E-Ticaret Hukuku

E-Ticaret Sitelerinde Olması Gereken Hukuki Metinler

Yazar 1 Kasım 2022Ekim 10th, 2026No Comments12 dakikalık okuma
e-ticaret sitelerinde bulunması zorunlu hukuki metinler - e-ticaret avukatı

E-ticaret sitelerinde olması gereken hukuki metinler, işletmenin satış modeline göre değişir. Asgari set; satıcı ve iletişim bilgileri, işlem rehberi, tüketiciye satışta ön bilgilendirme ve mesafeli sözleşme, veri işlemeye uygun KVKK aydınlatması, çerez düzeni ve varsa üyelik ile ticari ileti belgeleridir. Metinlerin doğru ekranda sunulması ve ispat kaydı da içerik kadar önemlidir.

Bir mağazanın alt menüsündeki sözleşme bağlantıları, mevcut belge listesini gösterir. Uyum değerlendirmesi ödeme adımına geçtiğinde şu sorular öne çıkar: Ön bilgilendirme zamanında gösterilmiş mi, siparişin ödeme doğuracağı anlaşılmış mı, kabul edilen metnin sürümü kaydedilmiş mi? Üyelik, teslimat ve veri işleme süreçlerinin de sitedeki açıklamalarla örtüşmesi gerekir.

Belge setini müşterinin tüketici veya tacir olması, satış kanalı, üyelik yapısı, ürün türü, çerezler ve teknik tedarikçiler belirler. Başka bir mağazadan alınan sözleşme paketi aynı başlıkları taşıyabilir; fakat satış ve veri akışı farklıysa işletmenin ihtiyaç duyduğu korumayı sağlamaz.

E-Ticaret Sitelerinde Olması Gereken Hukuki Metinler Nelerdir?

Tüketiciye mal veya hizmet satan bağımsız bir e-ticaret sitesinde çoğu zaman şu metin ve bilgi katmanları birlikte değerlendirilir:

  • satıcının veya hizmet sağlayıcının kimlik ve iletişim bilgileri,
  • elektronik sözleşmenin kurulma adımlarını anlatan işlem rehberi,
  • siparişe özgü ön bilgilendirme formu,
  • mesafeli satış veya mesafeli hizmet sözleşmesi,
  • cayma, iade, teslimat ve iptal koşulları,
  • üyelik varsa üyelik veya kullanıcı sözleşmesi,
  • site kullanım koşulları,
  • kişisel veri elde edilen her akışa uygun KVKK aydınlatma metni,
  • kullanılan teknolojilerle uyumlu çerez politikası ve gerekiyorsa tercih paneli,
  • ticari elektronik ileti onayı ve ret düzeni,
  • ürün veya hizmetin niteliğine özgü garanti, abonelik, dijital içerik ya da özel sektör açıklamaları.

Bu liste, her başlığın ayrı bir sayfa adıyla yayımlanmasının zorunlu olduğu anlamına gelmez. Bazı bilgiler aynı belgede birleştirilebilir; bazıları ise hukuki işlevleri farklı olduğu için ayrı tutulmalıdır. Örneğin ön bilgilendirme formu ile mesafeli satış sözleşmesinin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Buna karşılık KVKK aydınlatması ile pazarlama açık rızasının tek bir “kabul ediyorum” kutusunda birleştirilmesi doğru değildir.

ETBİS ve İYS de sıkça bu listeye eklenir. Bunlar internet sitesinde yayımlanacak birer sözleşme değil, iki ayrı kayıt altyapısıdır. ETBİS kapsamındaki işletmelerin kayıt ve bildirimlerini; İYS ise ticari elektronik ileti onay ve ret kayıtlarını yönetir. Sitedeki metinlerin bu kayıtlarla çelişmemesi gerekir.

Her E-Ticaret Sitesi İçin Aynı Metinler Zorunlu Mu?

Hayır. Önce satışın tarafları ve iş modeli belirlenmelidir. Tüketiciye mesafeli satış yapan mağaza, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğine tabidir. Yalnız tacirlere satış yapan B2B platformunda aynı tüketici hükümleri kural olarak uygulanmaz; ancak elektronik ticaret bilgi verme yükümlülükleri, genel işlem koşulları, kişisel veriler ve sektörel düzenlemeler gündemde kalabilir.

Bağımsız mağaza, kendi elektronik ticaret ortamında satıcı bilgilerini ve işlem rehberini doğrudan sunar. Pazaryeri satıcısı ise platformun kendisine ayırdığı alandaki satıcı bilgilerini güncel tutar; platform sözleşmesi ve arayüzü bütün yükümlülükleri satıcıdan devralmaz. Ürün açıklamasını kimin girdiği, ön bilgilendirmede hangi tarafın gösterildiği ve ödemeyi kimin tahsil ettiği sorumluluk değerlendirmesini etkileyebilir.

