Marka Olamayacak Kelime ve İşaretler

Marka olabilecek ve olamayacak kelime ve işaretler, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun birinci kitabı alan Marka içerisinde düzenleme alanı bulmuştur. Bu makalemizde sizlerle nelerin marka olduğu, marka tescilinin nasıl gerçekleştirileceği ile marka tescilinde mutlak ve nisbi ret nedenleri hakkında değerlendirmelerimizi aktaracağız.

Marka Nedir?

Marka, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Olabilecek İşaretler başlıklı 4. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili hüküm uyarınca marka, bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde, sicilde gösterilebilir olması şartıyla, kişi adları dahil olmak üzere sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajların biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilecektir.

Yukarıdaki tanımdan da anlaşıldığı üzere bir teşebbüs mallarını veya hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlamak adına kişi adları, sözcükler, renkler, harfler, sayılar sesler ve mallar veya ambalajların biçimi olmak üzere her tür işareti sicilde gösterilebilir olmak üzere marka olarak seçebilecektir.

Marka Tescili Nedir?

Marka tescilinin gerçekleştirilebilmesi için ilk olarak başvuru sahipleri tarafından ilgili marka hakkında başvuruda bulunulmalıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Başvuru Şartları, Sınıflandırma ve Bölünme başlıklı 11. maddesi uyarınca marka başvurusu için;

• Başvuru sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri içeren başvuru formunun, 
• Marka örneğinin,
• Başvuruya konu mal ve hizmetlerin listesinin,
• Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir bilgi veya belgenin,
• Başvuru, ortak marka veya garanti marka için yapıldığı takdirde teknik şartnamenin,
• Rüçhan hakkı talebi olması halinde rüçhan hakkı talep ücretinin ödendiğini gösteren bilginin,
• Marka örneğinde Latin alfabe dışında harf veya harfler kullanılmış olması halinde bunların Latin alfabesindeki karşılığının

Başvuruya eklenmesi gerekecektir. Ayrıca yapılacak her bir başvuruyla yalnızca bir markanın tescili talep edilebilecektir. Başvurunun eksiksiz yapılması veyahut eksikliklerinin giderilmesi, mutlak ret nedenleri kapsamında incelenmiş, yayımlanmış ve marka hakkında itiraz yapılmamış veya yapılan itirazların tümü nihai olarak reddedilmiş ve tescil ücretinin ödendiğine dair bilgi de dahil olmak üzere eksik evrakları süresi içinde Türk Patent ve Marka Kurumu’na sunulmuş olması halinde marka başvurusunun bütün aşamaları tamamlanacak ve bu başvuru tescil edilerek sınai mülkiyet hakları ile geleneksel ürün adlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı kayıt ortamı olan sicile kaydedilecek, bültende yayımlanacaktır. 

Marka başvurusu kapsamında ücretin ödenmemesi ve ödendiğine ilişkin bilginin süresi içinde Türk Patent ve Marka Kurumu’na sunulmaması halinde ise başvuru sahibinin başvurusu işlemden kaldırılacaktır.

Ayrıca yukarıda saydığımız işlemlerden herhangi biri tamamlanmadan tescil edilen marka, tescilli marka olarak kabul edilmeyecek, başvuru işlemleri tamamlanmayan aşamadan devam ettirilecek ve bu durum bültende yayımlanacaktır. Markaya ilişkin bu başvuruların tekrar tesciline karar verilmesi halinde daha önceden ödenen tescil ücreti tekrar talep edilmeyecektir.

Marka Tescilinde Mutlak Ret Nedenleri 

Mutlak ret nedenleri, tescil aşamasında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından resen göz önüne alınmakta olup bu ret nedenlerinden en az birinin varlığı mutlak olarak markanın tescilini engellemektedir.

Marka tescilinde mutlak ret nedenleri, 6769 sayılı sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Tescilinde Mutlak Ret Nedenleri başlıklı 5. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili hüküm uyarınca şu işaretler marka olarak tescil edilemeyecektir:

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Olabilecek İşaretler Olabilecek İşaretler başlıklı 4. Maddesinde sayılan marka olamayacak işaretler.
• Herhangi bir ayırt edici niteliği olmayan işaretler.
• Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ta da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak gösteren işaretler.
• Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler.
• Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.
• Malın doğası gereği ortaya çıkan şeklini ya da başka bir özelliğini veya teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan veya mala asli değerini veren şeklî ya da başka bir özelliğini münhasıran içeren işaretler.
• Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak işaretler.
• Paris Sözleşmesinin 2. mükerrer 6. maddesine göre reddedilecek işaretler.
• Paris Sözleşmesinin 2. mükerrer 6. maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler.
• Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler.
• Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler.
• Tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da tescilli coğrafi işaret içeren işaretler.

Marka Tescilinde Nispi Ret Nedenleri

Nispi ret nedenlerinin öne sürülmesi üçüncü kişilerce gerçekleştirilecektir. Burada mutlak ret nedenlerinden farklı olarak marka sahibinin haklarının korunması amaçlanmaktadır.

Marka tescilinde nispi ret nedenleri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Marka Tescilinde Nispi Ret Nedenleri başlıklı 6. maddesinde açıklanmıştır. İlgili hükme göre;

• Tescili amacıyla başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvuru yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dahil olmak üzere karıştırılma ihtimali olduğu takdirde bu markaya itiraz edilmesi halinde marka başvurusu reddedilecektir.
• Bir markanın aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin, marka sahibinin izni olmaksızın ve haklı bir sebebe dayanmaksızın, ticari vekil veya temsilcinin kendi adına tescili için yapılan başvuru, marka sahibinin marka başvurusuna itiraz etmesi halinde reddedilecektir.
• Tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılmakta olan bir başka işaret için, başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden önce hak elde edildiği takdirde marka başvurusu, bu işaret sahibinin itirazı üzerine reddedilecektir.
• Paris Sözleşmesi’nin ilgili maddeleri uyarınca tanınmış markalar ile aynı veya benzer nitelikteki marka başvuruları için aynı veya benzer mal veya hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilecektir.
• Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaşmış olduğu tanınmışlık düzeyi sebebiyle haksız bir yararın elde edilebileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği durumlarda, aynı ya da benzer markanın tescil için gerçekleştirmiş olduğu başvuru, haklı bir sebebe dayanma hali saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetler için yapılmış olup olmadığına bakılmaksızın, önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilecektir.
• Bir başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi halinde, tescil başvurusu yapılan marka hakkında hak sahibinin itirazı üzerine marka başvurusu reddedilecektir.
• Ortak marka veya garanti markasıyla aynı veya benzer olan ve aynı benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, ortak markanın veya garanti markasının yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren üç yıl için yapılmış olması halinde önceki hak sahibinin itirazı üzerine reddedilecektir.
• Tescilli marka yenilenmediği takdirde koruma süresinin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yapılan, bu markayla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki marka sahibinin itirazı üzerine bu iki yıllık süre içerisinde markanın kullanılmış olması şartıyla reddedilecektir.
• Bir marka başvurusunun kötü niyetle yapılmış olması halinde itiraz üzerine bu marka başvurusu reddolunacaktır.

Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden “Marka Olamayacak Kelime ve İşaretler” konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. “Marka Olamayacak Kelime ve İşaretler” konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.