
Marka avukatı seçimi, markanın tescil durumunu, uyuşmazlığın aşamasını ve ihtiyaç duyulan hukuki hizmeti birlikte değerlendirmeye dayanır. Başvuruya itiraz, kullanım ispatı, ihlalin durdurulması ve tazminat aynı incelemeyi gerektirmez. Marka vekilinin Kurum nezdindeki işlemleri ile avukatın hukuki danışmanlık ve dava temsilinin kapsamı ayrılır; süreler ve mevcut belgeler çalışma planını belirler.
Marka Avukatı Seçimi Hangi Ölçütlere Dayanır?
Marka avukatı seçiminde, mevcut soruna uygun hukuki çalışma ve sınırları açık bir hizmet kapsamı esas alınır. Yeni bir isimle piyasaya çıkacak işletme önce tescil engellerini öğrenmek isteyebilir. Ürünleri taklit edilen marka sahibi içinse devam eden satış, delilin korunması ve mahkemenin sağlayabileceği koruma öne çıkar. İlk görüşmenin bu ihtiyaçları ayırması, seçim için somut bir ölçüt sunar.
En iyi marka avukatı arayan kişi veya şirketler için seçim ölçütleri, ilgili uyuşmazlık türündeki çalışma deneyimi ve belgelerin gerekçeli incelenmesiyle başlar. Süreç ve masrafların açıklanması, iletişim düzeni ve hizmet kapsamının anlaşılır olması da değerlendirmeye dahildir. Görüşmede markanın güçlü yönleri kadar karşı tarafın dayanabileceği hakların da ele alınması, değerlendirmeyi daha kullanışlı hâle getirir. Yalnız benzerlik iddiası üzerinden dava sonucu hakkında kesin kanaat kurulması, kullanım geçmişini ve sicildeki değişiklikleri gözden kaçırabilir.
Marka hukuku avukatı, ilk görüşmede işletmenin ulaşmak istediği sonuçla mevcut hakkı birlikte ele alır. İşletme yeni bir ürün grubunda aynı adı kullanmak istiyorsa sicildeki mal listesi öne çıkar. Karşı tarafla lisans görüşmesi sürüyorsa izin, bedel ve sözleşme taslağı belirleyicidir. Satışı devam eden taklit ürünlerde ise mevcut kullanımın delilleri ve durdurma talebinin şartları öncelik kazanır. Bu ihtiyaçların hangisinin üstlenildiği, hizmet anlaşmasında açıkça yer alır.
Bir hukuki görüşte kanun maddesi kadar onun olayla bağlantısı da görünür olmalıdır. Önceki kullanım iddiası için ticaret sicili tarihi bulunabilir; işaretin belirli üründe kullanıldığını gösterecek kayıtlar ise eksik olabilir. Görüş bu eksikliği ve sonuca etkisini açıkladığında, işletme hangi hukuki zeminde ilerlediğini anlayabilir.
Bir logonun marka olarak kullanılması ile eser niteliği taşıması farklı hukuki değerlendirmelerdir. Marka hukukunun temel düzenlemesi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’dur. Telif hakkı, ticaret unvanı veya başka bir fikri mülkiyet hakkıyla çatışma varsa SMK m. 6/6 kapsamındaki önceki haklar ayrıca incelenir. İsim, logo ve ürün tasarımının aynı işletmeye ait olması, bunların aynı koruma şartlarına tabi olduğu anlamına gelmez.
Marka Avukatı ile Marka Vekili Arasındaki Fark Nedir?
Marka avukatı, marka haklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve yargısal temsil sunarken marka vekili, sicile kayıtlı sıfatıyla TÜRKPATENT nezdindeki işlemleri takip eder. Her iki sıfatı taşıyan kişiler de bulunur. Başvuruyu takip edecek kişinin sicil kaydı, mahkemede temsil üstlenecek kişinin avukatlık yetkisi ve anlaşmanın içerdiği işler, farklı görevlerin kimde olduğunu gösterir.
Kurum nezdindeki işlem yetkisi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiştir:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 160/1: “Gerçek veya tüzel kişiler ile bu kişiler tarafından yetkilendirilmiş sicile kayıtlı marka veya patent vekilleri Kurum nezdinde işlem yapabilir.”
Bu hüküm, başvuru sahibinin kendi işlemini yapabilmesi ile sicile kayıtlı vekil üzerinden temsilini birlikte düzenler. Yerleşim yeri yurt dışında bulunan kişiler için Kanun’un 160/3. maddesindeki vekille temsil zorunluluğu ayrıca dikkate alınır. Başvuru, yayıma itiraz ve Kurum yazışmalarında temsil sıfatı ile tebligatın kime yapıldığı süre takibini de etkiler.
