.com.tr alan adı iptali ve devri, alan adından feragat etmek, mevcut sahibin rızasıyla devretmek ve hak uyuşmazlığı üzerine iptal veya devir kararı almak bakımından farklı işlemlerdir. Kendi alan adı için kayıt kuruluşu, üçüncü kişiye tahsisli ve hakkı ihlal ettiği ileri sürülen alan adı içinse şartları varsa Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcısı (UÇHS) veya mahkeme yolu gündeme gelir.
Alan Adında İptal, Feragat ve Devir Aynı İşlem Mi?
Hayır. Bir .com.tr alan adının kullanılmasına son verilmesi, onun başka bir kişiye geçirilmesi ve tahsisin hukuki nedenle iptal edilmesi farklı sonuçlar doğurur. Alan adı sahibi artık adresi istemiyorsa kayıt kuruluşu üzerinden feragat söz konusu olabilir. Sahip ile devralacak kişi arasında anlaşma varsa rızaî devir değerlendirilir. Alan adının üçüncü kişinin hakkını ihlal ettiği ileri sürülüyorsa, şartları gerçekleştiğinde UÇHS'den iptal veya şikâyetçiye devir istenebilir.
İptal edilen veya feragat edilen alan adı yeniden tahsis sürecine girebilir; devir kararı ise adresi belirli kişiye geçirir. Adresi kendi kullanımına almak isteyen hak sahibi bakımından bu sonuç farkı belirleyicidir. Bir web sitesinin içeriğinin kaldırılması veya erişiminin kesilmesi de alan adı tahsis kaydını değiştirmez.
.com.tr uzantısı .tr alan adı rejiminin içindedir. TRABİS, merkezi sistemin adıdır; kayıt kuruluşları alan adı sahibinin işlemlerinde aracıdır; UÇHS ise çekişmeli alan adı hakkında hakem sürecini yürütür. Bu üç rolün birbirine karıştırılması, özellikle "TRABİS'e itiraz" denilen uyuşmazlıklarda yanlış başvuru beklentisine yol açar. Kayıt kuruluşunun işlevi ile TRABİS'in işleyişi bu bakımdan birbirini tamamlar.
Kendi Alan Adından Nasıl Feragat Edilir?
Alan adı sahibi, tahsis süresi bitmeden adresi kullanmaya son vermek istediğinde hizmet aldığı kayıt kuruluşuna ait sistemden feragat talebinde bulunabilir. Başkasına ait alan adının bırakılmasını isteyen kişi ise bu yolu o kişinin yerine kullanamaz. Feragat, alan adı sahibinin kendi tasarrufudur; üçüncü kişinin hak iddiası ayrı hukuki yollara bağlıdır.
Bu hakkın özünü İnternet Alan Adları Yönetmeliği m.10/1-2 belirler:
İnternet Alan Adları Yönetmeliği, m.10/1: "Kendisine tahsisli alan adını tahsis süresi bitmeden kullanmaya son vermek isteyen alan adı sahibi, alan adından feragat edebilir."
Formun kayıt kuruluşuna verilmesi işlemi başlatır; kayıt kuruluşunun TRABİS üzerinden gerekli işlemleri tamamlamasıyla talebin gereği yerine getirilir. Feragat nedeniyle ödenmiş ücret iade edilmez. Bunun yanı sıra, Yönetmelik m.12/2 uyarınca feragat edilen alan adı yeniden tahsise açıldığında iki ay süreyle yeni başvuru alınmaması genel kuraldır. Bu aralık, feragati alan adını başka kişiye doğrudan aktarmanın aracı hâline getirmez.
Yenileme yapılmaması farklı bir takvim başlatır. Yönetmelik m.9'a göre süresi biten ve yenilenmeyen alan adının kullanımı iki ay durdurulur; bu dönemde de yenilenmezse adres yeniden tahsise açılır. Yönetmelik m.12/1, bu kez yeniden tahsise açılan ad için bir ay yeni başvuru alınmamasını öngörür. Sitenin çevrimdışı kalması ile kaydın sona ermesi aynı ana denk gelmeyebilir.
