Alan Adı İhlali

Alan adı ihlali “ilk gelen alır” prensibi sebebiyle ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıklar arasında gösterilmektedir.

Alan Adı İhlali Nedir?

Alan adı ihlali marka tescili ile internet alan adı tescili sürecinde yer alan uyuşmazlıklardan dolayı ortaya çıkmaktadır. Domain tescili bakımından internet hukuku alanında “İlk gelen alır.” prensibi bulunmaktadır. Bu prensip sebebiyle kişiler tarafından alan adı için ilk başvuran kişi ilgili alan adını kullanabilme hakkına sahip olacaktır. Aynı alan adının bu sebeple başkaları tarafından tescili mümkün olmamaktadır. Bu durum marka tescili yaptırmış olan kişiler ve kendi ismi kullanılan toplumca tanınan kişiler nezdinde büyük problemler yaratabilmektedir. Domain ihlalleriyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların sebepleri şu şekilde sıralanabilir:

• Alan adlarının eşsiz olması.
• Alan adı tescil ücretlerinin düşük olması.
• Marka ve alan adlarına ilişkin tescil sistemlerinin farklı olması.
• “İlk gelen alır.” prensibi.
• Alan adı sisteminde alan adlarının formlarının tescil edilmesini engelleyecek önlemlerin alan adı sisteminde bulunmaması.

Domain ihlallerinde bir başkasının kullandığı isim veya marka alan adı olarak seçilmektedir. Burada kişiler başkasına ait ad veya işaretin ününden faydalanmak amacıyla bu ismi ya da işareti alan adı olarak kullanmakta ve haksız rekabete sebep olmaktadır.

Marka hakkını ihlal eden alan adı kullanımlarının yanısıra bir başkasının kullandığı şahıs isimlerinin alan adı olarak kullanılması da domain ihlali kapsamında uyuşmazlıklara konu olmaktadır. Bir kimsenin haksız bir biçimde başkasına ait ismi, örneğin bu adı bir eşyaya, dergiye veya ürüne vermiş olması “ismin gaspı” anlamına gelecektir. Bu tarz alan adı genellikle ünlü isimler adına alınmakta ve bu kişiler üzerinden alan adı ihlalleri gerçekleştirilmektedir. Bu kişilerin ismi alan adı olarak tescil edildikten sonra bu alan adının sahibi olabilecek gerçek kişilere uçuk fiyatlarda satılmaya çalışılmaktadır. Cem Yılmaz kendi ismine ait alan adını “cemyilmaz.com” alan adıyla tescil ettiren Roman Club International’dan alan adının kendisine devri talebiyle ilgili kurum ve kuruluşlara başvuruda[1] bulunmuştur. İnceleme sonucunda şikâyet edilen Roman Club International’ın internet sitesine Cem Yılmaz’ın fotoğraflarını koyarak sitenin belli bir zaman diliminde açılacağını belirtmesi hakkında kötü niyetli olduğuna karar verilmiş, ilgili alan Cem Yılmaz’a devredilmek suretiyle tescil ettirilmiştir.

Domain (Alan adı) İhlali Durumunda Ne Yapılabilir?

Alan adı ihlali durumunda gerçek veya tüzel kişi fark etmeksizin ismi alan adı olarak kullanılmış kişi Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. Maddelerine başvurarak bu hukuki uyuşmazlığı çözümleyebilecektir. Türk Medeni Kanunu’nun 24. Maddesi uyarınca hukuka aykırı olarak kişilik haklarına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunma talep etme hakkını haizdir. Bu tarz saldırılar kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırı sayılacaktır.

Domain ihlali sebebiyle kişilik haklarına saldırılan kimse Türk Medeni Kanunu’nun 25. Maddesi uyarınca saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürdürülmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini talep edebilecektir. Davacı kişilik haklarına saldırılan kişi yukarıdaki taleplerin yanısıra düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması talebinde de bulunabilme hakkına sahiptir.

Kişilik haklarına saldırılan kişi bu durum sebebiyle zararı için maddi ve manevi tazminat isteminde bulunabilecek, domain ihlalinde bulunan kişinin bu hukuka aykırı saldırı sebebiyle elde etmiş olduğu kazancı vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca kendisine verilmesini isteyebilecektir.

Kişilik haklarına saldırıda bulunulan kişi bu davayı kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açabilecektir.