Mahkemede başkasının haklarının dava edilmesi ve savunulması bakımından avukatlık yetkisi ayrı bir dayanağa sahiptir:
1136 Sayılı Avukatlık Kanunu, m. 35/1: “Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek, bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek, yalnız baroda yazılı avukatlara aittir.”
Marka tescil avukatı ile yapılan anlaşma, işaretin tescil öncesi hukuki incelemesini kapsayabilir; Kurum işlemleri veya sonraki dava aşaması da ayrıca üstlenilebilir. Tescilden sonra bir ihlal doğduğunda, başlangıçtaki anlaşmanın bu yeni işi içerip içermediği anlaşma metninden anlaşılır. Marka avukatının görev kapsamı, tescil hazırlığından yargısal temsile uzanan görevleri açıklar.
Marka Uyuşmazlığında İlk İnceleme Nasıl Yapılır?
İlk incelemede sicildeki hak ile piyasadaki kullanım tarih sırasına konur. Başvuru numarası ve marka sahibi, hangi kayıt üzerinde çalışılacağını gösterir. Mal-hizmet listesi koruma alanını; başvuru aşaması ise mevcut işlem yolunu ortaya koyar. Ardından ürünler, satış kanalları ve taraf yazışmaları bu kayıtlarla karşılaştırılır.
Sicildeki marka örneği ve mal-hizmet listesi, tescilin neyi koruduğunu gösterir. Ticaret unvanı işletmenin unvanına, alan adı internet adresine ilişkin kayıttır; sosyal medya hesabı da işaretin kullanıldığı bir yüzey olabilir. Bu kayıtların marka hakkıyla ilişkisi, kullanım tarihleri ve işaretin ticaretteki işlevi üzerinden kurulur. Başvuru öncesi kullanım üzerinde hak elde edilmişse SMK m. 6/3, bu önceki hakkın sonraki başvuruya karşı ileri sürülmesine dayanak sağlar.
Belge hazırlığının merkezinde tarihler bulunur. İlk kullanım, başvuru, tescil, karşı tarafın kullanımının öğrenilmesi ve tebligat tarihleri farklı olayları gösterir. Fatura, belirli bir tarihte yapılan satışı kanıtlayabilir. Satılan ürün üzerindeki markayı göstermek için etiket veya katalogla bağlantı kurulması gerekebilir. Hizmet markasında ise sunulan hizmetle kullanılan işaret arasındaki ilişkiyi açıklayan kayıtlar aranır.
Mevcut Kurum kararı ve bildirim kaydı, dosyanın hangi aşamada olduğunu gösterir. Lisans veya devir sözleşmesi tarafların hak ilişkisini açıklayabilir. Dijital kullanımda satıcının kimliği, ürün sayfasının tarihi ve işaretin görünümü incelemeye katılır. Bu parçalar bir araya geldiğinde tescil itirazı, sözleşmesel talep veya ihlal davası seçeneklerinin hangi olguya dayandığı ortaya çıkar.
Benzer İsim ve Logolar Hangi Ölçütlerle Karşılaştırılır?
Marka benzerliği, işaretlerin bütünsel izlenimi ile ilgili mal ve hizmetlerin ilişkisi birlikte ele alınarak değerlendirilir. Yazımdaki birkaç harfin aynı olması incelemeyi başlatabilir; tüketicinin markaları aynı işletmeyle ilişkilendirip ilişkilendirmeyeceği ise daha geniş bir karşılaştırma gerektirir. Görsel görünüm, telaffuz, anlam, ayırt edici unsurlar ve ilgili tüketici kitlesi bu karşılaştırmanın parçalarıdır.
Önceki markayla bağlantı kurulması ihtimalini de kapsayan ret nedeni Kanun’da şöyle düzenlenmiştir:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 6/1: “Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.”
Sınıf numarası, mal ve hizmet listesini okumayı kolaylaştırır; benzerlik incelemesinde ürünlerin niteliği, kullanım amacı, dağıtım kanalları ve tüketici ilişkisi esas alınır. Farklı sınıflara giren mal veya hizmetler arasında da bu ilişkiler bulunabilir. Başvuru listesi hazırlanırken işletmenin hangi ürünü ürettiği, hangi hizmeti sunduğu ve işareti nerede kullanmayı planladığı bu yüzden önemlidir.
