İçindekiler
Günümüzde ticareti kendi adına değil de kurduğu şirketi adına yapanların sayısı bir hayli fazladır. Bunun bir sonucu olarak da birçok farklı şirket türü ortaya çıkmıştır. Bu şirketler, genel olarak şahıs şirketi ve sermaye şirketi ayrımına tabidir. Bu ikili ayrımın alt kollarında farklı şirket türleri mevcuttur. Buradaki en önemli ayrım, şirketin kurucusu (ortağı) olan kimsenin şirket borçlarından sorumluluğu noktasındadır. Şahıs şirketlerinde ortaklar, şirketin tüm borçlarından bütünüyle ve şahsen sorumludur. Şahıs şirketi türlerinden biri komandit şirkettir (komandit ortaklık). Bu yazımızda ise komandit ortaklıkta mali ilişkileri inceleyeceğiz.
Komandit Ortaklığın Tanımı
Şahıs şirketlerinin bir türü olan komandit ortaklıkta iki farklı ortaklık türü mevcuttur. Bunlardan biri komandite ortaktır. Komandite ortak, şirket borçlarından şahsen ve tüm malvarlığıyla sorumludur. Buna karşılık komanditer ortağın sorumluluğu ise sınırlıdır. Komanditer ortak, şirkete karşı taahhüt ettiği ancak ödemediği sermaye miktarında sorumludur.
Diğer şahıs şirketlerinden ayrı olarak komandit ortaklıkta tüzel kişilerin ortaklığa katılması mümkündür. Ancak tüzel kişinin komandite ortak olma hakkı yoktur. Tüzel kişiler yalnızca komanditer ortak olabilir.
Kural olarak komandit ortaklık şahıs şirketidir. Ancak komandit şirketin sermayesi paylara bölünmüş ise bu durumda şirket sermaye şirketi sayılır.
Ortakların birbirlerine karşı hak ve yükümlülükleri konusunda şirket sözleşmesinin hükümleri saklıdır. Ancak sözleşmede hüküm yoksa kolektif şirketlere ilişkin Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulama alanı bulur.
Komandit Ortaklık ve Temsil
Komandit ortaklığı kimin nasıl temsil ettiği sorusunun cevabı, ortakların türüne göre değişmektedir. Yukarıda da açıkladığımız üzere komandit ortaklıkta iki ortak türü vardır: komandite ortak ve komanditer ortak. Komandite ortak, şirketin borçlarından şahsen ve tüm malvarlığıyla sorumlu olan ortaktır. Bu ortağın sorumluluğu sınırsızdır. Buna paralel şirketi temsil yetkisi de komandite ortağa aittir. Komandite ortağın temsil yetkisi aynen kolektif şirket ortaklarında olduğu gibidir. Kısaca açıklamak gerekirse, kural olarak şirketin borçlarından sorumluluk öncelikle şirket tüzel kişiliğine aittir. Ancak şirketin borçlarını karşılamaya yeterli malvarlığının bulunmadığı hallerde, şirket ortakları da borçtan sorumlu olur. Bunun için şirket hakkındaki icra takibinin semeresiz kalmış veya şirketin sona ermiş olması gerekir. Bu iki durumdan birinin varlığı halinde, ortaklar da kişisel olarak şirket borçlarından sorumlu hale gelir.
Kolektif şirkette tüm ortaklar için geçerli olan bu kural, komandit ortaklıkta komandite ortak için de aynen geçerlidir. Ancak komanditer ortak için aynı durum söz konusu değildir. Komanditer ortak, açıkladığımız üzere sınırlı sorumluluk sahibi olan ortaktır. Bu ortağın sorumluluğu, şirkete koyduğu veya taahhüt ettiği sermaye miktarıyla sorumludur. Dolayısıyla bu miktarın üstündeki borçlar için komanditer ortağa başvuru imkanı yoktur.
