Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin Görevleri

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun ceza davalarıyla ilgili maddelerinde belirtilen suçlar uyarınca ceza davaları kapsamında Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemeleri yargılama yürütmektedir.

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Görevine Giren Suçlar Nelerdir?

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi’nin görev alanına giren suçların ilk kısmı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun Ceza Davaları-Suçlar başlıklı 71. maddesinde düzenlenmiştir. 

Umuma Arz Edilmesi ve Yayımlanması

Bu hüküm uyarınca gösterilen ilk suç tipi bir eserin, eser sahibinin izni olmadan umuma arz edilmesi ve yayımlanmasıdır. İlgili hüküm uyarınca bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.

Başkasına Ait Esere Ad Konulması

5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu’nun 71. maddesinde gösterilen ikinci suç tipi ise başkasına ait esere ad konulmasıdır. İlgili hüküm uyarınca başkasına ait esere, kendi eseriymişçesine ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. Bu fiilin dağıtmak veya yayınlamak suretiyle işlenmesi halinde ise faile en fazla beş yıla kadar hapis cezası verilebilecektir. Ancak beş yıla kadar hapis cezası verilmesi halinde adli para cezasına hükmolunamayacaktır.

Kaynak Gösterilmeksizin İktibasta Bulunulması

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi’nin görev alanına giren suçların üçüncüsü bir eserden kaynak gösterilmeksizin iktibasta bulunulmasıdır. İlgili hükme göre bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunulması halinde iktibasta bulunan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.

İçerik Hakkında Kamuya Açıklamada Bulunulması

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi görev alanına giren suçların dördüncüsü hak sahibi kişilerin izni olmaksızın herkese açık olmayan bir eserin içeriği hakkında kamuya açıklamada bulunulmasıdır. İlgili hüküm uyarınca bir kimse tarafından hak sahibi kişilerin izni olmadığı takdirde herkese açık olmayan bir eser hakkında kamuya açıklamada bulunması halinde fail altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılacaktır.

Yetersiz, Yanlış veya Aldatıcı Kaynak Gösterilmesi

Bir eserle ilgili yetersiz, yanlış veya aldatıcı bir şekilde kaynak gösterilmesi Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi görev alanına giren suçların beşincisi olarak yine 71. madde başlığı altında düzenlenmiştir. İlgili hüküm uyarınca bir eserle ilgili yetersiz, yanlış veya aldatıcı bir şekilde kaynak gösterilmesi halinde, kaynak gösteren kişi altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılacaktır.

Tanınmış Bir Başkasının Adının Kullanılmasıyla Çoğaltılması, Dağıtılması, Yayılması veya Yayımlanması

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. maddesinde belirtilen son suç tipi ise bir eserin, icranın, fonogramın veya yapımın tanınmış bir başkasının adının kullanılmasıyla çoğaltılması, dağıtılması, yayılması veya yayımlanmasıdır. İlgili hüküm kapsamında bir eserin, icranın, fonogramın veya yapımın tanınmış bir başkasının adının kullanılmasıyla çoğaltılması, dağıtılması, yayılması ve yayımlanması halinde bu eylemleri gerçekleştiren kişi üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.

Teknolojik Önlemleri Etkisiz Kılma

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi görevine giren diğer bir suç 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun Teknolojik Önlemleri Etkisiz Kılma başlıklı 72. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili hüküm uyarınca Bu Kanunda yer alan hakların korunması amacıyla eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımının kontrolünü sağlamak üzere erişim kontrolü veya şifreleme gibi koruma yöntemi ya da çoğaltım kontrol mekanizması uygulamalarıyla sağlanan etkili teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik ürün ve araçları imal veya ithal eden, dağıtan, satan, kiraya veren veya ticari amaçla elinde bulunduranlar ile ürün ve araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetlerini sunanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacaktır.

Marka Hakkına Tecavüz

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi’nin görev alanına giren diğer suçlar 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Hakkına Tecavüze İlişkin Cezai Hükümler başlıklı 30. maddesinde açıklanmıştır. 30. maddenin (1) numaralı fırkası uyarınca başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Hakkına Tecavüze İlişkin Cezai Hükümler başlıklı 30. maddesinin (2) numaralı fıkrasında marka koruması olduğunu belirten işaretin mal veya ambalaj üzerinde yetkisi olmadan kaldırılması düzenlenmiştir. İlgili hüküm uyarınca marka koruması olduğunu belirten işaretin mal veya ambalaj üzerinde yetki olmadan kaldırılması halinde bu fiili gerçekleştiren kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Hakkına Tecavüze İlişkin Cezai Hükümler başlıklı 30. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca yetkisi olmadığı halde başkasına ait marka hakkı üzerinde devretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.

Yukarıda belirtildiği üzere 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olacaktır. Ayrıca bu suçlardan dolayı cezaya hükmedilebilmesi için marka Türkiye’de tescilli olmalıdır. Bu kapsamda belirtilen suçların bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacaktır.

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Görevine Giren Suçlarda Şikayet Süresi

Yukarıda belirtmiş olduğumuz 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. ve 72. maddelerinde düzenlenmiş suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı olacaktır. Yapılan şikayetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delillerin Cumhuriyet Başsavcılığına verilmesi gerekmektedir. Bu belge ve sair delillerin şikayet süresi içinde Cumhuriyet Başsavcılığına verilmemesi halinde başsavcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilecektir. Bu kanundan kaynaklanan suçlarda şikayet hakkı; Milli Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri ile eser üzerinde manevi ve mali hak sahibi kişiler tarafından kullanılabilecektir. 

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu nezdinde belirttiğimiz suçların da soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olacaktır. 

Şikayete bağlı suçların soruşturulması ve kovuşturulmasında şikayet süresi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun Soruşturulması ve Kovuşturulması Şikayete Bağlı Suçlar başlıklı 73. maddesi uyarınca altı aydır. Yukarıda saydığımız suçlar hakkında altı ay içinde şikayette bulunulmadığı takdirde artık soruşturma ve kovuşturma yapılamayacaktır.

Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden “Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin Görevleri” konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. “Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin Görevleri” konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.