Elektronik Ticaret Sitelerinin Dikkat Etmesi Gereken Hukuki Düzenlemeler

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, toplumların tüm kesimlerinde, günlük yaşamın her alanında bilgisayar kullanımının çağın gereği olduğu bilincini yaratmış, ekonomik gelişme ve toplumsal güvenin sağlanmasında elektronik ticarete stratejik bir önem kazandırmıştır. Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler sahip olduğu stratejik önemi nedeniyle gündemde oldukça önemli bir yer edinmiştir. Zamanla bu anlayış, internette uygunsuz davranışları kontrol etmek için internette karşılaşılan mevcut hukuk kurallarının kapsamının genişletilebileceği ve kanun koyucuların hukuka ilişkin konularda yeni hukuk kuralları getirebileceği fikrine yol açmıştır. Ulusal hukuk kuralları belirli sınırlar içinde geçerli olmakla birlikte, İnternet bu bölgesel sınırları dikkate almayan sürekli değişen bir sanal toplum yarattığı için bunlar yeterli değildir. İnternetin büyümesi ve çok yönlü kullanımı, çoğu uluslararası nitelikte olan sorunlara ışık tutarken, karşılaşılması gereken yeni sorunları da ortaya çıkarmıştır. Mevcut yasal kurallar, hızla değişen çevrimiçi ticaret dünyasına ayak uydurmakta zorlanmaktadır. E-ticaret iş açısından büyük bir yere sahip olsa da oldukça yeni bir kavramdır. Yeni bir durum ortaya çıktığında, kuralların bu yeni duruma da uygulanması esastır ancak bazen bu kuralların e-ticarete uygulanması mümkün olmamaktadır. Bu nedenle her yeni durum için mevcut kurallar bu yeni duruma uyarlanmalı ve gerekirse sadece bu duruma uygulanacak yeni kurallar oluşturulmalıdır. Günümüzde özellikle e-ticareti düzenlemeye yönelik yasal kurallar ise oluşturulmuş durumdadır.

Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler ile ilgili temel yasa Elektronik Ticaret Düzenlemeleri Yasası’dır. Bunun dışında; E-Ticaret’te Hizmet Sağlayıcılar ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, E-Ticaret’te Güven Mührü Tebliği, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemleri ve Yükümlülükler Hakkında Tebliğ gibi ek bilgiler de mevcuttur. Tüm bu kaynaklar, hizmet sağlayıcının e-ticaretteki yükümlülüklerini tanımlamaktadır. Ayrıca, alıcının tüketici olduğu B2C (işletmeden tüketiciye) ve C2C (tüketiciden tüketiciye) şeklinde gerçekleşen e-ticaret modelleri için Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği de önemlidir. 

Hizmet Sağlayıcı, e-ticaret faaliyetlerinde bulunan gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder. Servis sağlayıcılar ikiye ayrılır. Bunlar; Doğrudan kendi e-ticaret ortamında hizmet verenler ve bir aracı hizmet sağlayıcı aracılığıyla hizmet verenler. Bu yazımızda e-ticaret iş adamlarının ve dolayısıyla yasal hizmet sağlayıcı olarak tanımlananların dikkat etmesi gereken konulardan bahsedeceğiz.

Elektronik Sözleşmeler 

Elektronik sözleşmeler en geniş anlamıyla elektronik iletişim araçları kullanılarak yapılan sözleşmeler olarak tanımlanabilir. Elektronik sözleşmelerin en belirgin özelliği elektronik ortamda yapılmasıdır. Elektronik ortamda akdedilen sözleşmeler başka şekilde akdedilen sözleşmelerden farklı değildir. Türk Borçlar Kanununun 1. maddesine göre bir sözleşmenin kurulabilmesi sadece tarafların iradelerinin uyuşması ile gerçekleşmektedir. Bu tanımda da açıklandığı üzere sözleşmenin kurulabilmesi için belirli şartların sağlanması gerekir. İlk olarak taraflar sözleşme hakkında anlaşabilmelidir. Ayrıca bu taraflar kendilerini birbirlerine ifade etmeli ve iradelerinin birbirleriyle uyuşması gerekmektedir.

Elektronik Ticarette Dikkat Edilmesi Gerekenler

Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler, satıcının yerine getirmesi gereken birtakım hukuki yükümlülüklerden oluşmaktadır. Bu bölümde üzerinde durulacak olan hukuki yükümlülükler elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler adı altında incelenecektir.

• Bilgi Verme Yükümlülüğü

Satıcı olan ve kendi e-ticaret ortamlarında hizmet veren hizmet sağlayıcıları ve aracı hizmet sağlayıcıları bilgilendirme yükümlülüğünüze uygun hareket ederek alıcıya muhatap olacağı adres, iletişim ve kimlik bilgilerini bildirmek zorundadır. 

• Sitede “İşlem Rehberi” Bölümü Bulundurulmalıdır.

Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler arasında e-ticaret sitelerinin yapısına dair de birtakım düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemeler elektronik ticaretle uğraşanların yaptırımla karşılaşmaması açısından önem taşımaktadır. E-ticaret kullanıcıları sitelerinde bu bölümü işlem rehberi adıyla yayınlamalıdır. Burada belirtmek gerekir ki; aynı içeriğe sahip olsalar dahi bu bilgilerin farklı bir adla yayınlanması mümkün değildir. Bu bölüm teknik adımlar ile mal veya hizmetlerin seçilmesi nakliye ilgilerinin girilmesi ödemenin yapılması ve bir sözleşmenin kurulması için siparişin onaylanması gibi gerekli adımları temsil etmektedir. 

• Kullanılmış Mallar Ayrı Bir Başlık Altında Sunulmalıdır.

Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler uyarınca hizmet sağlayıcılar kullanılmış malların farklı bir başlık altında ve ayrı bir kategoride satışa sunulmasını sağlamalıdır Malların ikinci el olduğundan emin olmakla yükümlüdürler.

• Ödenecek Toplam Fiyatı Açıkça Belirtilmelidir.

Hizmet sağlayıcılar vergiler, teslimat ücretleri ve sözleşmenin diğer koşulları dahil olmak üzere toplam fiyatın alıcı tarafından ödenmesini sağlamalıdır. Ayrıca Hizmet Sağlayıcı mal veya hizmetin toplam fiyatı ile fiyatlandırma yöntemini ve teslimat maliyetinin önceden belirlenmesinin mümkün olmaması durumunda söz konusu ek masrafların ödeme olabileceğini belirtmek zorundadır.  

• Sipariş Onayından Önce Müşteriye Sipariş Özeti Gönderilmelidir.

Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler gereği; siparişi onaylamadan önce tedarikçi alıcının giriş hatalarının farkında olması ve tutarlı olması için sipariş özetini alıcıya sağlamalıdır.

• Sipariş Onayı Sonrasında Müşteriye Sipariş Bilgileri Gönderilmelidir.

Alıcıya fiziki veya elektronik olarak gönderilen sözleşme hükümlerinin ve genel ticaret koşullarının sağlanmasından hizmet sağlayıcı sorumludur. Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler bu bilgilerin mesaj ya da e mail yoluyla gönderilebileceğini öngörmektedir.

• 3 Yıl Süreyle Elektronik Kayıt Tutma Zorunluluğu Bulunmaktadır.

E-ticaret işletmeciliği yapıyorsanız e-ticaret işlemlerinize ilişkin elektronik kayıtları 3 yıl süreyle saklamanız gerekir.  

• Alıcıların Cayma Hakkı Konusunda Bilgilendirilmesi Gerekmektedir.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında mesafeli olarak yapılan herhangi bir ürün veya hizmet satışında tüketici 14 gün içerisinde herhangi bir cezai şart ödemeksizin ödediği bedelin tamamı kesintisiz iade edilecek şekilde ve gerekçe göstermesine gerek olmadan cayma hakkına sahiptir. Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler uyarınca satıcı olarak tüketicileri cayma hakkı konusunda ilgilendirmelisiniz  

• Promosyon İçin Gönderilen Mesajların Müşteriler Tarafından Onaylanması Gerekir.

Müşterilere ticari elektronik mesaj göndermeden önce onaylarını almanız gerekir. Alıcının kendisine ticari elektronik ileti gönderme yetkisi yazılı olarak veya herhangi bir elektronik iletişim aracıyla yapılabilir. Onay alıcıdan ticari elektronik ileti almayı kabul ettiğine dair açık bir beyanı adını soyadını ve iletişim adresini içermelidir. 

• Elektronik Ticaret Sitenizin “Güven Mührü” Olmalıdır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki; e-ticaret işletmelerinin güven mührü kullanması zorunluluk değildir. Ancak güven mührü olmayan şirketler güvensizlik hissi yaratacaktır. Dolayısıyla bu şirketler güvenilir olsalar dahi tüketiciler arasında popülerlik kazanamama riski taşırlar.  

• Elektronik Ticaretle Uğraşanlar ETBIS Sistemine Kayıt Olmalıdır.

Elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler kapsamında hizmet sağlayıcılarını kayıt altına almak, alıcı ve satıcıya ilişkin şeffaflığı sağlamak ve e-ticarete ilişkin veri toplayıp işlemek amacıyla ETBIS kaydı zorunlu tutulmuştur. Bu sisteme kayıt yaptıran kişiler; bildirime uygun KEP adresi, e-ticaret türü, e-ticaret dışındaki ticari faaliyetler, e-ticaret ortamında sunulan mal ve hizmet türleri, e-ticaret ortamında sağlanan ödeme yöntemleri, ikinci el eşya sunulup sunulmadığı, e-ticaret ortamında satışa sunulan ikinci el eşyanın cinsi, ödeme kuruluşlarından alınan mal ve hizmetin cinsi, hizmete ilişkin fatura gibi unsurlar beyan etmekle yükümlüdürler. 

Yukarıdaki sayılan yükümlülükleri ihlal edenlere idari para cezası yaptırımı uygulanacaktır. Bu nedenle elektronik ticaretteki hukuki düzenlemeler konusunda ayrıntılı bilgi sahibi olmanız, e-ticaretle ilgileniyorsanız bu yükümlülüklere uygun hareket etmeniz gerekmektedir.