Sıvı yağ sektöründeki marka serisiyle sonraki başvurunun karşılaştırıldığı bir uyuşmazlıkta Hukuk Genel Kurulu, yalnız ayrı ayrı farklılıklara bakılmasını yeterli görmemiştir. Oyçokluğuyla verilen bozma kararında tüketicide oluşan bütünsel izlenimin esas alınması gerektiğini belirtmiştir:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/193, K. 2026/274, T. 29.04.2026: “İşaretler arasında benzerlik değerlendirmesi yapılırken işaretler arasında görsel, işitsel ve anlamsal benzerliğin yanında esas olarak halk (tüketici) nezdinde bir bütün olarak uyandırdığı izlenim esas alınmalıdır.”
Kurul çoğunluğu, önceki marka serisinin tüketicide bıraktığı izlenimi ve aynı tür mallar üzerindeki bağlantıyı esas almıştır. Başvurudaki farklı unsurlar bu olayda benzerlik sonucunu değiştirmemiştir. Karşıoy ise işaretlerin bütünsel farklılıklarına ağırlık vermiştir. Bu ayrışma, hukuki ölçütlerin uygulanmasında markaların görünümünün ve ayırt edici unsurlarının ne kadar etkili olduğunu gösterir.
Avukatın benzerlik görüşünde hangi ortak unsurun baskın olduğu, farklı eklerin tüketici algısını nasıl etkilediği ve malların neden ilişkili sayıldığı açık olmalıdır. Aynı harflerle başlayan başka iki markada ayırt edicilik veya ürün ilişkisi farklıysa değerlendirme de değişebilir. Görüşün gerekçesi, markaların somut özelliklerini görünür kıldığında ticari karar için kullanılabilir hâle gelir.
Marka Tesciline İtiraz Sürecinde Hangi Süreler Önemlidir?
Yayıma itiraz, Kurum kararına itiraz ve YİDK kararına karşı dava farklı başlangıçlara bağlı ayrı işlemlerdir. Bir başvurunun yayımlandığı gün ile ret kararının bildirildiği gün aynı süreyi başlatmaz. Hizmetin kapsamı belirlenirken hangi aşamanın takip edileceği ve bildirimlerin kim tarafından izleneceği açıklanır.
Yayımlanan başvuruya itirazın süresi, öğrenme tarihinden değil bültendeki yayımdan başlar:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 18/1: “Bültende yayımlanmış bir marka başvurusunun, 5 inci veya 6 ncı maddelere göre tescil edilmemesi gerektiğine ilişkin itirazlar ilgili kişiler tarafından marka başvurusunun yayımından itibaren iki ay içinde yapılır.”
SMK m. 18/2, yazılı ve gerekçeli itiraz yanında ücretin ve ödeme bilgisinin de süresinde tamamlanmasını arar. Önceki tescile dayanan itirazda sicil kapsamı, önceki kullanım iddiasında tarihli kullanım kayıtları öne çıkar. Kötüniyet iddiasında ise başvuru sahibinin davranışlarıyla hak çatışması arasında bağ kurulması gerekir. İtirazın hazırlanması, gerekçeyle onu destekleyen belgenin aynı dosyada buluşmasını sağlar.
Kurumun marka kararına karşı itirazda SMK m. 20/2 uyarınca bildirimden itibaren iki ay esas alınır. Bu süre bittikten sonra itiraz gerekçelerinin değiştirilmesi veya yeni gerekçelerin eklenmesi mümkün değildir. Bu nedenle kararın hangi kısmının ve hangi hukuki sebeple tartışıldığı, ilgili aşamada açıkça belirlenir.
YİDK’nın nihai kararının yargısal denetimi ise ayrı bir basamaktır:
5000 Sayılı Patent ve Marka Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, m. 15/C: “Bu kararlara karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir.”
Yargısal denetimde Kurum kararının verildiği aşamadaki kayıtlar ve davada ileri sürülen talepler belirleyicidir. Önceki aşamada sunulmayan bir belgenin davaya etkisi, talebin ve usulün özelliklerine bağlıdır. Avukat, bu basamağa geçmeden önce elektronik bildirim kaydını, tebliğ tarihini ve itiraz dosyasını birlikte okur. Böylece hem dava süresinin başlangıcı hem de tartışılabilecek karar kısmı ortaya çıkar.
Kullanım İspatı Neden Sonucu Değiştirebilir?
Kullanım ispatının eksikliği, önceki markaya dayanan itirazın reddine veya kullanım gösterilen mal ve hizmetlerle sınırlı incelenmesine yol açabilir. SMK m. 19/2 bu talebi, m. 6/1 kapsamındaki itirazda dayanak markanın ilgili başvuru veya rüçhan tarihinde en az beş yıldır tescilli olması şartına bağlar. Başvuru sahibinin talebi üzerine, o tarihten önceki beş yıllık kullanım dönemi inceleme konusu olur.
