Memur Disiplin Cezaları

Memur disiplin cezaları ve memur tanımı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yapılmış olup tekrarlamak gerekirse, memurlar devlet ve kamu eliyle gördürülen iş ve işlemlerde bunların yürütülmesinde görevlendirilen kişilerdir. Memurlar kamu hizmeti görmekte olup, kamu niteliğinde olmayan herhangi bir işin gördürülmesinde görevli kişiler memur sıfatını taşıyamayacaklardır. Hiyerarşik üstlerinden emir ve talimat alan kamu görevlileri ya da diğer adıyla memurlar bu iş ve işlemleri talimatlara uygun olarak yerine getirirler. Memurların tabi olduğu özlük hakları, atanma usulleri, hak ve yükümlülükleri ile memur disiplin cezaları Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenmiştir. Memur disiplin cezaları ile ilgili ayrıntılı olarak bilgilendirmede bulunacağımız makalemizin sizler için yararlı olacağını umuyoruz.

Memur Disiplin Cezaları

Memurlara disiplin cezası verilebilmesi için öncelikle idari bir soruşturma yapılması gerekmektedir. Suç oluşturduğu düşünülen fiile ilişkin olarak gerekli incelemeler yapılır, bilgi ve belgeler toplanır ve atanan soruşturmacı bunlar hakkında idareye sunmak üzere bir rapor hazırlar. Memur disiplin cezaları DMK kapsamında 125. madde uyarınca düzenlenmiş olup bu cezalar;

• Uyarı
• Kınama
• Aylıktan Kesme
• Kademe İlerlemesinin Durdurulması
• Devlet Memurluğundan Çıkarılmadır.

Uyarı Disiplin Cezası

Memur disiplin cezaları olarak sayılabilecek ilk ceza türü uyarı disiplin cezasıdır. Uyarı disiplin cezası, düzenlenen diğer cezalar arasında en basit olarak öngörülmüş cezadır. Basit bir ihtardan ibaret olan uyarı disiplin cezası memura yazılı olarak bildirilmektedir. Kanunda belirtilmiş olan ve uyarı disiplin cezasının verilmesini öngören bazı disiplin suçları şunlardır:

• Kendisine tevdi edilen emir ve görevlerin zamanında ve emre uygun yapılması konusunda özensiz davranmak,
• Çalışma alanında kurumun belirlemiş olduğu yönergelerin yerine getirilmesinde özensiz davranmak,
• Görevle ilgili olarak kullanılacak araç ve aletlerin koruma, kullanım ve bakımına özensiz bir şekilde gerçekleştirmek,
• Özürsüz ya da izinsiz olarak işe geç gelmek, işten erken ayrılmak veya görev yerini terk etmek,
• Kurumun kendi bünyesinde belirlediği tasarruf tedbirlerine ters düşen hareketler sergilemek veya aykırı davranmak,
• Usulsüz müracaatta ve şikayette bulunmak,
• Devlet memuruna yakışmayacak şekilde davranmak ve tutumlar sergilemek,
• Emir talimat zincirine aykırı hareket etmek, üstlerine karşı kayıtsızlık göstermek yahut ilgi göstermemek,
• Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte belirlenmiş olan kılık kıyafete aykırı davranmak.

Kınama Disiplin Cezası

Memur disiplin cezaları arasında bir diğeri kınama disiplin cezasıdır. Kınama disiplin cezası uyarı disiplin cezasından bir kademe daha ağır bir ceza olsa da diğer cezalarla karşılaştırıldığında memurun sicilini en az etkileyen cezalardandır. Uyarı disiplin cezasında olduğu gibi kınamada da yazılı olarak memura bildiride bulunulur. Kusurlu atfedilen memura bu durum ve sergilemiş olduğu tutum ve davranışın kusurlu bir davranış olduğu bildirilir. Memura kınama disiplin cezası verilmesi gereken haller şunlardır:

• Görevini ve kendisine verilmiş olan emirleri uygun ve zamanında yerine getirmemekte kusurluluk,
• Çalışma alanında kurumun belirlemiş olduğu yönergelerin yerine getirilmesinde kusurlu davranmak, 
• Görevle ilgili olarak kullanılacak araç ve aletlerin koruma, kullanım ve bakımında kusurlu hareket etmek,
• Kuruma eşleri, reşit olmayan yahut kısıtlı çocukları hakkındaki gelir getiren sürekli işleri belirlenen sürede bildirmemek,
• Görev esnasında tavır ve davranışları ile üstüne saygısızlık yapmak,
• Hizmet dışında dahi olsa “memurun” halkın gözündeki itibar ve güven duygusunu zedeleyecek hal ve hareketlerde bulunmak,
• Devlete ait resmi her türlü eşyayı kendi özel işleri için kullanmak veya kaybetmek,
• İş arkadaşları veya işle münasebetli kişilere kötü muamelede bulunmak,
• İş arkadaşları veya işle münasebetli kişilere söz veya hareketle sataşmada bulunmak,
• Görev yerinde genel ahlaka ve edebe aykırı her türlü davranışta bulunmak,
• Verilen emirlere itiraz etmek,
• Hakkında icra takibi yapılmasına mahal vermek,
• Çalışmış olduğu kurumun huzurunu ve işleyişini bozan davranışlarda bulunmak,
• Yetkisi olmadığı halde basına bilgi veya demeç vermek.