Alan Adı Hangi Durumlarda İptal Edilir?
Alan adının iptali yalnız "benzer adres başkasında" iddiasının otomatik sonucu değildir. Yönetmelik m.11, tahsis sahibinin verdiği bilgilerin eksik veya yanlış olduğunun saptanması, adın tahsise kapalı listeye alınması, uygulanabilir bir UÇHS iptal kararı ve mahkeme kararı gibi iptal sebeplerini düzenler. Belgeli tahsis edilen bazı alt alanlarda başvuru belgelerinin geçerliliğinin sona ermesi ayrıca önem taşıyabilir.
Yanlış kayıt bilgisi iddiasında tahsis sırasında verilen bilgi araştırılır. Üçüncü kişinin markasına benzeyen adres hakkındaki uyuşmazlıkta ise UÇHS'nin üç şartı veya mahkemedeki maddi hak temel alınır. Her iki olayda da "iptal" sözcüğü kullanılsa bile başvuru mercii ve kanıt konusu değişir.
Yönetmelik m.12/2, tahsise kapalı veya kısıtlı listeye alınma dışındaki iptal hâllerinde alan adının yeniden tahsise açılmasını ve genel olarak iki aylık başvuru beklemesini öngörür. UÇHS uyuşmazlığında hak sahibine geçiş amaçlanıyorsa Yönetmelik m.27'deki devir sonucunun ayrıca talep edilmesi gerekir. İptal kararı bu geçişi sağlamaz.
Alan Adı Sahibinin Rızasıyla Devir Nasıl Yapılır?
Rızaî devirde alan adının mevcut sahibi değişikliğe katılır. Satış da tarafların iradesine dayalı bir el değiştirmedir; şikâyetçi lehine verilen UÇHS devir kararıyla aynı işlem değildir. İnternet Alan Adları Yönetmeliği m.13 uyarınca hizmet alınan kayıt kuruluşunun ilgili formu tam ve doğru doldurulur, kayıt kuruluşunun TRABİS işlemleriyle alan adı sahibi değiştirilir. Satılan veya devredilen alan adının kalan tahsis süresi, yalnız devir nedeniyle yeniden başlamaz.
Miras, birleşme, devralma veya marka/patent hakkının ilgili alan adıyla birlikte devri gibi durumlarda istenecek belgeler işlemin dayanağına göre değişir. İnternet Alan Adları Tebliği m.22 bu belge ve inceleme çerçevesini düzenler. Yalnız marka hakkının devredilmiş olması, alan adı kaydının ayrıca değiştiği anlamına gelmez; hangi hakkın hangi işlemle aktarıldığı belirlenmelidir.
Tebliğ m.22/1'e göre satış işlemleri TRABİS'in faaliyete geçmesinden üç yıl sonra, devir işlemleri ise açılışla birlikte yapılabilecektir. TRABİS 14 Eylül 2022'de faaliyete geçtiğinden satışa ilişkin üç yıllık süre 14 Eylül 2025'te dolmuştur. Mevzuattaki süre engeli bitmiş olsa da satışın fiilen nasıl yürütüldüğü ilgili kayıt kuruluşunun ve Kurumun güncel uygulamasından anlaşılır.
Başkasına Tahsisli Alan Adının Devri İstenebilir Mi?
Evet, fakat hak sahibinin bir işarete sahip olduğunu söylemesi tek başına yetmez. .com.tr uyuşmazlığında alternatif çözüm mekanizmasına başvuru için üç koşulun birlikte ileri sürülmesi ve kanıtlanması gerekir. Alan adı, sahip olunan veya ticarette kullanılan bir tanıtıcı işaretle aynı ya da benzer olmalıdır. Tahsis sahibinin bu adla ilgili yasal hakkı veya bağlantısı bulunmamalıdır. Son olarak adın kötü niyetle tahsis ettirilmiş veya kullanılmış olması gerekir; kötü niyetli kayıt ve kullanımın ikisi birden şart değildir.