İspatın konusu, markanın Türkiye’de ilgili mal veya hizmetler bakımından ciddi kullanımı yahut kullanmamaya ilişkin haklı sebeptir. Kullanım yalnız bazı mal veya hizmetler için gösterilmişse itiraz da o kapsamda incelenir. Çok sayıda belge sunulması, belgelerin ilgili dönem ve markayla bağlantısı açıklanmadığında beklenen ispatı sağlamayabilir.
Delilin hangi bilgileri taşıması gerektiği alt düzenlemede açıkça belirtilmiştir:
Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, m. 30/1: “İtiraz sahibi tarafından sunulan delillerin itiraza konu markanın tescilli olduğu mal veya hizmetler bakımından kullanımın niteliği, yeri, zamanı, kapsamı ve markanın kullanım şekli hususlarına dair yeterli bilgiyi içermesi gerekir.”
Katalogdaki ürünle faturadaki ürünün eşleşmesi, markayla satış arasında bağ kurulmasına yardımcı olur. Fatura tarihi ilgili dönemi, satış kayıtlarının bütünü ise ticari boyutu destekleyebilir. Yönetmelik m. 29–30 kapsamında kullanım ispatı talebinin açık ve koşulsuz olması; belgelerin verilen sürede ve iddialarla ilişkilendirilerek sunulması gerekir.
Kozmetik markaları arasındaki bir uyuşmazlıkta, Kurum aşamasında kullanım delilinin süresinde sunulmaması ile mahkemedeki kullanmama savunmasının usulüne uygun ileri sürülmesi ayrı değerlendirilmiştir. Yargıtay’ın onadığı kararda, Kurum sürecindeki beyanların dava savunmasının yerine geçmediği belirtilmiştir:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/66, K. 2024/8624, T. 04.12.2024: “[…] davalı vekilinin, cevap ve ikinci cevap dilekçelerindeki YİDK sürecinde öne sürülen kullanım ispatı talebi ile ilgili olduğu açıkça anlaşılan beyanlarının, hükümsüzlük davasında öne sürülmüş “kullanmama def’i” olarak kabulünün de mümkün bulunmadığı […]”
Bu olayda Kurum aşamasındaki delil süresi, YİDK kararına yönelik talebi etkilemiştir. Hükümsüzlük talebinde ise davada ileri sürülen savunmalar ve diğer dayanak marka önem kazanmıştır. Beş yıllık kullanmama savunmasına tabi olmayan bu diğer marka da talebi desteklemiştir. Dolayısıyla bir dayanağın kullanım sorunu, bütün talebin aynı sonuca bağlanmasını gerektirmemiştir.
Birden çok markaya dayanan dosyada avukat her tescilin tarihini ve mal listesini ayrı karşılaştırır. Kullanım delilinin hangi marka için istendiği ve hangi dönemi göstermesi gerektiği bu karşılaştırmadan çıkar. Daha yeni bir tescile ait belge, eski markanın ilgili dönemdeki kullanımını açıklamakta yetersiz kalabilir; buna karşılık yeni tescil kendi şartları içinde başka bir dayanak oluşturabilir.
Markanın Hükümsüzlüğü ve İptalinde Hangi Yol İzlenir?
Markanın hükümsüzlüğü mahkemeden, SMK m. 26 kapsamındaki iptali ise 10 Ocak 2024’ten itibaren TÜRKPATENT’ten istenir. Hükümsüzlükte tescile engel sebepler; iptalde kullanmama, markanın yaygın ad hâline gelmesi ve Kanun’daki diğer iptal sebepleri tartışılır. Kullanılan terim, başvurulacak merci ve gerekli delil bakımından sonuç doğurur.
Mahkemenin hükümsüzlük yetkisi şöyle düzenlenmiştir:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 25/1: “5 inci veya 6 ncı maddede sayılan hâllerden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilir.”
Önceki marka hakkıyla çatışma, önceki tescilsiz kullanım veya kötüniyet iddiası bu değerlendirmede farklı olgulara dayanır. Hükümsüzlük davası sicildeki marka sahibine veya hukuki halefine yöneltilir; Kurum bu davada taraf gösterilmez. Markanın kullanılmaması iddiası için ise beş yıllık süre ve ciddi kullanım incelenerek idari iptal yolu değerlendirilir.
İptal yetkisinin Kuruma geçişi SMK m. 192/1-a ve geçici m. 4 ile belirlenmiştir. Geçiş tarihinde mahkemede görülmekte olan iptal davaları mahkemeler tarafından sonuçlandırılır. Güncel idari süreçte marka sahibinin cevap ve delilleri için bir aylık süre, süresinde talep edilirse bir aya kadar ek süre bulunur. 2025’te yürürlüğe giren Yönetmelik m. 30/A da talebin biçimini ve inceleme düzenini tamamlar.