Üyeliksiz sipariş alan sitede üyelik sözleşmesi bulunması gerekmez. Kullanım koşulları yine de fikrî haklar, site güvenliği, hesap gerektirmeyen özellikler ve kullanıcı içerikleri bakımından yararlı olabilir. Hesap açılan bir yapıda ise hesabın işlevi, kapatılması, kullanıcı yükümlülükleri ve askıya alma şartları ayrı bir kullanıcı sözleşmesinde düzenlenebilir.

Dijital içerik, abonelik, kişiye özel ürün, sağlık veya kozmetik ürünü, ikinci el mal, ön sipariş ve düzenli teslim modeli aynı metinle yönetilemez. Cayma hakkı istisnası, teslim zamanı, yenileme, teknik uyumluluk, garanti veya tanıtım kuralı ürün ve hizmete göre değişir. Uygulanmayan bir istisnanın sözleşmeye yazılması, o istisnayı geçerli hâle getirmez.

Hukuki Metinler Nerede ve Ne Zaman Gösterilmelidir?

Hukuki metnin doğru içeriğe sahip olması kadar, kullanıcının karşısına hangi anda çıktığı da önemlidir. Kimlik ve iletişim bilgileri ile işlem rehberi ana sayfadan doğrudan ulaşılabilir olmalıdır. Kullanım koşulları, gizlilik politikası ve çerez politikası alt menüde kalıcı bağlantıyla sunulabilir. Buna karşılık siparişe özgü bilgiler yalnız alt menüye bırakılmamalıdır.

Ön bilgilendirme, tüketici siparişi onaylamadan önce ve kullanılan araca uygun biçimde gösterilir. Malın temel özellikleri, toplam fiyat, teslimat, cayma hakkı ve istisna gibi kritik bilgiler ödeme yükümlülüğü doğmadan hemen önce ayrıca görünür olmalıdır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.7 uyarınca tüketicinin ön bilgileri edindiğini teyit etmesi sağlanmazsa sözleşme kurulmamış sayılır.

Veri koruma metinlerinde de temas noktası önemlidir. Üyelik aydınlatması hesap bilgileri alınırken, sipariş aydınlatması ödeme ve teslimat verileri elde edilirken, iletişim formu aydınlatması form doldurulurken erişilebilir olmalıdır. Zorunlu olmayan çerezler için tercih, bu çerezler çalışmadan önce alınır. Kampanya izni ise siparişi tamamlamanın şartı hâline getirilmez.

Aşağıdaki tablo, yaygın metinlerin işlev ve yerleşimini birlikte gösterir. İş modeline özgü ek kurallar saklıdır.

Metin veya bilgi Hangi durumda gerekir? Nerede ve ne zaman gösterilir? İspat veya kayıt
Satıcı kimliği ve iletişim bilgileri Kendine ait ortamda satış yapan ETHS; pazaryerinde satıcı için ayrı bilgi seti Ana sayfadan doğrudan erişilen iletişim alanı; pazaryerinde tahsisli satıcı alanı Güncelleme tarihleri, platform bildirimleri
İşlem rehberi Kendine ait ortamda satış yapan ETHS ve ETAHS Ana sayfadan doğrudan erişilebilir kalıcı sayfa Yayımlanan sürüm ve değişiklik kaydı
Ön bilgilendirme formu Tüketiciyle mesafeli sözleşme Sipariş onayından önce; kritik unsurlar ödeme öncesinde ayrıca Gösterilen sürüm, sipariş özeti, teyit ve zaman damgası
Mesafeli satış/hizmet sözleşmesi Tüketiciyle mesafeli sözleşme Sözleşme kurulurken; sonrasında kalıcı veri saklayıcısıyla erişilebilir Siparişe özgü sözleşme, gönderim ve erişim kaydı
Üyelik/kullanıcı sözleşmesi Hesap ve sürekli üyelik ilişkisi varsa Hesap açılışından önce Kabul beyanı, sözleşme sürümü, hesap değişiklikleri
Kullanım koşulları Site işlevleri, kullanıcı içeriği veya fikrî hak kuralları gerektiriyorsa Alt menü ve ilgili özellik öncesi Yayımlanan sürüm; gerektiğinde ayrıca kabul
KVKK aydınlatma metni Kişisel veri elde edilen her ilgili akış Verinin elde edildiği sırada Gösterim kaydı; onay veya rıza yerine geçmez
Çerez politikası ve tercih paneli Çerez veya benzeri teknoloji kullanılıyorsa İlk ziyaret ve kalıcı tercih bağlantısı Tercih kaydı, kullanılan çerez envanteri, değişiklik tarihi
Ticari ileti onayı Onay gerektiren reklam/pazarlama iletileri Pazarlama başlamadan önce, siparişten ayrı Onay kaynağı, kapsamı, İYS ve ret kayıtları
Cayma/iade/teslimat açıklaması Tüketici satışı ve iş modelinin gerektirdiği ölçüde Ön bilgilendirme ve sözleşmede; destek sayfasında tutarlı özet Talep, taşıyıcı, iade ve bedel ödeme kayıtları
Sektörel ek metinler Abonelik, dijital içerik, garanti, özel ürün/hizmet Ürün veya hizmet seçimi ve sözleşme öncesi Ürüne özgü bilgilendirme ve kabul kayıtları