Şartları düzenleyen Yönetmelik m.25/1'in belirleyici bölümü şöyledir:
İnternet Alan Adları Yönetmeliği, m.25/1: "Uyuşmazlık çözüm mekanizmasına başvuru için; a) İhtilaf konusu alan adının, sahip olunan ya da ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaretlerle benzer ya da aynı olması ve b) Alan adını tahsis ettiren tarafın bu alan adı ile ilgili yasal bir hakkı ya da bağlantısının olmaması ve c) Bu alan adının alan adı sahibi tarafından kötü niyetle tahsis ettirilmesi veya kullanılması gerekmektedir."
Tescilli marka tek hak dayanağı değildir. Ticarette kullanılan bir işletme adı da korunabilir; bunun için adın kim tarafından ve ne zamandan beri kullanıldığı önem taşır. Alan adı sahibi kendi unvanıyla veya önceye dayalı bir faaliyetle bağlantı gösterebilir. Kötü niyet bakımından ise adresin hangi amaçla alındığı ve sitede nasıl kullanıldığı incelenir.
Bu nedenle başkasına tahsisli her benzer .com.tr adresinin şikâyetçiye devredileceği söylenemez. Bir sözcüğün iki işletme tarafından farklı bağlamlarda kullanılması, adresin yıllardır mevcut olması veya alan sahibinin gerçek faaliyeti, başvurunun sonucunu etkileyebilir. Tersine, hak sahibinin adına çok benzeyen adresin bağış, satış ya da iletişim görünümüyle kullanılması, karıştırma ve kötü niyet değerlendirmesini güçlendirebilir. .com.tr uyuşmazlığının genel şartları ayrıca açıklanmaktadır.
UÇHS Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?
Uyuşmazlık başvurusu doğrudan "TRABİS'e itiraz" başlıklı serbest bir bildirim olarak değil, BTK'nın faaliyet belgesi verdiği UÇHS'lerden birinin internet sayfasından yapılır. TRABİS merkezi sistemi işletir ve alınan kararın teknik olarak uygulanmasında rol alır; şikâyetin hakem tarafından incelenmesini UÇHS yürütür. Güncel hizmet sağlayıcıları TRABİS'in UÇHS listesinde yer alır. Başvuru anında yetkili sağlayıcı listesi ve ilgili usul kontrol edilmelidir.
İnternet Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği m.7 başvuruda uyuşmazlık konusu alan adının, istenen iptal veya devir sonucunun, iddiayı destekleyen belgelerin ve üç şartın neden gerçekleştiğine ilişkin gerekçenin bildirilmesini öngörür. Gerekçe için beş bin kelimelik üst sınır vardır. Tarafların ve varsa temsilcilerinin iletişim bilgileri, daha önce aynı konuda UÇHS veya mahkeme başvurusu yapılıp yapılmadığı da beyan edilir. Aynı kişiye tahsisli birden çok adres belirli koşullarla tek başvuruda ele alınabilir.
Başvurucu bir hakem veya üç hakemli heyet tercihini bildirir. Aynı şikâyet bakımından ilk UÇHS karar verene dek ikinci bir UÇHS'ye başvuru yapılamaz. UÇHS eksik saptarsa beş gün içinde tamamlanmasını ister; süresinde giderilmeyen eksik başvuruyu geçersiz kılar, fakat yeniden başvuru olanağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Başvurunun kabulü üzerine alan adı TRABİS'e ve ilgili kayıt kuruluşuna bildirilir, uyuşmazlık süresince dondurulur. Dondurma, hakem nihai karar verene kadar kayıt üzerinde tasarruf değişikliklerini sınırlayan koruyucu aşamadır; şikâyetin kabul edildiği anlamına gelmez.
UÇHS Şikâyetinde Hangi Belgeler Değerlendirilir?
Marka belgesi tescilin tarihini ve kapsamını gösterir; alan adının hangi amaçla alındığını veya kullanıldığını göstermez. UÇHS incelemesinde şikâyetçinin önceki hakkı kadar, tahsis sahibinin bu adla bağlantısı ve adresin kullanım biçimi de önem taşır. Tescil öncesindeki fiilî kullanım başka kayıtlardan anlaşılabilir.
