İçindekiler
Ticari elektronik ileti sayesinde esnaf ve tacirlere pazarlama kolaylığı sunulmakta, müşteriye aracısız ve daha düşük maliyetlerle ulaşılmaktadır.
Ticari Elektronik İleti Nedir?
Ticari elektronik ileti, bir esnaf veya tacirin ticari faaliyetine katılımı arttırmak için, bir elektronik adrese elektronik ortamda gönderilen iletidir. Bu iletilerle malın satılması, sunulan hizmetin tanıtılması veya pazarlanması amaçlanmaktadır.
Ticari sayılacak elektronik iletiler 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. Maddesinin (1) numaralı fıkrası altında tanımlanmıştır. Kanuni tanım uyarınca telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilen ve ticari amaçlarla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletiler ticari elektronik iletiler olarak değerlendirilmiştir.
Gelişen teknoloji sayesinde elektronik ileti gönderme araçları gün geçtikçe değişmekte ve çeşitlenmektedir.
Ticari elektronik iletiler ayrıca Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik’in 2. Maddesinde açıklanmış ve bazı ileti türleri kanun koyucu tarafından kapsam dışına alınmıştır. Bu ileti türlerine, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamındaki işletmecilerin abone ve kullanıcılarına; münhasıran kendi mal ve hizmetlerini tanıtmak, pazarlamak ya da işletmesini tanıtmak amacıyla gönderdiği ticari elektronik iletiler, vakıf üniversitelerinin öğrencilerine ve bunların velilerine gönderdiği iletiler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile kamuya yararlı dernekler ve vergi muafiyeti sağlanan vakıfların kendilerine ait ticari işletmelerin faaliyetleriyle ilgili olarak üyelerine gönderdiği iletiler, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun hükümlerine göre radyo ve televizyon yayıncılığı yapan kuruluşlarca, kamuoyunu bilgilendirmek ve eğitmek amacıyla yapılan yayın hizmetlerine ilişkin bilgilendirme iletileri, devlet, mahalli idareler ve diğer kamu tüzel kişilerinin kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla gönderdikleri iletiler örnek gösterilebilecektir.
Elektronik iletiler izin alındığı zamana göre önceden izin alınan (opt-in) ve önceden izin alınmaksızın gönderilen (opt-out) iletiler olarak ikiye ayrılmaktadır. Türk Hukuk Sistemi ilgili Kanun ve yönetmelikler uyarınca önceden izin alınan (opt-in) mekanizmasını benimsemiştir.
Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi
İleti yönetim sistemi (İYS), Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik’te 04.01.2020 tarihinde yapılan değişiklikle gelen hükümler çerçevesinde ticari elektronik ileti onayı alınmasına, reddetme hakkının kullanılmasına ve şikâyet süreçlerinin yönetilmesine imkân tanıyan sistem olarak tanımlanmıştır.
Yukarıda bahsedilmiş olan değişiklik ile ticari ileti göndermek isteyen kişilerin bu gönderimi yapabilmeleri için İleti Yönetim Sistemi’ne kayıtlı olmaları gerekmektedir. Kayıt yükümlülüğünün yanısıra İleti Yönetim Sistemi (İYS) içerisinde alıcı onaylarının ve gönderici tarafından alınan onayların da sisteme kaydedilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
Bu sisteme kaydı yapılmamış alıcıya ticari iletiler yollanamaması ve halihazırda tüketiciden alınmış olan ticari elektronik ileti izinlerine ilişkin verilerin sisteme kaydedilmesi aksi takdirde ileti izinlerinin geçersiz kabul edileceği belirtilmiştir. Hizmet sağlayıcılar tarafından onay alıcılardan yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilecektir. Alınacak onayda alıcının kendisine ticari iletiler yollanmasını kabul ettiğine dair olumlu irade beyanı, adı ve soyadı ile elektronik iletişim adresi yer almalıdır. Onayların fiziki yolla alınması halinde onay verenin imzası aranacaktır. Elektronik ortamda alınacak onaylarda onayın alındığı bilgisi alıcıya reddetme imkânı da tanınmak üzere alıcının elektronik iletişim adresine aynı gün içerisinde iletilecektir.
Ticari elektronik iletiler için onayın bir sözleşmenin içeriğine dahil edilerek alınması halinde sözleşmenin sonunda, olumlu irade beyanından veya imzadan önce, ticari elektronik ileti kenar başlığı altında reddetme imkânı da tanınarak en az on iki punto ile yazılarak alınması gerekmektedir. Hizmet sağlayıcılar alıcılardan aldıkları onayları, kendi mal ve hizmetleri ile birlikte olmak kaydıyla promosyon olarak sunulan mal ve hizmetler için de kullanabilecektir. Ancak burada promosyon ilişkisinin bir sözleşmeye bağlı olma şartı aranmaktadır.
