İnternet Alan Adlarının Kötü Niyetle Tahsisi ve Kullandırılması Nedir?

İnternet alan adlarının kötü niyetle tahsisi ve kullandırılması internet alan adlarına ilişkin mevzuatlarda detaylı bir biçimde düzenlenmektedir. Bu yazımız ile sizlere kötü niyetle tahsis ve kullandırma hakkında detaylı bilgi sunmaktayız.

İnternet Alan Adları Nedir?

İnternet alan adı, İnternet Alan Adları Yönetmeliği’nin Tanımlar başlıklı 3. maddesinde açıklanmıştır. İlgili tanım uyarınca internet alan adı, internet üzerinde bulunan bilgisayar veya internet adresini belirlemek için kullanılan internet protokol adresini tanımlayan adlardır. 

Ülkemizde internet alan adları “a.b.tr” ve “a.tr” şeklinde düzenlenebilmektedir. Alan adlarının b kısmı “.tr” uzantılı internet alan adları altında tanımlanan alt alan adlarını açıklamaktadır. Bunlara örnek olarak “.com, .name, .tv, .gov, .net, .org, .edu, .dr, .web” gösterilebilecektir. Alan adının a kısmı ise kişilerin serbestçe belirleyebileceği alanları ifade etmektedir. Örnek olarak “aeylegal.com” gösterilebilecektir. 

İnternet Alan Adları Hangi Mevzuatlarda düzenlenmektedir?

İnternet alan adları Resmi Gazete’de yayımlanan 07.11.2010 tarihli İnternet Alan Adları Yönetmeliği ve 21.08.2013 tarihli İnternet Alan Adları Tebliği’nde düzenlenmektedir.

Bunun dışında uluslararası korumaya ilişkin olarak kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenen politika ve prosedürler de bulunmaktadır. Yazımızın devamında bu politikalar hakkında bilgi edinebilirsiniz.

İnternet Alan Adı Nasıl Tahsis Edilir?

İnternet alan adı sahibi, internet alan adı için başvuruda bulunurken Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun internet sitesinde yer alan kayıt kuruluşlarından birini seçmeli ve bu kayıt kuruluşunun internet sitesinde yer alan internet alan adı başvurusu elektronik formunu doldurmalıdır.

Ülkemizde alan adı tahsislerinde belgeli ve belgesiz alan adı tahsisi olarak iki farklı yöntem uygulanmaktadır. 

Belgesiz alan adı tahsislerinde “ilk gelen ilk alır” kuralı geçerlidir. İlk gelenin tespitinde alan adı sahibi tarafından alan adı başvurusunun TR Ağ Bilgi Sistemi’ne (TRABİS) ulaştığı zaman kaydı esas alınmaktadır.

Belgeli alan adı tahsislerinde ise alan adı başvurucusu tarafından bilgi veya belgelerin kayıt kuruluşuna verilmesi ve TR Ağ Bilgi Sistemi’ne (TRABİS) ulaştırılmasını takiben internet alan adı tahsisi yapılmaktadır. Belgeli alan adı tahsisine tabi olan alan adlarına örnek olarak “.av, .bel, .dr, .edu, .gov, .pol, .k12, .tsk ve .kep” gösterilebilecektir.

İnternet alan adı tahsislerinde başvurucu tarafından seçilecek alan adı bir defada en az bir en fazla beş yıl süreyle tahsis edilebilmektedir.

İnternet Alan Adları Nasıl Kötü Niyetle Tahsis Edilir ve Kullanılır?

İnternet alan adının kötü niyetle tahsis ettirildiğinin ispatı için ICANN tarafından yayınlanmış olan UDRP politikasında birtakım kötü niyetli durumlar listelenmiştir.

Bunlardan ilki internet alan adının ticaret veya hizmet markası, ticaret unvanı, işletme adı veya kişi adı ya da diğer tanıtıcı işaretin sahibi olan tarafa bu internet alan adının tahsis masraflarını ve yatırım maliyetini aşan miktardaki bir meblağ karşılığında devretme amacıyla tahsis ettirilmesidir. Burada internet alan adının sahibi olan kişi, şikayetçiye veya şikayetçinin ticari olarak rekabette bulunduğu kişiye yüksek tutarlarla bu internet alan adını satmaya çalışmaktadır.

Kötü niyetli durumların ikincisi internet alan adının, ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaretin sahibinin, bu marka, işaret ya da unvanı kullanmasını engellemek amacıyla tahsis ettirilmesidir. İnternet alan adını kendisine tahsis ettiren kişi burada marka, ticaret unvanı vb. işaretin şikayetçi tarafından kullanılmasını engellemeye çalışmaktadır.

Kötü niyetli durumların üçüncüsü internet alan adının şikayet edilen kişi tarafından, esasen ticari rakiplerin işlerini ya da faaliyetlerine zarar vermek amacıyla tahsis ettirilmesidir.

Kötü niyetli durumlar olarak listenin dördüncü ve sonuncu durumu ise uyuşmazlık konusu alan adının, ticari kazanç elde edilmesi amacıyla şikayetçinin sahibi olduğu ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaret ile benzerlik oluşturup karışıklık meydana getirerek internet kullanıcılarının, alan adı sahibinin internet sitesine veya herhangi bir internet sitesine yönlendirilmesi amacıyla kullanılmasıdır. 

Yukarıda belirtildiği üzere tüm bu durumlar internet alan adının kötü niyetle tahsisini ortaya koymaktadır. Şikayetçi taraf bu gibi hususların varlığı halinde uyuşmazlığın çözümü için uyuşmazlık çözüm sağlayıcılarına başvuruda bulunabilecektir.

