uygun şekilde gerçekleştirmesi beklenmektedir.
Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcısının Sorumluluğu
Alıcılara sunduğu mal veya hizmetlerin ayıplı mal kategorisinde olması durumunda elektronik ticaret hizmet sağlayıcı doğrudan sorumludur. Böyle bir durumla karşı karşıya kalındığında tüketici/alıcının kanunen güvence altına alınmış sözleşmeden dönme, ayıpsız mal ile değiştirme, onarılmasını isteme, indirim isteme gibi birtakım hakları doğacaktır.
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcısının alıcı/tüketiciye karşı özen sorumluluğu bulunmaktadır. Sağlanan hizmet hukuka aykırı olmamalı, alıcı ile aralarındaki sözleşmeye uygun olmalıdır. Alıcının talep ettiğinden farklı veya ayıplı bir mal veya hizmet sunulması halinde özen yükümlülüğün ihlali ile birlikte elektronik ticaret hizmet sağlayıcının hukuki sorumluluğu doğmaktadır.
Elektronik ticaret pazar ortamı aracılığıyla gerçekleşen bir alım satım söz konusu olduğundan, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının dürüstlük kurallarına uygun şekilde hareket etmesi beklenir.
Alıcıya sunduğu hizmet esnasında yapılan işlemler dolayısıyla elinde bulundurduğu alıcının kişisel verilerini korumak ve üçüncü kişiler ile paylaşmamak, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının sorumluluğu altındadır. Alıcının kişisel verilerine erişilmesini önlemek için gerekli tüm önlemleri almak ve verileri gerektiği gibi saklamak zorundadır. Veri ihlali gibi durumlarda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu‘nda hüküm altına alınan yaptırımlar uygulanacaktır.
Aracı hizmet sağlayıcı ile arasındaki ilişkiye ve sözleşmeye uygun şekilde davranma sorumluluğu bulunmaktadır. Aksi halde sözleşmede belirlenen yaptırımlarla karşılaşabileceği gibi uyuşmazlık çözülemezse yetkili mahkemeler ve adli makamlar aracılığıyla hukuki yaptırımlar ile karşılaşabilir.
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının hem alıcıya hem de aracı hizmet sağlayıcıya karşı sorumlulukları bulunmaktadır. Alıcıya ayıplı mal gönderilmesi, hukuka aykırı içeriklerin paylaşılması gibi durumlar da aracı hizmet sağlayıcı kanunen herhangi bir yaptırım ile karşılaşmasa da ticari güvenirliği ve itibarının zedelenmesi tehlikesi ile karşı karşıya kalabilir.
Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcısının Lisans Alma Zorunluluğu
07.07.2022 tarihli yönetmelik ile getirilen dördüncü ek madde, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcısının faaliyetlerine devam edebilmeleri için Bakanlıktan lisans alma zorunluluğu olduğuna hükmetmiştir ve gerekli koşulları düzenlemiştir. İşbu yönetmelik elektronik ticaret hizmet sağlayıcısı için böyle bir zorunluluk getirmemiştir. Ancak elektronik ticaret hizmet sağlayıcısının kullandığı elektronik ticaret pazar ortamının geçerli bir lisansı olması önem taşımaktadır.
Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcısının Hakları ve Yükümlülükleri
Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının olduğu gibi elektronik ticaret hizmet sağlayıcının da alıcılara bilgi verme yükümlülüğü bulunmaktadır. Alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde tanıtıcı bilgilerini paylaşmanın yanında ilgili kanunda sayılan tüm bilgileri paylaşmak ve şeffaf davranmak ile sorumlu tutulmuştur. Yeni yönetmelik ile bu yükümlülüğü ihlal eden hizmet sağlayıcılara bin Türk Lirasından on bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verileceğine hükmedilmiştir.
Yeni yönetmelik ile, kanunda sayılan yükümlülüklerin ihlali durumunda ne miktarda idari para cezası yaptırımı ile karşılaşılacağı hüküm altına alınarak kanunun içeriği genişletilmiştir.
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının, aracı hizmet sağlayıcı ile birlikte ispat yükümlülüğü bulunmaktadır. Ticari alım satımlara ilişkin verileri 3 yıl süreyle korumak ile yükümlü bulunduğundan, belirtilen süre içinde doğacak uyuşmazlıklarda ispat yükümlülüğü kendisine ve aracı hizmet sağlayıcıda olmak üzere uyuşmazlığa ilişkin bilgi ve belgeleri ilgili mercilerle paylaşma yükümlülüğü altındadır.