Satıcı Bilgileri ve İşlem Rehberi Nasıl Düzenlenmelidir?

Kendi sitesinde satış yapan elektronik ticaret hizmet sağlayıcısının ana sayfadan doğrudan ulaşılabilen bir “iletişim” alanı bulunmalıdır. Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik m.5 bu alandaki bilgileri düzenler. Tacir için ticaret unvanı, MERSİS numarası ve merkez adresi burada yer alır. KEP adresi, e-posta, telefon, varsa işletme adı ve tescilli marka ile mensup olunan meslek odası bilgileri de bu kapsamdadır.

Pazaryeri satıcısı için bilgi seti farklıdır. Tacir veya esnaf olan satıcının platformca tahsis edilen alanda ticaret unvanı, işletme adı veya tescilli markasından en az biri ile MERSİS ya da vergi kimlik numarası bulunur. Adres, e-posta ve telefon gibi diğer bilgiler platforma bildirilir. Bilgiler değiştiğinde güncellemenin zamanında yapılması gerekir. Böylece tüketici sözleşmenin gerçek tarafını, platform ise satıcının güncel kayıtlarını ayırt edebilir.

İşlem rehberi, sözleşmenin nasıl kurulacağını gösteren kalıcı bir yol haritasıdır. Yönetmelik m.7 gereğince mal veya hizmet seçimi, teslimat ve ödeme bilgilerinin girilmesi ile siparişin onayı açıklanır. Sözleşmenin saklanıp saklanmayacağı, sonradan erişim süresi, veri giriş hatalarını düzeltme araçları ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları da gösterilir. Gerçek arayüzdeki adımları anlatan bu rehber, tanıtım metninden farklıdır. Ürün ve fiyat gösterimi, indirim, stok, kullanıcı yorumu ve sipariş yönetimi gibi diğer operasyonel kurallar ise elektronik ticaret sitelerinin dikkat etmesi gereken hukuki düzenlemeler yazısında ele alınmıştır.

Ön Bilgilendirme Formu Hangi Bilgileri İçermelidir?

Ön bilgilendirme formu, tüketicinin sözleşmeyle bağlanmadan önce kararını etkileyen temel bilgileri görmesini sağlar. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5; mal veya hizmetin temel nitelikleri ile tarafların kimlik ve iletişim bilgilerini kapsar. Toplam fiyat, ek masraflar, ödeme ve teslim, cayma hakkı, iade taşıyıcısı ve cayma istisnaları da açıklanır. Dijital içeriğin işlevselliği ve uyumluluğu ile uyuşmazlık yolları, ilgili oldukları satışlarda ayrıca gösterilir.

Bilgi, en az on iki punto büyüklüğünde, açık, sade ve okunabilir biçimde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla sunulur. İnternet satışında ürünün temel niteliği, toplam bedel, cayma şartları ve istisnalar tüketici ödeme yükümlülüğü altına girmeden hemen önce bir bütün olarak ayrıca gösterilir. Gönderim kısıtlamaları ve kabul edilen ödeme araçları da siparişten önce açıkça belirtilir.

Ön bilgilendirme yapıldığını ispat yükü satıcı veya sağlayıcıya; platform üzerinden kurulan sözleşmede düzenlemenin öngördüğü ölçüde aracı hizmet sağlayıcıya aittir. İspat kaydı, sipariş tarihinde hangi ürünün, fiyatın, teslim süresinin, iade taşıyıcısının ve istisnanın gösterildiğini ortaya koymalıdır. Sitedeki güncel formun ekran görüntüsü geçmiş siparişteki içeriği göstermez.

Ön bilgilendirme formunun ayrıntılı unsurları ayrıca incelenmiştir. Uygulamada genel şablondaki siparişe özgü alanların boş bırakılması; stokta olmayan ürün için kesin teslim vaadi verilmesi, hesaplanabilir kargo ücretinin belirsiz tutulması veya bütün ürünlere tek cayma istisnası yazılması tüketicinin kararını yanıltabilir.

Mesafeli Satış Sözleşmesi Nasıl Sunulmalı ve Saklanmalıdır?