Hükümsüzlükte önceki kullanımın yanında sessiz kalma da önem taşıyabilir. Bir taşımacılık markasına ilişkin uyuşmazlıkta, tarafların 2013’te yaptığı lisans sözleşmesi markanın bilindiğini gösteren belge olarak değerlendirilmiştir. Yargıtay’ın onadığı kararda beş yıllık sessizliğin talep üzerindeki etkisi açıklanmıştır:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/6546, K. 2026/3304, T. 08.06.2026: “[…] davalının markasından en geç bu tarihte haberdar olmasına rağmen, SMK’nın 25/6. maddesinde belirtilen 5 yıl içinde hükümsüzlük davası açmadığı […]”
2013 tarihli lisans belgesi, davacının karşı tarafın markasını en geç o tarihte bildiğini göstermiştir. Tescilde kötüniyet bulunduğu iddiası da kanıtlanamadığından beş yıllık sessizlik talebin reddinde etkili olmuştur. Eski bir sözleşmenin ilk incelemede ortaya çıkarılması, hak iddiasının geçmişini bu şekilde değiştirebilir.
SMK m. 25/6 bakımından sonraki markanın kullanımının bilindiği veya bilinmesi gerektiği zaman ile birbirini izleyen beş yıllık sessizlik birlikte ele alınır. Kötüniyetli tescil, hükümdeki istisnadır. Bu nedenle öğrenmeyi gösteren yazışma ve sözleşmelerin yanında, kötüniyet iddiasının tescil anına ilişkin somut dayanakları da hukuki görüşte yer almalıdır.
Marka İhlalinde Delil ve Tedbir Nasıl Değerlendirilir?
Delil tespiti mevcut kullanımın kayıt altına alınmasını, ihtiyati tedbir ise gerekli şartlar varsa devam eden veya gerçekleşmesi beklenen tecavüzün önlenmesini sağlar. Bir ürün sayfasının görünümü delil konusu olabilir; aynı ürünün satışının durdurulması için tedbir şartları aranır. Bu iki ihtiyacın dosyada nerede doğduğu, istenecek işlemi belirler.
İnternet kullanımında bir ekran görüntüsü işaretin görünümünü gösterebilir. Bunun hangi tarihte, hangi satıcı tarafından, hangi ürün için kullanıldığı ise başka kayıtlarla açıklığa kavuşturulur. Aynı sayfanın değişmesi veya kaldırılması ihtimali, delilin kaybolması ya da ileride ileri sürülmesinin zorlaşması bakımından değerlendirilir. Delil tespiti bakımından hukuki yararın ölçütü şöyledir:
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 400/2: “Kanunda açıkça öngörülen hâller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunuyorsa hukuki yarar var sayılır.”
Delil tespitinde ürünün ambalajı, sayfanın içeriği veya satış sırasında kullanılan işaret kayıt altına alınabilir. Zarar hesabında ise satış adedi, dönem ve maliyet kayıtları farklı sorulara cevap verir. Korunan delil ile daha sonra istenecek mali belgelerin işlevleri bu şekilde ayrılır.
Geçici korumanın marka hukukundaki temel şartı ayrı düzenlenmiştir:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 159/1: “Bu Kanun uyarınca dava açma hakkı olan kişiler, dava konusu kullanımın, ülke içinde kendi sınai mülkiyet haklarına tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat etmek şartıyla, verilecek hükmün etkinliğini temin etmek üzere, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep edebilir.”
Mahkeme tedbir talebinde markanın koruma alanını, kullanılan işareti ve ilgili ürün veya hizmeti karşılaştırır. İstenen geçici korumanın hangi fiili ve hangi ürünleri kapsayacağı açık olmalıdır. SMK’da hüküm bulunmayan hususlarda HMK uygulanır. Bu incelemede, kullanımın tecavüz oluşturduğunu veya buna yönelik ciddi ve etkin çalışmalar bulunduğunu gösterecek deliller önem kazanır.
Marka davası avukatı, mevcut fiille istenen koruma arasındaki bağı kurar. Satışın durdurulması, belirli ürünün kullanımının önlenmesi ve zarar hesabı farklı olgulara dayanabilir. Marka ihlalinde delil tespiti bu olguların korunması ve ispat yöntemini açıklar. Ceza boyutu gündeme gelirse fiil, suçun kanuni unsurları ve şikâyet şartı bakımından da ele alınır.
Marka Davasında Tazminat Hangi Verilere Dayanır?