Ticari Elektronik İleti Şikâyet
Ticari elektronik iletilere ilişkin şikâyet başvuruları, elektronik ortamda e-Devlet kapısı veya Bakanlığın internet sitesi üzerinden veyahut yazılı olarak şikayetçinin ikametgahının bulunduğu yerdeki il müdürlüğüne yapılacaktır. Şikâyet başvurusunun ticari elektronik iletinin gönderildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde yapılmalıdır. Şikâyet sahipleri yalnızca kendi elektronik iletişim adreslerine gönderilen iletilere ilişkin olarak şikâyette bulunabilecektir.
Şikâyet başvuruların aşağıdaki hususların yer alması gerekmektedir:
- Şikâyette bulunacak kişi gerçek kişi ise adı ve soyadı ile imzası ve ikametgâh adresi,
- Şikâyette bulunacak kişi tüzel kişi ise unvanı ve adresi ile temsile yetkili kişinin veya vekilin adı ve soyadı ile imzasının başvuruda yer alması gerekecektir.
- İleti kısa mesaj yoluyla gönderilmişse şikayetçinin T.C. kimlik numarası, telefon numarası, abonesi olduğu GSM operatörünün adı, iletiyi gönderen kişinin numarası, bu numaranın var olmaması halinde marka ve işletme adı gibi alfa numerik bilgisi, iletinin gönderilme tarihi, saati ve içeriğinin tamamı ile şikâyetçinin tacir olması halinde MERSİS numarası, esnaf olması halinde bu durumu belirten ibare yer alır. Varsa iletinin görsel bir örneği başvuruya eklenecektir.
- İleti elektronik posta yoluyla gönderilmiş ise şikayetçinin T.C. kimlik numarası, elektronik posta adresi, şikâyetçiye elektronik posta hizmeti sağlayan işletmenin adı, iletiyi gönderenin elektronik posta adresi, iletinin gönderilme tarihi, saati ve içeriği ile şikâyetçinin tacir olması halinde MERSİS numarası, esnaf olması halinde bu durumu belirten ibare yer alır. İletinin bir örneği varsa başvuruya eklenecektir.
- Sesli arama yoluyla gerçekleştirilmiş olması halinde şikâyetçinin T.C. kimlik numarası, telefon numarası, abonesi olduğu GSM veya sabit hat operatörü adı, iletiyi gönderenin numarası, bu numaranın alınamaması halinde marka ve işletme adı, iletinin gönderilme tarihi, saati ve içeriği ile şikâyetçinin tacir olması halinde MERSİS numarası, esnaf olması halinde bu durumu belirten ibare yer alacaktır.
Ticari Elektronik İleti ve KVKK
Elektronik iletişim adreslerinin belirli bir sisteme kaydedilerek alıcılara ticari elektronik iletiler yollanması için onay alınması ve iletiler yollanması aynı zamanda kişisel veri mevzuatını da ilgilendirmektedir. Alıcıların kimliklerini açıkça belirten e-posta adresleri ve diğer iletişim adresleri kişisel veri sayılmaktadır. Esnaf ve tacirlerin kişisel veri ihtiva edebilecek gerçek kişi ile ilişkili veya ilişkilendirilebilir iletişim verileri toplaması halinde İleti Yönetim Sistemi’ne kaydederken Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca da açık rızalarını almaları gerekecektir. Aksi halde KVKK şikayeti ve idari para cezaları ile karşılaşılmaktadır. Kişisel verilerin ihlali nedeniyle tazminat davası ile karşılaşılması da mümkündür.
İdari Para Cezaları
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 12.maddesinde cezai hükümler açıklanmıştır. İlgili hüküm uyarınca;
- Ticari elektronik ileti gönderimini gerçekleştirmeden önce alıcılardan onay almayan ve alıcıya uygun onay metni sunmayan hizmet sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar 1.000 TL’den 5.000 TL’ye kadar,
- Ticari elektronik iletide erişilebilir iletişim numarası yer almayan ve iletide haberleşmenin türüne bağlı olarak, iletinin konusu, amacı ve başkası adına yapılması hâlinde kimin adına yapıldığına ilişkin bilgilere yer vermeyen hizmet sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar 1.000 TL’den 10.000 TL’ye kadar,
- Hizmet sağlayıcı ret bildiriminin, elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz olarak iletilmesini sağlamadığı, gönderdiği iletide buna ilişkin gerekli bilgileri sunmadığı ve alıcıya ret bildiriminin ulaşmasından itibaren 3 gün içinde ileti göndermeyi durdurmadığı takdirde 2.000 TL’den 15.000 TL’ye kadar,
İdari para cezasıyla cezalandırılacaktır.
Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden ticari elektronik ileti konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. Ticari elektronik ileti konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla ve en iyi bilişim avukatı kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.