Mesafeli satış sözleşmesi, satıcı veya sağlayıcı ile tüketici arasında uzaktan iletişim aracı kullanılarak kurulan sözleşmenin koşullarını somutlaştırır. Taraf bilgileri, ürün veya hizmet, fiyat, ödeme, teslim, cayma, iade, uyuşmazlık ve diğer esaslar ön bilgilendirmeyle çelişmemelidir. Ürün sayfasında yazan teslim süresi ile sözleşmedeki süre farklıysa yalnız uzun sözleşme metnine dayanmak şeffaf bir işlem oluşturmaz.

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.3, sözleşme hükümleri ve genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanabilmesine imkân sağlanmasını ister. Siparişin alındığı da elektronik iletişim aracıyla gecikmeksizin teyit edilir. Sözleşmeye sonradan hesap panelinden veya gönderilen e-posta üzerinden erişim sağlanması, bu düzenin pratik karşılığı olabilir.

Ödeme düğmesinin adı ve yakınındaki açıklama, siparişin ödeme yükümlülüğü doğurduğunu açıkça göstermelidir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.8’e göre bu bilgi verilmezse tüketici siparişiyle bağlı değildir. Önceden seçili kargo sigortası, bağış veya ek hizmet gibi ilave bedeller için ayrıca açık onay gerekir; kendiliğinden seçili seçenek nedeniyle alınan bedel derhal iade edilmelidir.

Siparişe özgü sözleşme oluşturma, teyit ve saklama aşamaları ödeme akışının içinde kurulmalıdır. Alt menüdeki genel sözleşme sayfası bu aşamaları belgelemez; sözleşmenin ayrıntılı unsurları ve tüketici hakları mesafeli satış sözleşmesi yazısında incelenmiştir.

Cayma, İade, Teslimat ve İptal Koşulları Ayrı Bir Politika Olabilir Mi?

İade ve iptal politikası, tüketicinin sık başvurduğu bilgileri anlaşılır biçimde toplamak için ayrı bir destek sayfası olarak yayımlanabilir. Ancak bu sayfa, zorunlu bilgilerin ön bilgilendirme ve mesafeli sözleşmede yer alması gereğini kaldırmaz. Üç metindeki süre, taşıyıcı, masraf, istisna ve başvuru kanalı aynı olmalıdır.

Genel kural olarak tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Mal satışında süre, tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün; hizmette sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Tüketici, mal teslim edilmeden önce de cayma hakkını kullanabilir. Cayma konusunda gereği gibi bilgilendirme yapılmazsa tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; uzayan dönem kanundaki üst sınırla değerlendirilir.

Her ürünün “ambalajı açıldı, iade alınmaz” diye etiketlenmesi doğru değildir. Cep telefonunun ambalajı açılıp kullanıldığı bir uyuşmazlıkta Yargıtay, cihazı kitap, dijital içerik veya bilgisayar sarf malzemesi istisnasına otomatik olarak sokmamış; kullanımın mutat kullanımı aşıp aşmadığının ayrıca incelenmesini istemiştir:

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2022/6784, K.2022/8533, T.07.11.2022: “[…] cep telefonunun mesafeli satış sözleşmesine konu olması halinde 14 günlük cayma hakkının istisnasını oluşturmadığı anlaşılmaktadır.”

Kararın kapsamı, cep telefonunun belirtilen istisnaya ürün adı üzerinden sokulamayacağı noktasıyla sınırlıdır. Diğer elektronik ürünlerde de ürün türü, ilgili istisna ve mutat kullanımı aşan değer kaybı incelenir. Mevzuatta bulunmayan geniş bir sözleşme hükmü tüketicinin kanuni hakkını ortadan kaldırmaz.

Teslim süresi de metin ve operasyon birlikte düşünülerek belirlenir. Mal siparişlerinde kural olarak en geç otuz günlük süre, taahhüt edilen daha kısa teslim süresi ve ifa imkânsızlığına ilişkin bildirim/iade yükümlülükleri izlenir. Malın stokta bulunmaması tek başına imkânsızlık sayılmaz. Tedarikçi ekranındaki stok bilgisinin tüketiciye verilen sözle uyumlu olması gerekir.

Üyelik Sözleşmesi ile Kullanım Koşulları Ne Zaman Gerekir?

Bir e-ticaret kullanıcı sözleşmesi, hesap açılmasıyla sürekli bir kullanıcı ilişkisi doğduğunda anlam kazanır. Hesabın amacı, yaş veya ehliyet şartı, kullanıcı adı ve parola güvenliği, hesabın kapatılması, askıya alma sebepleri, kullanıcı içeriği, sadakat puanı ve üyeliğe bağlı hizmetler somut modele göre düzenlenir. Sipariş sözleşmesi ile üyelik sözleşmesi farklı hukuki ilişkileri yönetir.