Marka ihlalinde tazminatın kapsamı, zarar kalemlerine ve yoksun kalınan kazanç için seçilen hesap yöntemine dayanır. SMK m. 151, fiilî kayıp yanında yoksun kalınan kazancı düzenler. İhlalin tespiti, zarar miktarının hangi verilerle ortaya konulacağı sorusunu ayrıca gündeme getirir.
Bir mobilya modelinde başka işletmenin markası kullanılan uyuşmazlıkta, elde edilen kazancın tamamının kullanılan ürün adına bağlanması tartışılmıştır. Yargıtay’ın onadığı ilk derece değerlendirmesinde, ürün adı ile çatı markasının satış üzerindeki etkisi ayrılmıştır:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/2296, K. 2025/1261, T. 25.02.2025: “[…] davalının sattığı ürünlere yönelik talebin oluşmasında belirleyici etken olan unsurun, davaya konu “Liberta” ibaresinden ziyade, davalının reklam gücü daha yüksek olan “Kelebek” çatı markası olduğu […]”
Mahkeme, çatı markasının reklam gücü yanında lisans ilişkisini, kullanılan ürün adının ayırt ediciliğini ve ihlal süresini dikkate almıştır. Hesaplanan net kazançtan somut olay için indirim yapmıştır. Buradaki gerekçe, ürün satışına birden çok unsurun katkıda bulunmasıdır; başka bir uyuşmazlıkta aynı ekonomik etkiyi gösterecek kayıtlar bulunmadıkça o oran hesabın yerine geçemez.
SMK m. 151/3, hakkın ekonomik önemi ile ihlalin nitelik ve boyutunu hesaba katar. Bu değerlendirme, ürünün toplam cirosuyla zarar arasında kurulacak bağı açıklar. Avukatın tazminat çalışmasında hangi satışların uyuşmazlığa ait olduğu, dönem ve maliyet verilerinin nasıl ayrıldığı ve markanın talebe katkısı gösterilmelidir.
Hesap yöntemleri arasındaki seçim Kanun’da belirtilmiştir:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 151/2: “Yoksun kalınan kazanç, zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden biri ile hesaplanır:”
Hak sahibi üç yöntemden birini seçer: ihlal olmasaydı elde edebileceği muhtemel gelir, ihlal edenin elde ettiği net kazanç veya hukuka uygun kullanım için ödenmesi gereken lisans bedeli. Seçim, yoksun kalınan kazancın hangi hesapla ortaya konulacağını belirler. Ticari kayıtlarda hangi verilerin bulunduğu ve ihlal döneminin nasıl ayrıldığı, hesabın kurulmasını etkiler.
İlgili mali kayıtlar karşı tarafta bulunuyorsa SMK m. 150/3, belgelerin mahkemeye sunulmasının istenmesine imkân verir. Manevi zarar ve itibar kaybı taleplerinde ise bu iddiaları destekleyen olaylar ve kayıtlar gerekir. Satıştan doğan kazanç hesabı ile markanın itibarına yönelik zarar, dosyada kendi dayanaklarıyla açıklanır.
Lisans ve Devir İşlemlerinde Neler İncelenir?
Lisans işlemi markanın kullanım hakkını, devir ise hak sahipliğinin geçişini düzenler. Lisansın hangi ürünleri, hizmetleri, kullanım biçimlerini ve süreyi kapsadığı sözleşmeden anlaşılmalıdır. Marka örneği, mal-hizmet kapsamı ve tarafların yetkileri sicil bilgileriyle karşılaştırılır.
Belirli ayakkabı modelleriyle sınırlı bir lisans uyuşmazlığında, farklı modelde marka kullanılması tartışılmıştır. Yargıtay, tüketicinin ayakkabıyı nasıl algıladığından önce sözleşmeyle verilen iznin sınırlarının incelenmesi gerektiğini kabul ederek ret kararını bozmuştur:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2011/11401, K. 2013/15560, T. 12.09.2013: “Bu durumda, davalının lisans sözleşmesi ile kendisine verilen iznin sınırları dışına çıkarak ürettiği siyah model ayakkabı üzerinde davacının rızası dışında markasının kullanıldığı anlaşılmaktadır.”
Karar 556 sayılı KHK dönemine ait olmakla birlikte, incelenen sorun izin kapsamının aşılmasıdır. Güncel SMK m. 29/1-ç de lisansla verilen hakların izinsiz genişletilmesini veya üçüncü kişiye devrini marka hakkına tecavüz kapsamında düzenler. Sözleşmede ürün modelinin sınırlandırılması, yalnız ticari bir tercih olarak kalmayıp kullanımın hukuka uygunluğunu etkileyebilir.