Aylıktan Kesme Disiplin Cezası

Memurlar, tıpkı diğer işçiler gibi her ay yaptığı işin karşılığında belirli bir ücret alır. Kanun’da mevcut durumlarda, memurların aldığı bu ücretten kesinti söz konusu olmaktadır. Kesinti, cezanın konusuna göre maaşın 1/30’u ile 1/8’i arasında olabilmektedir. Kanun’daki durumlar şunlardır:

• Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,
• Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,
• Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak,
• Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak,
• Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,
• Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak,
• Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak,

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Disiplin Cezası

Memur disiplin cezaları, suçun ağırlık derecesi arttıkça cezanın da artırıldığı bir sistem içerisindedir. Kademe ilerlemesinin durdurulması, memurların çalıştığı yıllarla orantılı olarak artırılan kıdemlerinin durdurulması yoluyla işleyen bir cezadır. Sayacağımız fiilleri işleyen memurların kademe ilerlemesi durdurulacaktır:

• Mesaiye sarhoş gelmek, kurum içerisinde alkollü içecek tüketmek,
• Özürsüz ve kesintisiz olarak 3 ila 9 gün arasında göreve gelmemek,
• Göreviyle ilgili olarak ne şekilde olursa olsun çıkar elde etmek,
• Ast ve üstlerine fark etmeksizin küçük düşürücü veya aşağılayıcı davranışlarda bulunmak
• Görev yerini kendi işi ya da başkaları için kullandırmak ya da kullanmak,
• Gerçeğe aykırı rapor veya herhangi bir belge düzenlemek,
• Ticari faaliyette ya da DMK uyarınca memurun yasaklı olduğu faaliyetlerde bulunmak,
• Görevini yerine getirirken çeşitli ayrımları kullanmak, kişilerin yarar veya zararına yönelik davranışlarda bulunmak,
• Mal bildirimini zamanında ve belirlenen şekilde gerçekleştirmemek,
• Açıklanmaması gereken bilgileri açıklamak,
• İş arkadaşlarını ve işle münasebeti olan kişilere hakaret etmek veya bu kişileri tehdit etmek,
• Yurt dışında nüfuzunu kullanmak suretiyle haklı bir neden olmaksızın aşırı derecede borçlanmak ve borçlarını ödeyemeyerek Devlet itibarını zedelemek veya zorunlu bir neden olmaksızın borcunu ödemeden ülkeye dönmek,
• Görevini/görevlerini kasten yerine getirmemek,
• Siyasi parti ya da partilerin yarar sağlayacağı ya da durumdan zarar göreceği şekilde fiilen çalışmada bulunmak.

Devlet Memurluğundan Çıkarma Disiplin Cezası

Memur disiplin cezaları arasında en ağır sonuçlara sahip olan disiplin cezası devlet memurluğundan çıkarılmadır. Halk arasında ihraç edilmek şeklinde de tabir edilen bu ceza sonucunda kişi tekrar devlet memuru olamamak sonucu ile karşı karşıya kalır. Bu ağır cezanın uygulanması için aşağıda sayılan hallerin gerçekleşmesi gerekmektedir:

• İdeolojik veya siyasi maksatlar ile hareket ederek kurumların huzurunu ve işleyişini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere dahil olmak yahut bu maksatlarla toplu olarak göreve gelmemek, bu ihlalleri tahrik ve teşvik etmek yahut bunları yapanlara veya bunların yapılmasına yardımda bulunmak,
• Yasaklanmış her türlü yayını basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerinde sergilemek,
• Siyasi parti üyesi olmak,
• Bir yıl içerisinde özürsüz şekilde 20 gün göreve gelmemek,
• Olağanüstü durumlarda ve bu durumlara ilişkin meselelerde verilen görev ve emirleri yapmaktan kaçınmak,
• İş arkadaşları ve işle münasebetli kişilere fiili tecavüzde bulunmak,
• Yüz kızartıcı suçları ve utanç verici davranışları devlet memurluğu sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede sergilemek,
• Yetkisiz olarak gizli bilgi ve belgeleri açıklamak,
• Görev mahallinde siyasi ve ideolojik eylemleri dolayısıyla aranan kişileri saklamak,
• Ülke dışında Devlet itibarını zedeleyecek veya görevinin gerektirdiği haysiyete zarar verecek hal ve hareketlerde bulunmak,
• 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanunda yer alan fiilleri işlemek
• Terör örgütleriyle gerçekleştirilecek ve devlet aleyhine yapılacak her türlü eylem ve bağlantı kurmak.

Memur disiplin cezaları makalemizden de anlaşılacağı üzere basitten ağıra doğru kademeli olarak bir artış göstermektedir. Genel olarak ele alındığında aynı hareketlerin derecesine göre artan bir disiplin cezası karşılığı bulunmaktadır. Memur disiplin cezaları DMK m. 125’te düzenlenen ve yukarıda ayrıntılı olarak bahsettiğimiz cezalardan oluşmaktadır. İptali mümkün olan bu cezalar ile ilgili bir hukuki sorunuz varsa büromuzdan profesyonel destek almanızı öneririz.