Üyelik bulunmayan sitede de kullanım koşulları gerekebilir. Sitedeki görsel ve metinlerin kullanımı, kullanıcı yorumları, yasaklı davranışlar, teknik güvenlik, bağlantılar ve fikrî haklar bu metinde açıklanabilir. Tüketici satışına ilişkin ön bilgilendirme ve mesafeli sözleşme ise siparişe özgü hükümleri taşımaya devam eder.

Standart sözleşme hükümleri açık ve anlaşılır olmalıdır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.5 uyarınca tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye alınan ve tüketici aleyhine dürüstlük kuralına aykırı dengesizlik yaratan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. “İşletme her zaman, gerekçe göstermeden ve hiçbir sorumluluk taşımadan hesabı kapatabilir” gibi sınırsız yetki hükümleri bu çerçevede değerlendirilir.

Hesap açılışındaki kabul kaydı, metnin sürümü ve sonradan yapılan esaslı değişikliğin kullanıcıya etkisi ayrıca planlanmalıdır.

KVKK Aydınlatma Metni, Gizlilik Politikası ve Çerez Politikası Aynı Şey Mi?

Hayır. KVKK aydınlatma metni, kişisel verinin elde edilmesi sırasında veri sorumlusunun kimliğini, işleme amaçlarını, alıcıları ve aktarım amaçlarını, toplama yöntemi ile hukuki sebebi ve ilgili kişinin haklarını açıklar. Aydınlatma Yükümlülüğü Tebliği, aydınlatmanın rızadan bağımsız olduğunu ve rıza gereken faaliyet varsa iki işlemin ayrı yürütülmesini öngörür.

Gizlilik politikası daha geniş bir kurumsal açıklama sunabilir. Bilgi güvenliği yaklaşımı, genel veri uygulamaları ve farklı kullanıcı grupları tek belgede anlatılabilir. Sipariş veya üyelik aydınlatması ise kişisel verinin elde edildiği anda, o işleme özgü bilgilerle sunulur. Kurul, bir e-ticaret işletmesine ilişkin kararında genel gizlilik bildiriminin bağlamsal aydınlatmayı karşılamadığını ve gerçek süreçlerle birlikte güncellenmesi gerektiğini belirtmiştir:

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 27.02.2020, 2020/173: “[…] ‘Gizlilik Bildirimi’nin, birçok bilgi içermesi, veri işlemeye ilişkin genel bir bilgilendirme olması nedeniyle kişisel verilerin işlenmesine ilişkin ilgili kişilere aydınlatma yapıldığı anlamına gelmediği […]”

Çerez politikası ise çerez ve benzeri teknolojileri; amaç, süre, sağlayıcı ve hukuki sebep yönünden açıklar. Sitede kullanılan gerçek etiketler ve mobil uygulama SDK’ları metinle uyumlu olmalıdır. Zorunlu olmayan çerezler için başka bir geçerli işleme şartı yoksa, bu çerezler kullanıcı aktif olarak seçim yapmadan çalışmamalıdır. Kurulun doğrudan e-ticaret web ve mobil uygulamasını incelediği karardaki sonuç şöyledir:

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 10.03.2022, 2022/229: “[…] varsayılan ayar olarak çerezlerin çalışmamasını öngören ‘opt-in’ mekanizmasına göre açık rıza alınması […]”

Tercih paneli, çerez politikasının teknik karşılığıdır. Kullanıcı analitik çerezleri reddettiğinde ilgili etiketlerin çalışması durmalı ve seçimi sonradan değiştirebilmelidir. Kişisel veri süreçlerinin ayrıntılı çerçevesi e-ticaret sitelerinin KVKK yükümlülükleri, çerezlere özgü değerlendirme ise internet sitesi çerezleri yazısında yer alır.

Ticari Elektronik İleti Onayı ve İYS Kaydı Nasıl Ayrılır?

Sipariş teyidi, kargo bildirimi veya güvenlik kodu ile reklam ve kampanya iletisi aynı amaçta değildir. 6563 sayılı Kanun ile Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik, istisnalar saklı olmak üzere ticari elektronik ileti için önceden onay ve İYS kaydı öngörür. Bu sürecin uygulama ayrıntıları ticari elektronik ileti yazısında yer alır.

Onay, alıcının olumlu iradesini açıkça göstermelidir. Önceden işaretli kutu, üyeliğin tamamlanması veya doğrulama kodunun girilmesi her durumda kampanya izni sayılmaz. KVKK yönünden pazarlama amacıyla veri işlenmesi için de uygun hukuki sebep ve aydınlatma gerekir. Ticari ileti tercihi ile veri işleme tercihi, amaçlarına uygun ayrı seçim ve kayıtlarla yönetilir.