Marka ve ticaret sicili kayıtları, kurumsal adın kullanıldığı tarihli belgeler, eski alan adı kayıtları, site arşivi ve kamuya dönük duyurular hak veya önceki kullanım hakkında bilgi verebilir. Tahsis tarihi, yenileme tarihi ve adresin kimin adına tutulduğu başka bir veri katmanıdır. Ekran görüntüleri, yönlendirmeler, e-posta gönderimleri, satış teklifleri ya da reklam kayıtları ise adın fiilen ne amaçla kullanıldığına ışık tutar. İnceleme yalnız belgelerin varlığına değil, hangi tarihteki davranışı gösterdiklerine dayanır.
Özellikle üçüncü kişinin site içeriği değişebildiğinden, bugün görünen sayfa ile uyuşmazlık tarihinde yayında olan içerik aynı olmayabilir. Tarihli arşiv ve işlem kayıtları bu farkı ortaya koyabilir. Kayıt sahibinin kendi unvanı, adı veya meşru faaliyetine ilişkin belgeler de değerlendirme dışında bırakılamaz; aynı ibarenin başka bir işletme tarafından önceye dayalı ve dürüstçe kullanılmış olması sonucu değiştirebilir.
Şikâyet edilen tarafın cevap vermemesi üzerine belgelerin işlevi daha da görünür hâle gelir. UÇM Tebliği m.9/4, kararın şikâyetçinin sunduğu ve gerekirse üçüncü kişilerden edinilen bilgi ve belgelere dayanılarak verileceğini belirtir. Bu hüküm, ispat yükünü sessizlik nedeniyle kaldırmaz. UÇHS kararının kişisel veriler korunarak yayımlanması gereği de başvurudaki gereksiz kişi bilgileriyle uyuşmazlığın hukuki delilleri arasında ölçü kurulmasını gerektirir.
Kötü Niyet ve Hak Sahipliği Nasıl Değerlendirilir?
Kötü niyet, alan adındaki kelimeleri yan yana koyup benzer bulmakla ispatlanmaz. UÇM Tebliği m.19 örnekler verir: adresin hak sahibine belgelenmiş maliyeti aşan bedelle satılmak üzere alınması, hak sahibinin adını kullanmasını engelleme amacı, rakibe zarar verme amacı veya ticari kazanç için karıştırıcı yönlendirme. Sayım sınırlı değildir. Alan adının kayıt tarihi, tarafların önceki faaliyetleri, etkin web sitesinin içeriği, yönlendirmeler ve yazışmalar olgunun niteliğini değiştirebilir.
TRABİS'in faaliyete geçmesinden birkaç ay sonra verilen bir Uyuşmazlık Çözüm Merkezi kararında, uzun süredir kullanılan bir vakıf adıyla benzer .com.tr adresi ve bu adres altında açılmış aktif site incelenmiştir. Şikâyet edilen taraf yanıt vermemiştir; buna rağmen hakem, yasal hak veya bağlantı şartını ayrıca değerlendirmiştir:
Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, Başvuru No UCM-2023-00012, T. 20.02.2023: "Şikayet Edilen cevap vermemiş olsa da Hakem tarafından yapılan harici araştırmalar neticesinde alan adı tahsis edilen Şikayet Edilenin yasal hak veya bağlantısının mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır."
Kararda önceki ad kullanımı, tahsis sahibinin bu adla bağlantısının bulunmaması ve etkin sitedeki bağış/yardım görünümünün yarattığı karışıklık ayrı ayrı ele alınmıştır. Üç koşulun birlikte gerçekleştiği sonucuyla alan adının şikâyetçiye devrine karar verilmiştir. Yanıt verilmemesi tek başına sonucu doğurmamış; hakem mevcut belgeler ve araştırma üzerinden değerlendirme yapmıştır. Karar, her vakıf adına benzeyen adresin devredileceği veya bağış sitesi iddiasının doğrulanmadan kabul edileceği yönünde genel kural değildir. Aynı zamanda bir UÇHS hakem kararıdır; mahkeme içtihadıyla aynı ağırlıkta sunulamaz.