SMK m. 24, inhisari ve inhisari olmayan lisansı ayırır. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça lisans inhisari değildir; alt lisans ve lisans hakkının üçüncü kişiye devri için de sözleşme hükümleri önemlidir. Kalite koşulları ve izin kapsamı, taraflar arasında sonraki ihlal tartışmasını etkileyebilir.
Devirde şekil şartı ayrıca gözetilir:
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 148/4: “Hukuki işlemler, yazılı şekle tabidir. Devir sözleşmelerinin geçerliliği, ancak noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmış olmalarına bağlıdır.”
Devirde noter onaylı şekil bir geçerlilik şartıdır. Sicile kayıt ise işlemin iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi bakımından etki doğurur. Marka lisans sözleşmesi görüşmesinde sona erme sonrası stoklar ve markalı ürünlerin durumu gibi ticari meseleler de hukuki çalışmaya katılır. Tarafların bu ürünlere ilişkin beklentileri, sözleşmenin izin ve sona erme hükümleriyle birlikte açıklığa kavuşturulur.
Hizmet Kapsamı ve Süreç Planı Nasıl Belirlenir?
Hizmet anlaşması, yapılacak işi ve takip edilecek aşamaları belirler. Bir işletme yalnız tescil öncesi risk görüşü isteyebilir; başka bir işte Kurum itirazının hazırlanması veya dava temsili üstlenilebilir. Anlaşmada mevcut aşamanın yanında sonraki karar, itiraz ve dava işlemlerinin de kapsanıp kapsanmadığı yer alır.
Ücret değerlendirmesi işin niteliği, incelenecek belgeler ve üstlenilen aşamalar üzerinden yapılır. Bir başvurunun hazırlanmasıyla çok sayıda dayanak marka içeren itiraz dosyasının çalışması farklı hacimler taşıyabilir. Avukatlık ücreti, Kurum ücretleri, yargılama harçları ve bilirkişi giderleri anlaşmada farklı kalemler olarak açıklanır. Yeni aşamalarda doğabilecek masrafların nasıl bildirileceği de iletişim düzeninin parçasıdır.
Hukuki yol seçilirken mahkemenin görevi ve yetkisi de belirlenir. SMK m. 156, marka hukuk davaları için fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerini; özel mahkemenin bulunmadığı yerlerde ilgili asliye hukuk mahkemelerini düzenler. Kurum kararlarına karşı açılan davalarda Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görev ve yetkisi ayrı bir kuraldır. İşletmenin bulunduğu şehir, her talebin aynı şehirde görüleceğini göstermez.
Para talepleri bakımından dava öncesi süreç ayrıca incelenir:
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 5/A/1: “Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.”
Bu hüküm, konusu para olan ticari talepleri esas alır. Hükümsüzlük veya ihlalin durdurulması talebinin niteliği farklı olduğundan, birden çok talep içeren davada dava şartları talep türleri üzerinden ele alınır. Marka davaları ve sonuçları bakımından görevli merci, talebin muhatabı ve elde edilebilecek koruma da değişir.
İstanbul’da Marka Avukatı ile Uzaktan Çalışma Nasıl Yürütülür?
İstanbul’da marka hukuku çalışması, yüz yüze görüşme ile uzaktan belge incelemesinin birlikte yürütülmesine elverişlidir. İstanbul marka avukatı ile görüşmede kullanımın ve satıcının bulunduğu yerler, ilgili merci ve dava aşaması çalışma düzenini etkiler. Mahkeme yetkisi SMK m. 156’daki bağlantılara göre belirlenir; görüşmenin nerede yapıldığı bu bağlantıların yerine geçmez.
Online marka avukatı hizmetinde ilk görüşme ve belge incelemesi uzaktan yürütülebilir. Görüşmede bir Kurum kararı tartışılacaksa kararın tam metni ve bildirim kaydı; lisans tartışılacaksa sözleşme ve ekleri çalışma için esas olur. Dijital ihlalde ürün sayfasıyla ilgili tarihli kayıtlar da incelemeye katılır. Avukat, belgelerden hangi sorunun cevaplanabildiğini ve hangi bilginin eksik kaldığını açıklar.
Çevrim içi görüşmeyle başlayan işte numune incelemesi veya belirli bir mahkeme işlemi gerekebilir. O aşamanın gerektirdiği yöntem çalışma planına eklenir. Kurum ve mahkeme bildirimleri kendi sürelerini başlatmaya devam eder. Yeni kararın iletilmesi ve eksik belgenin bildirilmesi, uzaktan çalışma düzeninde de aynı dikkatle yürütülür.
