Faydalı Model Başvurusu ve Tescili

Faydalı model, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda yer alan ve buluşlara verilen hukuki korumalar arasında yer almaktadır. AEY Legal olarak bu yazımızda sizlere faydalı modelin kapsamı, faydalı model başvurusunda adımlar, tarifname ve unsurları, Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvuru yapılması, araştırma talebi raporu, başvurunun yayımlanması ve buna itirazlar ile belge düzenleme konularında bilgi sunacağız.

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Faydalı Model ile Korunabilir Buluşlar ve İstisnaları başlıklı 142. Maddesinde açıkça tanımlanmıştır. İlgili tanım uyarınca yeni ve sanayiye uygulanabilir ancak “tekniği bilinen durumun aşılması” şartını haiz olmayan buluşlar faydalı model korumasında yararlanabilecektir.

Faydalı model belgesi; patent başvurularının yüksek maliyetli olması ve uzun sürmesi sebebiyle buluş sahipleri tarafında pratikliği, ucuzluğu ve hızı dikkate alınarak tercih edilmektedir. Tekniği bilinen durumun aşılması şartı burada aranmamakta olduğundan, sanayiye uygulanabilir yenilikler faydalı model başlığı altında korunabilmektedir.

Faydalı Model Başvurusunda Adımlar

Faydalı model başvurusu için ilk olarak, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda belirtilen unsurlar başvuruya eklenmelidir. Bu unsurlar başvuru formu, buluş konusunu açıklayan tarifname, istemler, tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimler, özet ve başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilgididir. Bu bilgi ve belgelerin en az birinin eksik olması veya yabancı dilde verilmesi halinde faydalı model başvurusunda bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren iki aylık süre verilecek, bu eksiklikler giderilecek veya yabancı dilde yer alan bilgi veya belgeler Türkçeye çevrilecektir. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılmaktadır.

Ancak bu bilgi ve belgeler ile başvuruda bulunulurken faydalı model verilmesi talebi, başvurucu kimlik ve iletişim bilgileri ile Türkçe veya yabancı dillerden biriyle yazılmış tarifname veya önceki bir başvuruya yapılan atıf yer almadığı takdirde faydalı model başvurusu işleme alınmayacaktır. 

İkinci olarak Türk Patent ve Marka Kurumu yukarıda unsurları tam olan veya eksik unsurları tamamlanan/Türkçe’ye çevrilen başvuruyu şekli şartlara uygunluk bakımından incelemektedir. Başvurunun şekli şartlara uygun olmadığı anlaşıldığı takdirde başvuru sahibinden bu eksiklikleri bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gidermesi istenmektedir. Eksiklik giderilmediği takdirde bu başvurunun reddedilmesi ile sonuçlanmaktadır.

Üçüncü aşama ise araştırma talebinde bulunulmasıdır. Başvuru sahibi; başvuruyla birlikte veya herhangi bir bildirime gerek olmaksızın başvurunun şekli şartlara uygunluk bakımından bir eksikliği taşımadığı veya eksikliklerin süresi içinde giderildiği kendisine bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ücretini ödeyerek mevzuatta belirtilen şartlara uygun olarak araştırma talebinde bulunabilecektir. Faydalı model başvurusunda araştırma raporunun bulunması zorunlu hususlardandır. Ancak bu talepte bulunulmaması halinde başvuru geri çekilmiş sayılacaktır. Bu taleple birlikte araştırma raporu düzenlenecek, rapor başvuru sahibine bildirilecek ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından çıkarılan bültende yayımlanacaktır.

Yukarıda belirtilen tüm süreçler yürütülürken faydalı model korumasından yararlanacak buluş, kimyasal ve biyolojik maddelere veya kimyasal ve biyolojik usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar; eczacılıkla ilgili maddelere veya eczacılıkla ilgili usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar; biyoteknolojik buluşlar ya da usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar arasında yer alıyorsa veya tarifnamenin ya da tüm istemlerin yeterince açık olmaması araştırma raporunun düzenlenmesini engelliyorsa araştırma raporu düzenlenmeyecektir. Düzenlenmemesini takiben başvuru sahibinden, bu konudaki itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde sunması istenecektir. Bu süre içinde itirazda bulunulmaması veya itirazın ya da yapılan değişikliklerin Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru reddedilmektedir. İtirazın ve varsa yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde çıkarılan bültende yayımlanır.

Başvuru sahibi, araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde ilgili belgeleri de eklemek suretiyle araştırma raporunun içeriğine itiraz edebilecek, üçüncü kişiler de görüş bildirebilecektir. Bu süreç sonrasında Türk Patent ve Marka Kurumu yaptığı nihai değerlendirme ile faydalı model verilmesine karar verdiği takdirde bu hususu başvuru sahibine bildirecek, karar ve faydalı model Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde çıkarılan bültende yayımlanacaktır.