Meşru bağlantı savunması başka olaylarda farklı sonuca yol açabilir. Alan adı sahibinin daha önceki faaliyeti ve şikâyetçinin hak tarihi, ilk bakıştaki benzerliğe rağmen devri engelleyebilir. Bu karşı olasılık, özellikle kısa veya günlük dilde kullanılan ibarelerde önemlidir. Tanıtıcı işaretin kime bağlandığına ilişkin kayıtlar ile alan adının kullanım biçimi birbirinden ayrı okunmalıdır.
TRABİS Öncesi Alınan Alan Adı İçin Geçiş Kuralı Nedir?
14 Eylül 2022'den önce tahsis edilmiş bir .com.tr alan adı için UÇHS yolu değerlendirilirken yalnız bugün kime kayıtlı olduğuna bakılamaz. UÇM Tebliği'nin geçici 3. maddesi, TRABİS'in açılmasından önce tahsisli adresler bakımından alternatif uyuşmazlık çözüm yolunu sınırlamış; açılıştan sonra yenilenen adresler için başvuruya olanak tanımıştır. İlk tahsis ve sonraki yenileme tarihleri bu nedenle ayrı kayıtlardır.
Geçiş hükmünün ilgili cümlesi şöyledir:
İnternet Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği, geçici m.3/1: "TRABİS’in faaliyete geçmesinden önce tahsis edilmiş olan alan adları için, Yönetmeliğin altıncı bölümünde tanımlanan alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmasına başvuru yapılamaz. Ancak bu alan adlarından TRABİS faaliyete geçtikten sonra yenileme işlemi yapılanlar için uyuşmazlık çözüm mekanizmasına başvuru yapılabilir."
Örneğin 2020'de tahsis edilmiş, fakat TRABİS sonrasında yenilenmiş bir adres ile aynı tarihte tahsis edilip henüz sonraki yenilemesi bulunmayan adres UÇHS bakımından aynı durumda değildir. Yenileme verisinin kayıt kuruluşu ve TRABİS kayıtlarıyla doğrulanması gerekir. Geçiş hükmünün UÇHS yoluna ilişkin olması, maddi hakkın veya mahkemede ileri sürülebilecek talebin otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Mahkeme yolunun konusu ve şartları ayrıca belirlenir.
Başvuru Sonrasında Hangi Süreler İşler?
UÇHS başvuruyu kabul ettikten sonra alan adı dondurulur ve şikâyet edilen tarafa bildirim yapılır. UÇM Tebliği m.9'a göre şikâyet edilenin cevap süresi, başvurunun kendisine gönderilmesinden itibaren on gündür; talep ve koşullar varsa UÇHS on güne kadar ek süre verir. Süresinde cevap verilmemesi başvurunun otomatik kabulü değildir. Hakem, şikâyetçinin sunduğu ve gerektiğinde üçüncü taraflardan elde edilen bilgi ve belgelere göre karar verir.
Cevap süreci tamamlandıktan sonra Tebliğ m.14 uyarınca hakem veya heyetin karar süresi on beş gündür; karar verilemezse beş güne kadar ek süre kullanılabilir. Bu süreler, başvuru gününden itibaren herkes için aynı bitiş tarihi bulunduğu anlamına gelmez. Bildirim, eksik giderme, cevap ve olası ek süreler gerçek takvimi etkiler. Karar gerekçesi taraflara ve ilgili kurum/kuruluşlara iletilir; UÇHS internet sayfasında kişisel veri önlemleri alınarak yayımlanır.
Karar aşamasına gelene kadar alan adının dondurulması da önemlidir. UÇM Tebliği m.16 uyarınca uyuşmazlık konusu adres, süreç boyunca dondurulur. Dondurma, kayıt bilgilerinin değiştirilmesi, satış, devir, feragat veya kayıt kuruluşları arası transfer gibi tasarrufların sınırlandırılmasına hizmet eder; yenileme farklıdır. Böylece kararın konusunu oluşturan kayıt, taraflar arasında süren inceleme boyunca korunur.
Hakem Kararı Ne Zaman Uygulanır?