AEY Legal’in İstanbul marka hukuku hizmetleri kapsamında tescil, itiraz, sözleşme ve uyuşmazlık aşamalarına ilişkin ihtiyaçlar değerlendirilebilir. Görüşmenin yöntemi ve güncel iletişim kanalları iletişim sayfasında yer alır. İlk değerlendirme, ticari hedefi ve mevcut belgeleri esas alarak hangi hukuki çalışmanın gerekli olduğunu açıklığa kavuşturur.
Marka Avukatı Ne İş Yapar?
Marka avukatı, markaya ilişkin hukuki görüş hazırlayabilir, sözleşme çalışması yapabilir ve uyuşmazlığı mahkemede takip edebilir. Örneğin bir lisans tartışmasında verilen izni, tescil itirazında ise önceki hakla başvurunun çatışmasını ele alır. Kurum işlemlerindeki temsil şartları da gözetilir. Hangi görevin üstlenildiği, mevcut soruna ve hizmet anlaşmasına bağlıdır.
Marka Tescili İçin Avukat Tutmak Zorunlu Mu?
Türkiye’de yerleşik başvuru sahibi kendi Kurum işlemini yapabilir; marka tescil başvurusunda genel bir avukat tutma zorunluluğu yoktur. Yerleşim yeri yurt dışında olan kişiler için marka veya patent vekiliyle temsil gerekir. Başvurunun hukuki incelemesi ve sonraki dava temsili istendiğinde, bu görevlerle Kurum temsilinin yetki şartları birlikte ele alınır.
Tescilli Markam Varsa Benzer Kullanım Her Zaman İhlal Midir?
Benzer işaretin hangi ürün veya hizmette, nasıl kullanıldığı sonucu belirler. Aynı ya da benzer mal ve hizmetlerde karıştırılma ihtimali doğabilir; tanınmış markada korumanın şartları farklılaşabilir. Dürüst kullanıma ilişkin istisnalar da vardır. Bu nedenle tescilin kapsamı, karşı tarafın fiilî kullanımı ve varsa önceki hakkı birlikte karşılaştırılır.
Marka Başvurusuna İtiraz İçin Ne Kadar Süre Vardır?
Bültende yayım tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz yapılabilir. Yazılı gerekçe, ücret ve ödeme bilgisi de süresinde tamamlanmalıdır. Kararın bildiriminden başlayan iki aylık Kurum itirazı süresi, başka bir aşamaya aittir. Hangi işlem için süre hesaplandığı, yayım ve bildirim kayıtlarından anlaşılır; sonraki YİDK davasının başlangıcı da ayrıca takip edilir.
Kullanılmayan Marka Mahkemede Mi İptal Edilir?
Kullanmama nedenine dayanan yeni iptal talepleri TÜRKPATENT’e yöneltilir. İdari iptal yetkisi 10 Ocak 2024’te yürürlüğe girmiştir; o tarihte mahkemede görülen iptal davaları mahkemede tamamlanır. Önceki hakla çatışma gibi tescile engel sebebe dayanan hükümsüzlük ise mahkemeden istenir. Başvurunun adı ve dayanağı, doğru merci ile gerekli delili belirler.
Marka İhlali İçin Sabit Bir Tazminat Tutarı Var Mı?
Tazminat, dosyadaki zarar ve hesap verileri üzerinden belirlenir. Yoksun kalınan kazanç için hak sahibinin seçtiği yöntem; net kazanç, muhtemel gelir veya lisans bedeline dayanabilir. İhlal dönemi, ilgili satışlar ve markanın ekonomik etkisi hesabı değiştirir. Manevi zarar veya itibar kaybı talebinin de kendi olay ve delil dayanakları gerekir.
Marka İhlali Her Durumda Ceza Soruşturması Gerektirir Mi?
Ceza süreci için SMK m. 30’daki suçun kanuni unsurlarının somut fiilde bulunması gerekir. Tescil ve şikâyet şartları da bu incelemeye dahildir. Hukuk davası, hakkın kapsamını ve ihlale bağlı talepleri tartışır; ceza soruşturması ise fiilin suç oluşturup oluşturmadığına yönelir. Aynı kullanım hakkında bu iki sorunun cevapları farklı olabilir.
İlk Görüşmede Hangi Belgeler Değerlendirmeyi Kolaylaştırır?
Başvuru ve tescil kayıtları, mal-hizmet listesi ve varsa Kurum kararı incelemenin başlangıcıdır. Bildirim kaydı süreyi; ürün, satış ve kullanım belgeleri ticari olguyu gösterir. Eski lisans sözleşmesi veya yazışma da yararlı olabilir: kullanım izninin sınırını ya da karşı tarafın markasının ne zaman öğrenildiğini açıklayarak talebin hukuki değerlendirmesini etkileyebilir.