Markaların Alan Adlarıyla Aynı veya Benzer Olması

Alan adı ihlallerinde bir şirket veya markaya ait olan ismin aynısı ya da çok benzeri hak sahibi olmayan kişiler tarafından alan adı olarak alınabilmektedir. Belgesiz alan adı tahsislerinde geçerli olan “İlk gelen ilk alır.” kuralı uyarınca kişiler kendilerine markalarla aynı veya benzer alan adı alabilmektedir.

Bu alan adı ihlallerinde amaç genellikle bir internet alan adını çok ucuza kaydettirip bu alan adını asıl sahibine çok yüksek fiyatlara satmak olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu amacın yanısıra başka bir amaç internet kullanıcılarının asıl markanın sitesine erişiminin sağlanmasını engellemektedir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı ve İstisnaları başlıklı 7. Maddesinin (2) numaralı fıkrasında marka tescilinin hukuki boyutu açıklanmıştır. İlgili hüküm uyarınca marka tescilinden doğan haklar münhasıran marka sahibine aittir. Marka sahibinin izinsiz olarak yapılması halinde madde içerisinde belirtilen konularda fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır. Bunlar:

• Tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin, tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerde kullanılması.
• Tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması.
• Aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde olmasına bakılmaksızın, tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle markanın itibarından haksız bir yarar elde edecek veya itibarına zarar verecek veya ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikteki herhangi bir işaretin haklı bir sebep olmaksızın kullanılması.

olarak sayılmıştır. Markaların aynısı ya da benzerinin, aynı veya benzer mal veya hizmetler için kullanılıyor olması ve bunların karıştırılma ihtimalinin bulunması halinde marka sahibi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 7. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (d) uyarınca işareti kullanan kişinin işareti kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı ve benzeri biçimlerde ve ticaret alanında kullanılması halinde marka sahibi bu fiilin önlenmesini talep edebilecektir.

Yargılama ICANN ve Tahkim

ICANN alan adları konusunda uyuşmazlık çözüm yollarından birisidir. Türkçe adıyla ICANN İnternet Tahsisli Adlar ve Sayılar Kurumu olarak gösterilmektedir. Bu uyuşmazlık çözüm yolu doksanlı yıllardan ticari markaların kötü niyetli kişilerce kaydedilmesinin oluşturduğu endişe sonucu ortaya çıkmıştır. The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) adıyla, alan adı ve ticari marka sahiplerinin, kötü niyetli bireylerin alan adı kullanma hakkına itiraz edebileceklerine yönelik politika düzenlenerek  ticari markaların birden fazla kez kullanılmasının engellenmesine yönelik hukuki koruma sağlanmıştır.

Bu çalışmalar sonucunda ICANN tarafından Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy (UDRP) ve Uniform Rapid Suspension (URS) olmak üzere iki adet uyuşmazlık çözüm mekanizmassı oluşturulmuştur.

UDRP politikası 1999 yılında ICANN tarafından yürürlüğe konmuştur. Bu politikada amaç alan adını kaydetmiş son kullanıcı ile bu alan adı sebebiyle hak iddiasında bulunabilecek üçüncü kişilerin arasındaki uyuşmazlığın çözümlenmesi konusunda usul ve esasların belirlenmesidir.

UDRP uyarınca bir alan adına ilişkin olarak alan adı kullanımının durdurulması veya şikayetçi kişiye transfer edilebilmesi için;

• Alan adı ticari bir marka veya hizmet markası ile aynı veya karışıklığa sebep olacak şekilde benzer olmalıdır.
• İnternet alan adını tescil eden kişinin bu internet alan adı üzerinde hiçbir hakkı veya meşru menfaati bulunmamalıdır.
• İnternet alan adı tescil ettiren tarafından kötü niyetle tescil edilmeli ve kullanılmalıdır.

UDRP politikasında dikkat edilmesi gereken en önemli husus internet alan adının salt bir markayla benzer olmasının internet alan adının sicilden terkini veya hak iddia eden kişiye transfer edilmesi için tek başına yeterli olmayacağıdır. Şikayetçi ayrıca bu tescilin kötü niyetle yapıldığını ve bu internet alan adının kötü niyetle kullanıldığını ispat etmelidir.

Uniform Rapid Suspension (URS) ise ICANN tarafından 2013 yılında yürürlüğe konan diğer bir politikadır. İnternet alan adının tescili ve kullanımıyla ilgili haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler hem yukarıda belirtilmiş UDRP hem de URS yöntemlerini kullanarak başvuruda bulunabilecektir. 

URS başvurusunda bulunabilmek için UDRP’de olduğu gibi internet alan adının bir marka veya hizmet marka ile aynı veya karışıklığa sebep olacak şekilde benzer olması, internet alan adını tescil eden kişinin bu internet alan adı üzerinde hiçbir hakkı veya meşru menfaatinin bulunmaması, internet alan adının tescil ettiren tarafından kötü niyetle tescil edilmesi ve kullanılması gerekmektedir.

UDRP yukarıda belirttiğimiz üzere internet alan adı ile ilgili olarak şikayette bulunan kişiye ağır bir ispat külfeti yüklemektedir, URS’de ise şikayetçiye daha hafif bir ispat külfeti yüklenmektedir. Ayrıca URS politikası “.info, .org, .pro, .tel, .asia, .pw” gibi internet alan adlarına uygulanmaktadır.

Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden “İnternet Alan Adlarının Kötü Niyetle Tahsisi ve Kullandırılması Nedir?” konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. “İnternet Alan Adlarının Kötü Niyetle Tahsisi ve Kullandırılması Nedir?”  konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.