Hakem veya heyet, şikâyetçinin talebi doğrultusunda alan adının iptaline, şikâyetçiye devrine veya talebin reddine karar verebilir. Kabul kararı verilmesiyle adresin aynı anda şikâyetçinin hesabına geçtiğini varsaymak doğru değildir. Kararın bildirimi ve yargısal tedbir olasılığı uygulama zamanını etkiler.
UÇM Tebliği m.15'e göre aynı konuda alınmış ihtiyati tedbir kararı UÇHS'ye bildirilirse hakem kararı uygulanmaz; dava sürecinin tamamlanması beklenir. Bildirimin, kararın taraflara tebliğinden itibaren on iş günü içinde veya uyuşmazlık sürecinde daha önce yapılmış olması gerekir. Böyle bir bildirim yoksa kararın gereği ilgili kayıt kuruluşu ve UÇHS tarafından TRABİS'e iletilerek yerine getirilir. Buradaki süre on takvim günü değil, on iş günüdür.
Bu ayrım özellikle şikâyet edilenin mahkemeye yöneldiği hâllerde önem kazanır. UÇHS kararı adli yargıya başvuru olanağını ortadan kaldırmaz; mahkeme kararı ile alternatif çözüm kararının uygulanma ilişkisi mevzuata göre kurulur. UÇHS kararının yayımlanmış olması, mahkemedeki uyuşmazlığın da kesin biçimde çözüldüğünü göstermez. Taraflar ve kayıt kuruluşu bakımından yürütülecek işlem, kararın sonucu ile varsa tedbir bildiriminin durumuna bağlıdır.
Mahkeme Yolunda İptal veya Devir Nasıl Değerlendirilir?
UÇHS yolu alternatif bir çözüm mekanizmasıdır; mahkeme yolunun zorunlu ön aşaması değildir. Yargılamada ileri sürülen hakkın niteliği belirleyicidir. Tescilli marka söz konusuysa 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7/3-d uygulanabilir. Hüküm, hak veya meşru bağlantı bulunmaksızın aynı ya da benzer işaretin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı olarak kullanılmasını ele alır. Ticaret unvanı, işletme adı veya başka işaret bakımından ise kendi hak temeli ve talep şartları incelenir. UÇHS'deki üç şart, mahkeme davasının bütün koşullarının otomatik karşılığı değildir.
Sonradan tescil edilen bir marka ile yıllar önce tahsis edilmiş alan adı karşı karşıya geldiğinde, yalnız sonraki marka belgesine bakılarak devir sonucuna gidilemez. Yargıtay'ın 2025 tarihli bir .com.tr uyuşmazlığında ilk tahsis 2012, davacı marka başvurusu 2020 tarihliydi. İlk derece ve istinaf, daha önceye dayalı işaret hakkı veya kötü niyetin gösterilmediğini belirterek istemi reddetmiş; Yargıtay sonucu onamıştır. Kararda aktarılan önceki derece gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3377, K. 2025/1459, T. 04.03.2025: "[…] davalının çekişmeli alan adını almakta kötü niyetli olduğu ya da işareti içeren alan adını almakta hukuki ve meşru bir gerekçesi veya bağlantısı olmadığı yönünde bir kanıt sunulmadıkça, davalının alan adının davacıya devri veya terkini için yasal bir gerekçe bulunduğundan söz edilemeyeceği […]"
Alıntı, Dairenin bağımsız biçimde kurduğu yeni bir genel kural değil, onadığı ilk derece kararında yer alan değerlendirmedir. Somut olayda zaman sırası ve önceki hakkın ispatlanamaması belirleyici olmuştur. Bir markanın daha sonra tescil edilmesi geçmişteki her alan adı tahsisini kötü niyetli hâle getirmez. Bunun karşısında önceye dayalı kullanım veya farklı karıştırıcı davranışların kanıtlandığı olayda sonuç da değişebilir.