Alıcı, ticari iletiyi gerekçe göstermeden reddedebilir. Ret imkânı aynı iletişim kanalında kolay ve ücretsiz sunulmalı; hizmet sağlayıcı talebin ulaşmasını izleyen üç iş günü içinde gönderimi durdurmalıdır. Onay geçerliliğini yitirdikten sonra onay kaydı, diğer ileti kayıtları ise kayıt tarihinden itibaren üç yıl saklanır. Sitedeki pazarlama açıklaması, İYS ve gönderim sağlayıcısındaki gerçek kayıtlarla eşleşmelidir.

Kurul, reklam ve kampanya rızasının hizmetin ön şartına dönüşmesini ayrıca hukuka aykırı bulmuştur:

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 08.08.2024, 2024/1361: “[…] reklam, promosyon, çeşitli kampanyalara dair ticari elektronik iletilere ilişkin alınacak açık rızanın hizmetin ön şartı olarak zorunlu tutulmaması […]”

Kararın olgusu her e-ticaret sitesiyle birebir aynı değildir; ancak pazarlama seçiminin özgür iradeye dayanması gerektiğini gösterir.

ETBİS Kaydı ve Pazaryeri Satıcısının Yükümlülükleri Nelerdir?

ETBİS kaydı, internet sitesine konulacak bir metin değildir; ETBİS, Ticaret Bakanlığının elektronik ticaret kayıt ve bildirim sistemidir. Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ve Bildirim Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ, kendine ait elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar ile aracı hizmet sağlayıcıların faaliyete başlamadan önce kayıt olmasını düzenler. Tebliğde münhasıran bireysel iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmeler gibi kapsam dışı hâller de bulunur.

Kayıtta alan adı veya mobil uygulama ile MERSİS ya da vergi bilgisi gündeme gelir. Bildirimler; elektronik ticaret türü, mal ve hizmet kategorileri, ödeme yöntemleri, kargo ve lojistik işletmeleri ile altyapı sağlayıcılarını kapsayabilir. Kişisel verilerin tutulduğu veri tabanının ülke ve adres bilgileri de ilgili hâllerde bildirilir. Bildirime tabi değişiklikler kural olarak otuz gün içinde güncellenir. Ayrıntı ETBİS nedir? yazısında açıklanmıştır.

Pazaryeri satıcısının bilgileri, ürün açıklamaları, faturası, teslim işlemleri, tüketiciye verdiği ön bilgiler ve kendi veri işleme faaliyetleri ayrı sorumluluk alanlarıdır. Platformun ETBİS ve aracı hizmet sağlayıcı yükümlülükleri bu alanları ortadan kaldırmaz. Aracı hizmet sağlayıcının güncel 6502 m.48 ve yönetmelik kapsamındaki sorumlulukları da somut işleme göre belirlenir.

Eski düzenleme dönemine ilişkin bir uyuşmazlıkta Yargıtay, ön bilgilendirme formunda satıcının platform değil pastane olarak gösterildiğini dikkate alarak ayıplı mal sorumluluğunu ayırmıştır. Karar, güncel platform yükümlülüklerinin tamamını belirlemez; gerçek satıcının ve taraf rollerinin metinde doğru gösterilmesinin önemini ortaya koyar:

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2021/4000, K.2021/11403, T.15.11.2021: “[…] mesafeli satış sözleşmesi ön bilgilendirme formuna göre satıcı tarafın ‘… Pastanesi’ olduğu […]”

Bugünkü platform sorumluluğu, güncel kanun ve sözleşmeyle belirlenir. Veri girişini yapan, bedeli tahsil eden ve tüketici talep sistemini yöneten tarafın kimliği bu değerlendirmede özellikle önemlidir.

Hukuki Metinlerin Onay ve Sürüm Kayıtları Nasıl Tutulmalıdır?

Uyuşmazlık çıktığında işletmenin elindeki güncel PDF, tüketiciye iki yıl önce hangi metnin gösterildiğini kanıtlamaz. Her sözleşme ve bilgilendirme sürümüne tarih veya sürüm numarası verilmesi; hangi siparişte hangi sürümün sunulduğunun kaydedilmesi gerekir. Metin değiştirildiğinde eski sürüm erişilebilir bir arşivde, yetkili kişilerle sınırlı olarak tutulmalıdır.