Tescilli markaların ihlal edilmesi halinde SMK uyarınca hak sahibine tanınan hukuki yollara başvurulabilecektir. Tescilsiz marka hakkını veya TTK uyarınca işletme adını ihlal eden alan adlarına ilişkin ihlallerde ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabete ilişkin hükümleri uygulanacaktır. Kanun’un 54. Maddesi uyarınca rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız rekabet olarak açıklanmıştır. Kanun’un 56. Maddesi uyarınca müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri ve diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kişi:

• Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,
• Haksız rekabetin men’ini,
• Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını,
• Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,
• Kişilik hakkına karşı bir ihlalde bulunulduğu takdirde manevi tazminat verilmesini

Talep edebilecektir.

Uyuşmazlığın çözülmesi adına yargı yoluna başvurulması haricinde alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına da başvurulabilmesi mümkündür. İnternet Alan Adları Yönetmeliği’nin 23. Maddesi uyarınca alan adı ile ilgili ihtilafların alternatif olarak Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcılar tarafından işletilen uyuşmazlık çözüm mekanizması vasıtasıyla çözülebileceği belirtilmiştir. Uyuşmazlık Çözüm Mekanizmasına başvuru için;

1. İhtilaf konusu alan adının, sahip olunan ya da ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaretlerle benzer ya da aynı olması, (Marka avukatı uzmanlık alanına girmektedir. Tescilsiz markalar söz konusu olduğunda ise haksız rekabetin men’i davası başta olmak üzere haksız rekabet davaları da açılabilir.)
2. Alan adını tahsis ettiren tarafın bu alan adı ile ilgili yasal bir hakkı ya da bağlantısının olmaması
3. Bu alan adının alan adı sahibi tarafından kötü niyetle tahsis ettirilmesi veya kullanılması

Şartlarının gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Bu üç şartın sağlandığını iddia eden şikayetçi, uyuşmazlığın çözümü için Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcılardan birine başvuracaktır. Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcı bünyesinde çalışan hakemler uyuşmazlık konusu alan adına ve taraflarına ilişkin bağımsızlık ve tarafsızlıklarını gösterir yazılı beyanlarını sunmalarını takiben çalışmaya başlayacak, şahısların dinlenmesine gerek görülmedikçe dosya üzerinden karar verilecektir.

Hakem veya hakem heyeti, şikayetçi tarafın talebi doğrultusunda alan adlarının iptaline, şikayetçi tarafa devrine veya şikayetçi tarafın talebinin reddine karar verecektir.

Domain İhlalinde Erişimin Engellenmesi

Alan adı ihlali gerçekleşmesi halinde 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca erişim engellenmesi gerçekleştirilebilecektir. Erişim engellenmesi alan adından erişimin engellenmesi, IP adresi üzerinden erişimin engellenmesi, içeriğe (URL) erişimin engellenmesi ve diğer yöntemlerce erişimin engellenmesi olarak gösterilmektedir.

Alan adlarının hukuka aykırı bir biçimde kullanılması sonucu mahkemeler tarafından alan adından erişim engellemesi kararı verildiğinde uyuşmazlığa konu internet sitesinin tamamına erişim engellenmiş olacaktır. Örneğin bir kişinin ismi adı alan olarak alınmış ve bu kişinin rızası olmadan kullanılıyorsa bu durumda kişinin ismi üzerinde bir ihlal gerçekleştirildiğinden şikâyet sahibi kişi kişilik haklarından olan isminin korunmasını talep edebilecektir. Kişi veya kişilere ait marka, unvan veya niteliklerin kullanılarak izinsiz alan adı alınması da bu kapsama dahil olacaktır. Hakkı ihlal edilen şikâyet sahibi ilgili alan adından erişimin engellenmesini talep edebilecektir. Erişim engellemesinin talep edilmesinde yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcı sıfatını haiz kuruluşların yükümlülüklerine göz atılmalıdır.

Alan Adı Avukatı

İnternet alan adı (domain) ihlali, kişilik haklarına saldırının yanısıra mağdur olan kimseleri maddi ve manevi yönden de etkilemektedir. Kişilerden veya marka sahiplerinden bu yolu kullanarak kazanç sağlamaya çalışanlara karşı hukuki sürecin sağlıklı bir biçimde yürütülebilmesi alan adları uyuşmazlıkları konusunda yetkin bir avukatın desteğini gerektirmektedir.

Yukarıda hukuki açıdan önem ihtiva eden alan adı ihlali konusu genel bir çerçeveyle açıklanmıştır. Alan adı ihlali konusu oldukça önemli ve hukuki danışmanlık alınması gereken başlıca konulardan biridir. Daha fazla bilgi ve danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Alan adı ihlalinin telif haklarını ihlal etmesi halinde ise mutlaka telif hakkı konusunda uzman telif hakkı avukatı ile hukuki süreç yürütülmelidir.

[1] https://www.wipo.int/amc/en/domains/decisions/html/2000/d2000-1541.html