Mahkemenin vereceği korumanın kapsamı ayrıca ölçülür. Sitedeki belirli içerik kaldırılarak ihlalin giderilebildiği bir olay ile adresin kendisinin ticari ayırt edici işaret olarak kullanıldığı olay aynı değildir. Yargıtay, 2022 tarihli bir kararda markasal kullanım sabitken yalnız site içeriğinin çıkarılmasıyla yetinilmesini yeterli görmemiş, alan adının tahsisinin iptali talebinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kararın sonuçla ilgili bölümü şöyledir:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/4776, K. 2022/9040, T. 14.12.2022: "Somut olayda, davalının davacıya ait tescilli marka ile karıştırılmaya sebebiyet verecek nitelikte benzer işareti gerek tescil kapsamındaki ürünlerde tanıtıcı işaret olarak kullandığı gibi, internet alan adı olarak da kullandığının sabit olması karşısında, Mahkemece […] alan adının tahsisinin iptaline (terkinine) karar vermek suretiyle marka hakkına tecavüzün sonuçlarının ortadan kaldırılmasının temini gerekirken hatalı gerekçeyle […] alan adı yönünden ise sadece içeriğin çıkartılmasına karar verilmesi doğru olmamış […]"
Burada sonuç, adın kaydedilmiş olmasından değil, işaretin ilgili ürünlerde ve alan adında markasal biçimde kullanıldığı saptamasından doğmuştur. Üstelik kararın hüküm yönü iptal/terkinle ilgilidir; onu her durumda şikâyetçiye devir kararı gibi okumamak gerekir. Güncel SMK metni ve somut talep birlikte incelenmelidir. UÇHS şikâyetiyle marka davası farklı hukuk yolları olduğu için her iki kararın uygulama sınırı da farklıdır.
İptal Edilen Alan Adı Doğrudan Hak Sahibine Geçer Mi?
Hayır. İptal tahsisin sona erdirilmesini, devir ise adresin belirli kişiye geçirilmesini ifade eder. UÇHS'nin Yönetmelik m.27 uyarınca bu iki sonuçtan birine karar verebilmesi, talepte hangi sonucun istendiğini önemli kılar. Feragat de mevcut sahibin alan adını bırakmasıdır; kendisine transfer anlaşması yapılmış bir kişinin hakkını tek başına oluşturmaz.
Yönetmelik m.12, iptal veya feragat sonrası yeniden tahsise açılan alan adlarında genel olarak iki aylık başvuru beklemesini düzenler. İstisnalar ve Kurumun işlemleri bakımından somut iptal sebebi dikkate alınmalıdır. Bu nedenle iptal kararını "adres hemen boşalır ve ilk başvuran alır" şeklinde anlatmak yanıltıcıdır. Hak sahibi kendi kullanımına geçiş istiyorsa devir sonucunun şartları, rızaî işlem olanağı ve başka hukuk yolları ayrı ayrı değerlendirilir.
Bir alan adının yeniden tahsise açılmasında da önceki hak uyuşmazlığının bütün yönleri kendiliğinden çözülmez. Yeni tahsis talebi, adın kullanılabilirliği ve üçüncü kişinin işaret hakları bakımından kendi koşullarına tabidir. Teknik kayıt işlemi ile marka, unvan veya ad üzerindeki maddi hak aynı nesne değildir. Alan adının kimin adına kayıtlı olduğunu gösteren bilgi, tek başına bu hakların kime ait olduğunu kanıtlamaz.
Alan Adı Uyuşmazlığında Hukuki Değerlendirme
Eski bir marka sicili kaydı hak tarihini, kayıt kuruluşunun verisi alan adının ne zaman tahsis edildiğini, site arşivi ise adresin nasıl kullanıldığını gösterebilir. Yenileme tarihi ve mevcut sahibin adla bağlantısı da özellikle UÇHS yolunun açık olup olmadığını ve üç şartın gerçekleşip gerçekleşmediğini etkiler. İstenen sonucun iptal mi devir mi olduğu bu kayıtlarla birlikte ele alınır.