Tarifname ve Unsurları

Faydalı model başvurusunda olmazsa olmaz unsurlardan biri de tarifname olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarifname, buluşun tüm detayları ile anlatıldığı belgedir. Buluş konusu, burada ilgili olunan teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte hiçbir şey gizlenmeden açık ve ayrıntılı olarak hazırlanmalıdır.

Tarifnamenin en başına “Tarifname” yazılmalı ve bunun altında da “Buluş Başlığı” belirtilmelidir. Burada belirtilen buluş başlığı, başvuru formu ve özet sayfasında yer alan başlıkla aynı olmalıdır. 

Buluş başlığının yanısıra teknik alan, buluşun amacı, şekillerin açıklanması, şekillerdeki referansların açıklanması, buluşun açıklanması ve buluşun sanayiye uygulanma biçimi başlıklarına da yer verilmesi tavsiye edilmektedir. 

TÜRKPATENT’e Başvuru

Türk Patent ve Marka Kurumu’na faydalı model başvurusunun yapılması süreci hakkında unutulmamalıdır ki şu bilgi ve belgelerin eksik olması halinde başvurular işleme alınamayacaktır:

1. Patent verilmesi talebi.
2. Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri.
3. Türkçe ve Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf veya karşılıklılık ilkesini uygulayan devletlerin resmi dillerinden biriyle yazılmış tarifname veya önceki bir başvuruya yapılan atıf.

Yukarıda yer alan bilgiler haricinde aşağıda yer alan bilgi ve belgelerden birinde eksiklik olması halinde başvuru tarihinden itibaren iki ay için eksikliklerin giderilmesi gerekecektir, aksi halde başvuru geri çekilmiş sayılacaktır:

1. Başvuru formu
2. Buluş konusunu açıklayan tarifname
3. İstemler
4. Tarifname veya istemlerde atıf yapılan resimler
5. Özet
6. Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir bilgi veya belge

Yukarıda göstermiş olduğumuz bilgi ve belgelerin eksiliği hiç şüphesiz başvurunun ya direkt işleme alınmaması ya da eksikliklerin tamamlanması sonucunu gündeme getirecektir.

Araştırma Talebi ve Raporu

Araştırma talebi ve buna ilişkin olarak hazırlanacak raporda buluşa faydalı model verilip verilmeyeceğine ilişkin karar verilmektedir. Bu faydalı model verilmesinde ilk aşama olarak gösterilmektedir. 

Başvuru sahibi, yukarıda belirtildiği üzere başvuruyla birlikte veya herhangi bir bildirime gerek olmaksızın başvurunun şekli şartlara uygunluk bakımından bir eksikliğinin olmadığı veya eksikliklerin süresi içinde giderildiğinin bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ücretini ödeyerek ve mevzuatta belirtilen şartlara uygun olarak araştırma talebinde bulunacaktır. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılmaktadır. 

Araştırma raporunda buluş konusunun dokümanlarla ilişkisi uluslararası alanda kabul edilmiş bazı kodlarla değerlendirilmekte ve düzenlenmektedir. Düzenlenen araştırma raporu Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından başvuru sahibine bildirilmekte ve yine kurum tarafından çıkarılan bültende yayımlanmaktadır.

Başvurunun Yayınlanması ve İtirazlar

Patent uzmanları tarafından önceli başvurular ve teknik literatür araştırılır. Şartları sağlaması halinde başvuru onaylanarak araştırma raporuyla patent bülteninde yayınlanır. Araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde başvuru sahibi ilgili belgeleri de ekleyerek araştırma raporunun içeriğine itiraz edebilecektir, buna üçüncü kişiler de görüş bildirebilecektir. Başvuru sahibi tarafından itiraz edilmiyorsa veya üçüncü kişiler tarafından görüş bildirilmiyorsa sadece araştırma raporu, itiraz edilmesi veya görüş bildirilmesi halinde ise araştırma raporu ve itirazlar veya görüşler değerlendirilmektedir. Herhangi bir itiraz olmaması halinde tescil kesinleşir.

Belge Düzenleme

Belge düzenleme, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Şekli İnceleme, Araştırma Talebi, İtiraz ve Faydalı Modelin Verilmesi başlıklı 143. maddesinin (10) numaralı fıkrasında ele alınmıştır. İlgili hüküm uyarınca faydalı modelin verilmesine ilişkin yayımdan sonra talep edilmesi ve belge düzenleme ücretinin ödenmesi halinde, düzenlenen belge faydalı model sahibine verilecektir.

Türk Marka ve Patent Kurumu tarafından yayımlanan ücret tablosuna göre 2023 faydalı model belgesi düzenleme ücreti 1380,81 ₺ olarak hesaplanmıştır.

Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden “Faydalı Model Başvurusu ve Tescili” konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. “Faydalı Model Başvurusu ve Tescili” konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.