Kayıt, yalnız kutunun işaretlendiğini göstermemelidir. Sipariş özeti, ürün ve fiyat, seçili teslimat yöntemi, ön bilgilendirme sürümü, ödeme yükümlülüğü uyarısı, kabul zamanı ve gönderilen teyit birlikte anlam taşır. Çerez tercihinde kategori ve zaman; ticari iletide kanal, kapsam, kaynak ve ret; üyelikte sözleşme sürümü ile hesap durumu ayrı kayıt konularıdır.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.20, cayma, bilgilendirme, teslimat ve diğer yükümlülüklere ilişkin her işlemde bilgi ve belgenin üç yıl saklanmasını öngörür. Ticari elektronik ileti kayıtları için de özel üç yıllık süre bulunur. Bu süreler, her türlü verinin süresiz saklanmasına izin vermez. Vergi, ticaret, tüketici ve kişisel veri mevzuatındaki farklı amaç ve süreler kayıt türüne göre eşleştirilmelidir.

Yazım düzeltmesi ile üyelik ilişkisindeki hak ve borçları değiştiren bir revizyon aynı sonuçları doğurmaz. Esaslı değişiklikte bildirim ve yeniden kabul ihtiyacı; sözleşmedeki değişiklik hükmü, ilişkinin niteliği ve dürüstlük kuralıyla birlikte belirlenir.

Hukuki Metin Eksik veya Yanlışsa Ne Olur?

Eksiklik, yalnız idari para cezası riski doğurmaz. Ön bilgilendirme gereği gibi yapılmazsa cayma süresi uzayabilir; ödeme yükümlülüğü açıkça belirtilmezse tüketici siparişiyle bağlı olmayabilir; ek masraf önceden açıklanmazsa tüketici bu masrafı ödemek zorunda kalmayabilir. Haksız şart kesin hükümsüz sayılabilir. Bedel iadesi, tüketici hakem heyeti veya mahkeme uyuşmazlığı ve ispat güçlüğü de gündeme gelebilir.

6563 sayılı Kanun, 6502 sayılı Kanun ve KVKK farklı ihlaller için ayrı idari yaptırım rejimleri içerir. Somut yaptırım; ihlal tarihi, fiil, muhatap, tekrar, işlem sayısı ve güncel yeniden değerleme kurallarına göre belirlenir. Bu nedenle eski bir sözleşme örneğindeki para cezası tutarını güncel ve her olaya uygulanacak sabit rakam gibi kullanmak doğru değildir.

Yargıtay, sistematik uyumsuzluğun yanıltıcı bir ticari yapıyla birleştiği uç bir olayda fesih ve tasfiye kararını onamıştır. Kararda çok sayıda tüketici şikâyeti, cayma ve iade sorunları, ön bilgilendirme ve teslim eksiklikleri ile şirketler arasındaki organik bağ birlikte değerlendirilmiştir:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2025/2298, K.2025/7363, T.08.12.2025: “[…] davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğunun ve tüketiciyi aldatmaya yönelik muvazaalı işlemler yaptıklarının tespit edilmesi […]”

Fesih sonucu bir metin eksikliğinden değil; uzun süreli, çok şirketli ve tüketicinin muhatap bulmasını güçleştiren ağır olguların bütününden doğmuştur. Karar yine de işletmenin gerçek kimliğini, satış ilişkisini ve yükümlülüklerini doğru gösteren metinlerin biçimsel bir ayrıntı olmadığını ortaya koyar.

E-Ticaret Avukatı Hukuki Metin Denetiminde Neleri İnceler?

Bir e-ticaret avukatı, denetime satış modelini ve sözleşmenin taraflarını belirleyerek başlar. Ürün veya hizmet kategorileri, ödeme ve teslimat zinciri, üyelik, pazarlama, çerezler, kullanılan yazılımlar ve pazaryeri ilişkileri çıkarılır. Her veri ve sözleşme akışı daha sonra uygulanacak mevzuat ve gerçek ekranlarla karşılaştırılır.

Denetimde ürün sayfası, sepet, ödeme, üyelik, parola yenileme, iletişim formu, çerez paneli, sipariş teyidi, iade ekranı ve müşteri hizmetleri kanalı birlikte incelenir. Sözleşmede yazan iade taşıyıcısının gerçek operasyonla aynı olup olmadığı; teslim süresi, ek bedel ve cayma istisnalarının ürün bazında uygulanıp uygulanmadığı; şirket ve satıcı bilgilerinin güncel olup olmadığı kontrol edilir.

Teknik tedarikçiler de hukuki metni etkiler. Ödeme kuruluşunun kart verisini işleme biçimi ve kargo entegrasyonunun eriştiği alanlar belirlenir. E-posta veya analiz sağlayıcısının yurt dışı veri akışı ile pazarlama sağlayıcısının İYS kayıtları ayrıca kontrol edilir. Elde edilen sonuçlar sözleşme metni, veri envanteri, tedarikçi sözleşmesi ve arayüz davranışıyla aynı uyum dosyasında buluşturulur.