Büromuz, .tr alan adı uyuşmazlıklarında UÇHS başvuruları yürütmekte ve ilgili yargısal süreçleri takip etmektedir. Her başvuruda istenen sonucun iptal mi devir mi olduğu, alternatif çözüm yolunun geçiş hükmü nedeniyle açık olup olmadığı ve mahkeme yoluyla ilişki somut olayın kayıtları üzerinden değerlendirilir. Önceden verilmiş bir karar, sonraki başvurular için sonuç güvencesi oluşturmaz.
TRABİS'e Mi, UÇHS'ye Mi Başvurulur?
Üçüncü kişiye tahsisli .com.tr alan adının iptali veya devri hakkında alternatif uyuşmazlık çözümü isteniyorsa başvuru, yetkili UÇHS'nin internet sayfasından yapılır. TRABİS merkezi kayıt sistemi olarak kararın ilgili kayıt kuruluşuyla birlikte uygulanmasında rol oynar. Kendi alan adından feragat veya rızaî devirde ise işlem hattı kayıt kuruluşudur.
Şikâyet İçin Marka Tescili Şart Mı?
Hayır. İnternet Alan Adları Yönetmeliği m.25, sahip olunan veya ticarette kullanılan marka yanında ticaret unvanı, işletme adı ve diğer tanıtıcı işaretleri de kapsar. Bununla birlikte işaretle bağlantı, alan adı sahibinin meşru hakkının bulunmaması ve kötü niyetli tahsis veya kullanım birlikte incelenir. Tescil yokluğu ispat ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Eski Alan Adı İçin UÇHS Şikâyeti Mümkün Mü?
TRABİS'in 14 Eylül 2022'de açılmasından önce tahsis edilmiş .com.tr adreslerinde, UÇM Tebliği geçici m.3 gereği sonraki yenileme olup olmadığı önem taşır. Açılıştan sonra yenilenen adresler için alternatif çözüm başvurusu yapılabilir. Yenileme yoksa UÇHS yolundaki sınırlama, mahkeme yolunun da kendiliğinden kapandığı anlamına gelmez.
Hakem Kararından Sonra Alan Adı Hemen Devredilir Mi?
Her zaman değil. Kararın bildirilmesinden itibaren on iş günü içinde veya daha önce aynı konuda alınmış ihtiyati tedbir kararı UÇHS'ye bildirilirse hakem kararı uygulanmaz, dava sonucunun gereği beklenir. Böyle bir bildirim bulunmadığında karar, ilgili kayıt kuruluşu ve UÇHS'nin TRABİS'e ilettiği işlemlerle uygulanır. Süre takvim günü değil iş günü olarak hesaplanır.
İptal Edilen Alan Adını Şikâyetçi Otomatik Alır Mı?
Hayır. İptal, tahsisin sona ermesi; devir, adresin şikâyetçiye geçirilmesidir. İptal veya feragat sonrasında yeniden tahsise açılma ve genel iki aylık başvuru beklemesi gündeme gelebilir. Yeni tahsis, bu sürenin sonunda ayrı koşullara bağlıdır. Alan adının şikâyetçiye geçmesi amaçlanıyorsa, UÇHS başvurusunda ve kararında devir sonucunun şartları ayrıca değerlendirilmelidir.
Alan Adı Sahibi Cevap Vermezse Şikâyet Kabul Edilir Mi?
Hayır. Şikâyet edilenin cevap vermemesi, UÇHS başvurusunu otomatik olarak haklı kılmaz. Hakem, mevcut belgelerle gerektiğinde üçüncü taraflardan elde edilen bilgileri inceler. Benzer işaret, meşru hak veya bağlantı yokluğu ve kötü niyetli tahsis ya da kullanım koşullarının birlikte bulunup bulunmadığı yine karara bağlanır.
Mahkeme Yolundan Önce UÇHS'ye Gitmek Zorunlu Mu?
Hayır. UÇHS, .tr alan adı uyuşmazlıkları için alternatif mekanizmadır; adli yargının zorunlu ön koşulu değildir. Mahkemede marka, ticaret unvanı veya başka hak temelinin gerektirdiği unsurlar incelenir. UÇHS kararının uygulanmasıyla ilişkili ihtiyati tedbir ve on iş günlük bildirim kuralı ise mevcut alternatif süreç için ayrıca önem taşır.