Alıcılara sunulan hizmetler ve yapılan işlemler ile ilgili alıcının kişisel verilerini korumak ve üçüncü kişiler ile paylaşmamak yükümlülüğü hem elektronik ticaret hizmet sağlayıcı hem de aracı hizmet sağlayıcı için geçerlidir.
07.07.2022 tarihli yönetmelikte belirlenen yükümlülüklerine göre elektronik ticaret hizmet sağlayıcı: ”Olumlu irade beyanını yazılı şekilde ya da elektronik ortamda almadığı sürece, ekonomik bütünlük içinde bulunmadığı kişilerin ETBİS’e kayıtlı alan adının ana unsurunu oluşturan tescilli markasını kullanarak çevrim içi arama motorlarında pazarlama ve tanıtım faaliyetinde bulunamaz.” Böylece elektronik ticaret hizmet sağlayıcılara üçüncü kişilerin tescilli markasını veya adını kullanma ve yararlanma konusunda kısıtlama getirilmiş, üçüncü kişinin rızası aranmıştır.
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının, aracı hizmet sağlayıcıya karşı, yönetmelik ile güvence altına alınmış bazı hakları da bulunmaktadır. Aracı hizmet sağlayıcı tarafından kampanya veya indirim yapmaya ve yahut ticari itibarını zedeleyecek şekilde istemediği kararlar almaya hiçbir şekilde zorlanamaz. Normal şartlarda taraf olmayı asla istemeyeceği bir ticari ilişkinin tarafı olmaya da zorunlu tutulamaz. Mal veya hizmetlerini istemediği herhangi bir kişiden temin etmeye de zorlanamaz.
Aracı hizmet sağlayıcı ile aralarındaki sözleşmeye her zaman erişme hakkı bulunmaktadır. Tek taraflı veya geçmişe yönelik, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının aleyhine olacak şekilde sözleşmede değişik yapılamaz.
Habersiz bir şekilde aracı hizmet sağlayıcı tarafından sunulan hizmet kısıtlanamaz, kaldırılamaz. Mal veya hizmetlerini alternatif kanallardan sunması ya da farklı bir kanalda reklam yapması yasaklanamaz. Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının kanun ve ilgili yönetmelik ile güvence altına alınmış haklarını sağlıklı bir ticari ilişki için mutlaka bilmesi gerekmektedir.
Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcısının Hukuka Aykırı İçerik Karşısında Sorumluluğu
Hem kanun hem de ilgili yönetmelik ile elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcısının sorumluluğu sınırlanmışken, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının hukuka aykırı içerik, ayıplı mal ve benzeri durumunda alıcıya karşı direkt olarak sorumluluğu bulunmaktadır.
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının, özen sorumluluğuna dayanan kusursuz sorumluluk ilkesine tabi tutulduğu söylenebilir. Sağladığı içerik herhangi bir sebeple hukuka aykırı ise doğrudan olarak sorumlu tutulacaktır ve hukuki yaptırımlar ile karşı karşıya kalacaktır.
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcısı, sunduğu içeriğin hukuka aykırı olduğuna dair elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıdan bir uyarı aldığında, söz konusu içeriği derhal yayımdan kaldırmak ile yükümlüdür. Bakanlık, içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellemesi kararı verebilir. Ancak sunulan ürünün herhangi bir gerçek veya tüzel kişinin fikri ve sınai mülkiyet hakkını ihlal etmediğine dair bilgi ve belgeler sunduğu takdirde, söz konusu ürünün yeniden yayımlanmasını talep etme hakkına sahiptir.
Hukuka aykırı her bir içerik için elektronik ticaret hizmet sağlayıcının on bin Türk Lirasından yüz bin Türk Lirasına kadar idare para cezası yaptırımı uygulanacağı yeni yönetmelik ile hüküm altına alınmıştır. Haksız uygulamalar için de aynı yaptırım geçerli olacaktır.
Tüm bu açıklamalar ışığında, elektronik ticaret hizmet sağlayıcısının karşı karşıya kalabileceği her türlü hukuki durum için Bilişim Hukuku alanında uzmanlaşmış hukuk büromuzdan yardım almasında fayda vardır.