Bu sınırlı sorumluluk nedeniyle kural olarak komanditer ortağın şirketi temsil etme yetkisi de yoktur. Ancak şirket esas sözleşmesine aykırı olmamak kaydıyla, komanditer ortağın ticari temsilci veya vekil olması mümkündür. Üstelik bu hallerde komanditer ortak, bu sıfatla hareket ettiğini iyi niyetli üçüncü kişilere bildirmemişse, bu kişilere karşı komandite ortak gibi sorumlu olmaktadır. Bu durum, komanditer ortağın sorumluluğunun genişlemesine dair örnek teşkil etmekte olup bu hususu aşağıda detaylıca açıklayacağız.
Komanditer Ortağın Sorumluluk Kapsamının Genişletilmesi
Yukarıda da açıkladığımız üzere, komanditer ortak sorumluluğu sınırlı olan ortaktır. Bu nedenle şirketi temsil yetkisi de mevcut değildir. Ancak bazı hallerde, komanditer ortak komandit ortaklık için daha geniş kapsamlı bir sorumluluk altına girebilir. Bu husus Ticaret Kanunu’nda da ayrı bir başlık altında mevcuttur. Şimdi bu halleri başlıklar halinde inceleyelim.
Komanditer Ortağın Adının Komandit Ortaklık Ticaret Unvanında Yer Alması
Komandit ortaklık ticaret unvanında adı yer alan komanditer ortak, üçüncü kişilere karşı komandite ortak gibi sorumlu olur. Komandite ortağın sorumluluğunun sınırsız olduğunu açıklamıştık. Bu itibarla komanditer ortak da üçüncü kişilere karşı sınırsız sorumluluk sahibi olur.
Komanditer Ortağın Şirket Adına İşlemler Yapması
Şirket esas sözleşmesine aykırı olmadığı sürece, komanditer ortak ticari temsilci veya ticari vekil olarak atanabilir. Böylece şirket adına işlem yapma yetkisine sahip olur. Komanditer ortak, bu şekilde işlemler yaptığı hallerde, karşı tarafı şirket adına işlem yaptığı hususunda açıkça bilgilendirmek zorundadır. Aksi takdirde sorumluluğu komandite ortak gibi olacaktır.
Bazı işlemler, şirket ticaret siciline tescil edilmeden önce yapılmış olabilir. Bu durumda komanditer ortağın sorumluluğu kural olarak sınırsızdır, yani komandite ortak gibidir. Ancak komanditer ortak, sorumluluğunun sınırlı olduğunu karşı tarafın da bildiğini ispatlarsa yine sınırlı sorumlu olur.
Diğer Haller
Ticaret Kanunu’nda komanditer ortağın sorumluluk kapsamının istisnaları ile ilgili 321. maddesinde, yukarıda açıkladığımız iki durumdan başka haller de yer almaktadır. Bunlardan biri de komanditer ortağın şirkete koyduğu para dışındaki sermaye hakkındadır. Bu sermayeyi ortağın şirkete koyduğu tarihteki değeri aynı zamanda komanditer ortağın sorumluluk sınırını da belirler. Ancak bu değerin, belirli miktardan daha fazla olduğu hallerde, aradaki fark için komanditer ortağın sorumluluğu devam eder.
Bunu bir örnekle açıklayalım. A, X Komandit Ortaklığı’na bir kamyoneti sermaye olarak koymuş olsun. Bu kamyonetin değerinin de 200.000 TL olduğunu düşünelim. Bu durumda kural olarak A’nın sorumluluğu 200.000 TL ile sınırlıdır. Ancak şirket alacaklılarından B, kamyonetin değerinin 300.000 TL olduğunu açtığı bir davayla ispatlamışsa, aradaki 100.000 TL’den de A sorumlu olur.
Komanditer ortağın sorumluluğu, şirkete girmesinden önce doğan borçlar için de geçerlidir. Bu durumda sorumluluğu, yine taahhüt ettiği miktarla sınırlıdır.
Komandit ortaklık ve dış ilişkileri hakkındaki bu yazımız bilgilendirme amaçlı olup hukuki görüş veya tavsiye içermemektedir. Herhangi bir sorununuz olduğunda, uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.