Bu incelemenin sonucunda mevcut belgelerin hangi işlemler için kullanıldığı belirlenir. Ödeme, üyelik ve veri toplama ekranlarındaki gereksiz ya da çelişkili onaylar düzeltilir; işletmenin hangi bilgiyi ne zaman sunduğunu gösterecek kayıt zinciri kurulur. Belge seti, onay mimarisi ve ispat düzeni hakkında profesyonel hukuki değerlendirme sağlayan e-ticaret avukatı desteği, işletmenin gerçek satış ve veri akışına göre kapsamlandırılabilir.

E-Ticaret Sitesinde Hangi Sözleşmeler Bulunmalıdır?

Tüketiciye satış yapan bağımsız mağazada ön bilgilendirme ve mesafeli satış/hizmet sözleşmesi temel belgelerdir. Üyelik varsa kullanıcı sözleşmesi; site özellikleri gerektiriyorsa kullanım koşulları eklenir. KVKK aydınlatması, çerez ve ticari ileti metinleri sözleşmeden farklı işlev taşır. Kesin paket, iş modeli ve ürün türüne göre belirlenir.

Mesafeli Satış Sözleşmesi Zorunlu Mu?

Tüketiciyle uzaktan iletişim aracı üzerinden kurulan ve eş zamanlı fiziksel varlık gerektirmeyen satış veya hizmet ilişkisi mesafeli sözleşme rejimine girebilir. Ön bilgiler sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır; sözleşme koşulları tüketiciye kalıcı veri saklayıcısıyla sunulabilmelidir. B2B işlem veya yönetmelik kapsam dışı bir sözleşme ayrıca değerlendirilir.

Ön Bilgilendirme Formu Ne Zaman Gösterilmelidir?

Tüketici sözleşmeyle veya teklifle bağlanmadan önce bilgilendirilmelidir. İnternet satışında temel nitelik, toplam fiyat, cayma hakkı ve istisnalar ödeme yükümlülüğü doğmadan hemen önce ayrıca görünür olmalıdır. Tüketicinin ön bilgileri edindiğini teyit etmesi sağlanır; ispat için gösterilen sürüm ve zaman kaydedilir.

Çerez Politikası Tek Başına Yeterli Mi?

Hayır. Politika, sitede gerçekten kullanılan çerezleri doğru açıklamalıdır. Zorunlu olmayan çerezler için geçerli başka işleme şartı yoksa kullanıcı aktif seçim yapmadan bu çerezler çalışmamalıdır. Ret ve tercih değiştirme işlevleri teknik olarak uygulanmalı; politika, çerez envanteri ve tercih kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır.

ETBİS Kaydı Kimler İçin Zorunludur?

Kendine ait elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar ile aracı hizmet sağlayıcılar, Tebliğdeki kapsam ve istisnalar çerçevesinde faaliyetten önce ETBİS’e kaydolur. Münhasıran belirli bireysel iletişim araçlarıyla sözleşme yapanlar için kapsam dışı hâller bulunur. İş modeli ve kullanılan satış kanalı somut olarak incelenmelidir.

E-Ticaret Avukatı Neden Hazır Şablondan Farklı Bir Denetim Yapar?

Hazır şablon çoğu zaman ürün türünü, gerçek ödeme ve teslimat akışını, kullanılan çerezleri, tedarikçileri ve pazaryeri rollerini bilmez. E-ticaret avukatı metinleri bu süreçlerle karşılaştırır; zorunlu bilgilerin doğru anda gösterilmesini, onayların ayrılmasını, sözleşme sürümlerinin saklanmasını ve işletmeye özgü risklerin düzenlenmesini değerlendirir.

Av. Erkam Yılmaz

Avukat Abdullah Erkam Yılmaz, 10 yılı aşkın süredir iş hayatının içinde yer almakta, çeşitli girişimlere öncülük etmekte ve müvekkillerine iş dünyasının içinden gelen bir avukat olarak hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sağlamaktadır. İstanbul 1 No'lu Barosu'na (Sicil No: 77061) bağlı olarak avukatlık faaliyetlerini yürütmekte olan Yılmaz, başta KVKK, Bilişim Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Ticaret Hukuku, Marka Hukuku, Patent Hukuku, Telif Hukuku, Alan Adları Hukuku, Yabancılar Hukuku, Ceza Hukuku, İdare Hukuku, Sözleşmeler Hukuku olmak üzere hukukun tüm alanlarında etkin uyuşmazlık çözümü gerçekleştirmekte, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini etkin bir şekilde korumak adına önleyici hukuki danışmanlık yapmakta, dava takibi ve uyum yönetimi işlemlerini gerçekleştirmektedir. İçerikler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, öneri veya teklif yerine geçmez. LinkedIn YouTube WhatsApp E-posta

Scan the code